[Κραυγές και ψίθυροι] Διωγμοί

Στην πατρίδα μου «διωγμό» το έλεγαν, όχι Μικρασιατική Καταστροφή. Κι ο παππούς μου από το Αϊβαλί με ιστορίες από τον διωγμό με μεγάλωσε. Και μετά, στηνόμουν στο ραδιόφωνο για να ακούσω τις ανακοινώσεις του Ερυθρού Σταυρού που, πενήντα χρόνια μετά, αναζητούσαν αγνοουμένους από τη Μικρασία. Εκείνο το επαναλαμβανόμενο «τελευταία φορά εθεάθη στην ξύλινη αποβάθρα» το άκουγα σαν στιγμιότυπο πατρογονικής κληρονομιάς κι ας μην είχαμε αγνοούμενο στην οικογένεια. Από τότε, κάθε ιστορία προσφυγιάς την παίρνω σχεδόν προσωπικά.

Δεν είναι λοιπόν η πρώτη φορά που, βλέποντας τα σύγχρονα προσφυγικά καραβάνια, ένιωσα σαν να ξανάκουγα τις ιστορίες του παππού μου. Τώρα όμως, στο Πεδίον του Αρεως, το συναίσθημα έγινε πολύ έντονο. Αρχικά, το θεώρησα αυτοαναφορικά μελό για να μετουσιωθεί σε κείμενο. Διαπίστωσα όμως ότι δεν είμαι η μόνη. Είναι κι ο Γιώργος Κ., προχθές στη Μυτιλήνη, όταν είδε στο πρόσωπο του μικρού Μουσταφά από τη Συρία, καθώς έπινε με λαχτάρα το νερό που του έδωσε, τον πατέρα του Παύλο που τριών ετών έφυγε από τον Πόντο για να γλιτώσει από τους σφαγείς τού Τοπάλ Οσμάν. Ο Ασημάκης Δ. που θυμήθηκε ότι η μάνα του, τετράχρονη στον χαλασμό της Σμύρνης, ξέφυγε από τους δικούς της κι έτρεξε στην τουρκάλα γειτόνισσα να της δώσει τις κούκλες της για να τις φυλάξει. Η Μιμή που «ζευγαρώνει» φωτογραφίες μικρασιατών προσφύγων με αυτές από το Πεδίον του Αρεως. Κι άλλοι, κι άλλοι… Κι αναρωτιέμαι μήπως, τελικά, η κοινή πατρίδα των ανθρώπων είναι η βία που τους ξεριζώνει από τον τόπο τους.