[Θεωρείο] Οικογενειακές υποθέσεις

Το «Γελαστό παιδί» είναι ένας ποιητικός θρήνος για τη δολοφονία του επαναστάτη Μάικλ Κόλινς τον Αύγουστο του 1922 από το χέρι ενός Ιρλανδού. Τον έγραψε ο Μπρένταν Μπίαν (φωτογραφία), θεατρικός συγγραφέας, ποιητής, μέλος του IRA και γερός πότης, το 1936, όταν ο ίδιος ήταν στην ηλικία των 13 ετών. Και εμπνεύστηκε τον τίτλο από το παρατσούκλι που είχε δώσει στον Κόλινς η μητέρα του, με τον οποίο γνωρίζονταν.

Δεν μπορεί να ξέρει κανείς πόσο έχει εντρυφήσει ο Στέλιος Παππάς στο ιρλανδικό ζήτημα. Ο Παππάς, πάντως, επιστράτευσε το «Γελαστό παιδί» για να περιγράψει τη φάση στην οποία βρίσκεται σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ. Και το επιστράτευσε αποκαθιστώντας μια πραγματικότητα. Στο ποίημα του Μπίαν, υπενθύμισε σε κάποιο τηλεοπτικό πάνελ, το γελαστό παιδί δεν το σκότωσαν ούτε οι εχθροί αλλά ούτε και οι φασίστες, όπως ήθελαν οι δύο μεταφραστικές εκδοχές του Βασίλη Ρώτα που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Το σκότωσαν «οι δικοί μας». Ο πόλεμος είναι αδελφοκτόνος – ή, αν θέλουμε να αποδραματοποιήσουμε την ηρωική προσέγγιση και τις κάπως άτοπες αντιστοιχίσεις ανάμεσα στον Κόλινς και τον Αλέξη Τσίπρα, η υπόθεση είναι εντελώς οικογενειακή.

Στην ιστορία της Αριστεράς δεν είναι άγνωστες ούτε οι αδελφοκτονίες ούτε οι πατροκτονίες – όπως αυτή που διέπραξε ο Τσίπρας με θύμα τον Αλέκο Αλαβάνο. Αλλά τα οικογενειακά της πρώτη-φορά-Αριστεράς δεν αφορούν μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ. Και δεν μιλάμε για τα οικογενειακά ανακλαστικά του πατρός Παππά, αυτά υπάρχουν σε όλες τις ελληνικές οικογένειες. Το οικογενειακό δράμα είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται σε μια ιδιότυπη κατάσταση ομηρείας. Με όρους ελληνοϊρλανδικής αντιστοιχίας, οι Λαφαζάνηδες έχουν τραβήξει το όπλο, αλλά συγχρόνως διακηρύσσουν ότι δεν θα πατήσουν τη σκανδάλη για να σκοτώσουν τον γελαστό Αλέξη. Αν ήθελε κανείς να πάει την αντιστοιχία ένα βήμα παραπέρα, θα έλεγε ότι «Ενας όμηρος» ήταν και ο τίτλος του πιο γνωστού θεατρικού του Μπρένταν Μπίαν. Μόνο που όταν είναι όμηρος ένας πρωθυπουργός, είναι συνεκδοχικά και μια ολόκληρη χώρα.