Οι εκλογές της ψηφιακής πειθούς

Καθώς έχουμε πλέον εισέλθει στην τρίτη εκλογική αντιπαράθεση του έτους, τα επιτελεία των κομμάτων φαίνεται ότι θα στηρίξουν την προεκλογική τους καμπάνια, όσο σύντομη κι αν είναι, στην τηλεόραση και απ’ ό,τι φαίνεται ένα μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης θα πραγματοποιηθεί πλέον στο Διαδίκτυο.  

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η πολιτική διά μέσου των ιστοσελίδων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης καθίσταται πιο αρεστή, πιο λειτουργική ή το αντίθετο. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με πολλούς μελετητές είναι αμφίβολο εάν το Διαδίκτυο έχει δημιουργήσει, όπως προαναγγελλόταν, τις κατάλληλες συνθήκες για αξιοπιστία της πολιτικής. Ετσι, αν στο παρελθόν η πολιτική σηματοδοτούσε τον δημόσιο έλεγχο, τον διάλογο και τη λογοδοσία, σήμερα παραπέμπει εμβληματικά στην υποκρισία, στη διαφθορά και την ανεπάρκεια με τη συνοδεία αρκετών tweet και post.

      Πώς όμως γίνεται να εμφανίζονται τόσα κόμματα και τόσοι πολιτικοί σχηματισμοί και μάλιστα να έχουν απήχηση σε μεγαλύτερα ή μικρότερα τμήματα του πληθυσμού; Γεγονός είναι ότι η τεχνολογία βοήθησε να δοθεί φωνή καθώς και πρωτοφανής επιρροή σε ομάδες που αμφισβητούν το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα. Βέβαια, η Ιστορία έχει πολλά παραδείγματα πολιτικών ή κινημάτων που έχουν αμφισβητήσει την καθεστηκυία τάξη. Αλλά κατά το παρελθόν ήταν πολύ δύσκολο γι’ αυτές τις ομάδες να έχουν, ιδίως σε σταθερή βάση, μεγάλη απήχηση στο εκλογικό σώμα και να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, ιδίως στις εκλογές. Αυτό που συνέβαινε συνήθως ήταν οι εν λόγω αμφισβητίες, ριζοσπάστες ή ακραίοι και λαϊκιστές να έχουν μικρή απήχηση στο εκλογικό σώμα. Σήμερα, βλέπουμε  ακριβώς το αντίθετο. Κι αυτό δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της κρίσης, αλλά και της μεγάλης διείσδυσης του Διαδικτύου και του αντικτύπου που έχει στην κοινωνία.

Κι αυτό γιατί το Διαδίκτυο, λόγω της μεγάλης διάδοσής του, κατορθώνει να συνδέει και να απευθύνεται σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού. Σε αντίθεση με την τηλεόραση (γιατί κάθε μέσο έχει τη γραμματική και τις προτεραιότητές του), μπορεί να διασυνδέει τους ανθρώπους σε ποικίλα επίπεδα, τάξεις και δραστηριότητες, ενδιαφέροντα και γούστα, κάτι που στο παρελθόν δεν μπορούσε να γίνει αφού ήταν απαγορευτικά δαπανηρό και χρονοβόρο.

Το Διαδίκτυο λόγω της διαδραστικής τεχνολογίας του καθιστά ευκολότερη τη διασύνδεση και την επικοινωνία των ανθρώπων, έχει μειώσει τον παραδοσιακό ρόλο των κομμάτων και των καθοδηγητών τους. Πολλοί αποκαλούν αυτή τη δυναμική ως «ριζοσπαστική συνδεσιμότητα», αλλά είναι αμφίβολο ότι εξουδετερώνει το αδιέξοδο της πολιτικής, αφού παρά την ευρεία χρήση της «συμμετοχικής τεχνολογίας» δεν έχουμε κατορθώσει να δημιουργήσουμε νέους θεσμούς ή να μεταρρυθμίσουμε τους υπάρχοντες, ούτε καταγράφονται πιο θετικά αποτελέσματα. Είναι πλέον βέβαιο ότι η τεχνολογία έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική επικοινωνία των κομμάτων προσεγγίζει τους ψηφοφόρους, τα μέσα ενημέρωσης και την αναζήτηση πόρων. Εχει αλλάξει επίσης τον τρόπο διεξαγωγής των δημοσκοπήσεων και της πολιτικής διαφήμισης. Η έντονη χρήση – και λόγω κόστους – των αυτοματοποιημένων δημοσκοπήσεων διά μέσου του Διαδικτύου θέτει νέα ζητήματα για την ανίχνευση των τάσεων της κοινής γνώμης. Η πάλαι ποτέ προπαγανδιστική απήχηση των πολιτικών διαφημίσεων χάνει την εμβέλεια και τη δυναμική της, καθώς συχνά οι διαφημίσεις των κομμάτων αποδομούνται από τους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (θα επανέλθουμε σε αυτά τις επόμενες εβδομάδες).

Στην πράξη, η πειθώ στην ψηφιακή εποχή έχει εισέλθει σε μια αχαρτογράφητη χώρα. Η πολιτική επικοινωνία δεν χάνει τη δυναμική της, αλλά η προπαγάνδα και η πειθώ σίγουρα μετεξελίσσονται, όπως ακριβώς ο πολιτικός ρόλος του ραδιοφώνου άλλαξε με την έλευση της τηλεόρασης.