Μια νέα ευκαιρία για την Ελλάδα

Στις 20 Σεπτεμβρίου οι έλληνες ψηφοφόροι θα πάνε ξανά στις κάλπες. Οι πρόωρες αυτές εκλογές που προκήρυξε ο Αλέξης Τσίπρας δεν αποτελούν έκπληξη: σχεδόν το ένα τρίτο των συναδέλφων του Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ αρνήθηκαν να υιοθετήσουν το πρόγραμμα βοήθειας που ο ίδιος διαπραγματεύτηκε με τους πιστωτές της χώρας.

Ηταν λοιπόν πρόωρη η ανακούφιση της διεθνούς κοινότητας μετά την τελευταία διάσωση της Ελλάδας; Θα συνεχίσει η Ελλάδα να αρνείται τις μεταρρυθμίσεις;

Το πιο σημαντικό ζήτημα είναι εάν η νομισματική ένωση της Ευρώπης χρειάζεται μεγαλύτερη ενοποίηση για να διαχειρίζεται κρίσεις σαν αυτή της Ελλάδας ή εάν μπορεί να διατηρήσει την τρέχουσα προσέγγιση που βασίζεται στην εθνική ευθύνη και στην επιβολή κυρώσεων στους παραβάτες. Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έχει αναφέρει ότι οι κυρώσεις αυτές θα μπορούν να αφορούν και αποχώρηση από την ευρωζώνη.

Μια δημοφιλής άποψη είναι ότι η Ελλάδα δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις εισόδου στην ευρωζώνη και ότι παραποίησε τα στοιχεία για να μπει σε αυτή. Αυτό είναι ανοησία. Το πραγματικό λάθος της Ελλάδας ήταν ότι δεν μπόρεσε να εκσυγχρονίσει το κράτος μέσω απελευθέρωσης της οικονομίας και ιδιωτικοποιήσεων. Αντί για αυτό, κέρδισαν τα κατεστημένα συμφέροντα: επιχειρηματικές ομάδες προσπάθησαν να ελέγξουν ολόκληρες αγορές και οι δημόσιοι υπάλληλοι να προστατέψουν τα προνόμιά τους. Η φοροδιαφυγή πήρε μεγάλη έκταση και το κράτος κοινωνικής πρόνοιας έκανε μεγάλες σπατάλες.

Τα προηγούμενα προγράμματα λιτότητας των πιστωτών απέτυχαν επειδή βασίστηκαν σε υπερβολική λιτότητα. Δεν υπήρξε αντίβαρο για την αύξηση της ζήτησης μέσω επενδύσεων σε υποδομές. Οι μεταρρυθμίσεις δεν ήταν επαρκείς και οι πιστωτές δεν προσέφεραν επαρκή αναδιάρθρωση ή διαγραφή χρέους. Η ελληνική κοινωνία έχει εξαντληθεί από τις τεράστιες θυσίες που αναγκάστηκε να κάνει. Το πολιτικό σύστημα δέχτηκε πιέσεις από την άνοδο του λαϊκισμού και του εξτρεμισμού αριστερά και δεξιά.

Η Ελλάδα έχει δυναμικό, αλλά για να το εκμεταλλευτεί χρειάζεται σταθερότητα και πραγματικές μεταρρυθμίσεις. Μετά τις εκλογές, τα κόμματα της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς πρέπει να συνεργαστούν για να υπάρξει αποτελεσματική διακυβέρνηση. Το να πηγαίνουμε από τη μια κρίση στην άλλη θα καταστρέψει την οικονομία για δεκαετίες – και θα εξαντλήσει την υπομονή ακόμη και των πιο συμπονετικών εταίρων της Ελλάδας.

Ο Γιάννος Παπαντωνίου διετέλεσε υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας από το 1994 έως το 2001. Είναι πρόεδρος της ομάδας σκέψης Progressive Policy Research