[Θεωρείο] Μαθήματα θρησκευτικής οικονομίας

Θα καταγραφεί στην Ιστορία μια νέα Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου, μια μαζική σφαγή που θα έχει διατάξει μια σύγχρονη Αικατερίνη των Μεδίκων; Απίθανο. Αλλά αν βρίσκεται σε εξέλιξη «ένας θρησκευτικός πόλεμος για το χρέος», όπως είπε προχθές ο Εμανουέλ Μακρόν, τότε δεν έχει κανείς παρά να εντοπίσει τους θύτες και – κυρίως – να μετρήσει τα θύματα.

Η θρησκειολογική προσέγγιση στην κρίση χρέους που διέρχεται η Ευρώπη δεν είναι καινούργια. Ο Μακρόν, όμως, είναι ο πρώτος υπουργός Οικονομίας που καταφεύγει σε αυτό το εργαλείο ανάλυσης για να εξηγήσει την αφοσίωση των Γερμανών στη δημοσιονομική πειθαρχία και την έφεση του ευρωπαϊκού Νότου στη σπατάλη. Οι γερμανοί διπλωμάτες που ήταν το ακροατήριό του στο Βερολίνο τον άκουσαν να εξηγεί την κρίση με βάση μια διαιρετική τομή: από τη μια, είναι οι προτεστάντες που θεωρούν ότι δεν υπάρχει αμαρτία χωρίς σκληρή τιμωρία και, από την άλλη, οι καθολικοί που πιστεύουν ότι μπορούν να καθαρίσουν με μια εξομολόγηση και καμιά δεκαριά προσευχές. Η Ευρώπη, ήταν το συμπέρασμά του, πρέπει να βρει μια ισορροπία ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις. Κάτι που σημαίνει ότι και χωρίς μια Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου κάποια στιγμή θα πρέπει να υπογραφεί ένα Διάταγμα της Νάντης, που θα σημάνει τη λήξη αυτής της νέας εκδοχής των θρησκευτικών πολέμων.

Θρησκευτικός πόλεμος χωρίς πολιτικά και κοινωνικά αίτια δεν υπήρξε ποτέ – όπως δεν υπάρχει πόλεμος χωρίς αίμα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, όπου η οικονομία ανακάμπτει με ταχύτατους ρυθμούς, η ανεργία παραμένει στα ύψη. Στην Ελλάδα τα θύματα δεν είναι μόνοι οι άνεργοι, αλλά και το πολιτικό σύστημα, που είναι αναμφίβολα το πιο αποδεκατισμένο της Ευρώπης. Στην Ιταλία καραδοκούν ο Γκρίλο και ο Σαλβίνι και στη Γαλλία η Λεπέν. Παραμένοντας στο πνεύμα Μακρόν, η λύση βρίσκεται κυρίως στα χέρια των προτεσταντών – εκτός αν θέλουν να πάρουν τη ρεβάνς για το 1572 όταν οι καθολικοί δεν άφησαν προτεσταντικό ρουθούνι. Σε μια τέτοια περίπτωση το πράγμα δεν σώζεται ούτε από τη μεταφυσική της Ορθοδοξίας.