[Εναλλακτικά] Η χαμένη τιμή του ρεπορτάζ

Δεν ζούμε μόνο το καλοκαίρι του πυκνού χρόνου. Ούτε απλά παράγουμε περισσότερη Ιστορία απ’ όση μπορούμε να καταναλώσουμε. Ζούμε και το καλοκαίρι της δοκιμασίας των ΜΜΕ, του Τύπου, της διασταύρωσης και των διαρροών. Του λίγου ή του πολύ ρεπορτάζ και των ιδεοληψιών (εκατέρωθεν) που συχνά μεταπλάθονται σε ροή ειδήσεων. Ζούμε το καλοκαίρι που παρά την ταχύτητα της ιντερνετικής πληροφορίας και της νέας διασταύρωσης ΜΜΕ και κοινωνικών δικτύων, ένα νέο προνομιακό πεδίο διαμορφώνεται για τον παραδοσιακό Τύπο. Κι αυτό αφού η «άνοιξη» της πληροφορίας που παρέχει το Διαδίκτυο μοιάζει να ναρκοθετείται από την αδιασταύρωτη και επιπόλαιη δομή της. Χθες, για παράδειγμα, μια φωτογραφία μεταναστών που κάνουν χυδαίες χειρονομίες διέρρευσε ως εικόνα από την Κω και την εκεί ροή προσφύγων. Η Ακροδεξιά – θαμώνας των φόρουμ και των sites – σχεδόν αμέσως δεν έχασε την ευκαιρία και έχυσε το δηλητήριό της για τους «ξένους». Η εικόνα είχε δεκάδες αναπαραγωγές και μόνο λίγοι σημείωσαν πως η φωτογραφία είναι από το Μεξικό. Το ίδιο έχει συμβεί πολλές φορές τελευταία. Και όπου δεν υπάρχει η απλή γκάφα – που και οι εφημερίδες μπορεί να κάνουν – υπάρχει κάτι χειρότερο: η προπαγάνδα και η διαστρέβλωση.

Τα εκατοντάδες sites με τους επισφαλείς εργαζομένους έχουν μέλημα και στόχο την ταχύτητα. Οι αναπαραγωγές κάνουν μια πληροφορία αμέσως viral με τη βοήθεια του facebook. Και η αλήθεια μοιάζει να περιορίζεται στριμωγμένη στο βάθος κήπου. Το ίδιο είδαμε και βλέπουμε το καλοκαίρι της κρίσης και του Grexit. Κάθε γειτονίτσα και το site της. Κάθε πληκτρολόγιο και η πληροφορία του. Είναι όμως έτσι;

Ο παραδοσιακός Τύπος, που τόσο κριτίκαραν κάποιοι τα προηγούμενα χρόνια λόγω της πλεονεξίας των «Πολιτών Κέιν» του, μοιάζει σήμερα ως η απαραίτητη προϋπόθεση για να ξαναπιάσουμε το νήμα της χαμένης τιμής της δημοσιογραφίας. Οι εφημερίδες – με τη γραμμή και τις αγκυλώσεις τους – παραμένουν εργαστήρια σκέψης, πλουραλισμού και ρεπορτάζ. Η ιεραρχία και η συλλογική τους σύσταση μοιάζουν να είναι σήμερα οι αναγκαίοι όροι. Οχι, δεν λειτουργούν όλα ιδανικά. Ευθύνες υπάρχουν και εδώ. Ισως ο Τύπος σήμερα οφείλει να επινοήσει από την αρχή τον εαυτό του. Να φωτίζει και να συνθέτει πιο ευρηματικά κάθε φορά την τρέχουσα επικαιρότητα. Να αναλύει και να ξαναβρεί τους εκλεκτικούς του συγγενείς που είναι η έρευνα και η λογοτεχνία. Το σίγουρο είναι πάντως πως η επικαιρότητα είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για να μείνει στα τυχάρπαστα sites. Και η δημοσιογραφία κάτι πολύ συναρπαστικό για να μετεξελιχθεί σε χόμπι.