[Κραυγές και ψίθυροι] «Επαρχιώτης» στην Ομόνοια

Σε αυτήν την εφημερίδα, ένας εθιμικός κανόνας δεν επιτρέπει τη χρήση της λέξης «επαρχία». Αντ’ αυτής γράφουμε «περιφέρεια» που δεν έχει υπόνοια ανθρωπογεωγραφικού ρατσισμού. Ούτως ή άλλως, όμως, ο επαρχιωτισμός στον οποίον αναφέρομαι – και ο οποίος, τελευταία, καταγράφει υψηλότατα ποσοστά συσπείρωσης στη δημόσια ζωή και τα social media – δεν αφορά την καταγωγή αλλά ένα σύνολο χαρακτηριστικών που ορίζει τη συμπεριφορά και πρωτίστως τον ψυχισμό κάποιου. Ανεξαρτήτως αν έλκει την καταγωγή του από τη Βοστώνη ή τη Γαστούνη. Ψυχογραφικά, αυτού του τύπου ο «επαρχιώτης» δεν έχει καμία σχέση με τον άνθρωπο που ερχόταν στην πρωτεύουσα από την περιφέρεια στις δεκαετίες του 1950, του 1960, του 1970. Αυτός που αρχετυπικά, στη φωτογραφία της συλλογικής μνήμης, κρατούσε ένα καλάθι από το οποίο δεν εξείχε μόνο το κεφάλι της κότας, αλλά ξεχείλιζε και το φιλότιμο. Πώς το έχει πει ο Σαββόπουλος στο «Τσάμικο» (εξού και ο τίτλος); «Κάπου εδώ έχω γνωστούς αλλά τέτοιαν ώρα μη βαρύνω τους».

Σήμερα, αν ο κοσμοπολίτης, ως πολίτης του κόσμου, αισθάνεται ότι ανήκει σε ένα παγκόσμιο σύνολο, ο «επαρχιώτης», που μπορεί να είναι βέρος Αθηναίος, προσδιορίζεται από το ότι δεν μπορεί να ξεφύγει από τον μικρόκοσμό του. Αυτή είναι η «κουμποραφή» του (λέξη των στρωματοποιών) γύρω από την οποία αναπτύσσονται τα χαρακτηριστικά του. Βασικότερο ίσως η τραυματική εσωστρέφεια που πλασάρεται ως εξωστρέφεια, αφού αυτός ο σύγχρονος Ταρτούφος πιστεύει ότι μέσα από το καβούκι του μπορεί να δει όλον τον κόσμο, αλλά και ότι όλος ο κόσμος έχει το βλέμμα στραμμένο στο καβούκι του. Ετσι επιδεικνύει άγαρμπα μια έπαρση άνευ αντικειμένου και υιοθετεί άτσαλα την αστική ευγένεια την οποία εξαντλεί σε προσφωνήσεις αγνοώντας τις ουσιαστικές αξίες της. Η αυτοαναφορικότητά του αρχικά μπορεί να είναι από γοητευτική έως χαριτωμένα γραφική, για να γίνει πολύ γρήγορα κουραστική, μέχρι να εξελιχθεί σε γελοία και να καταντήσει θλιβερή. Μοιάζει σίγουρος για τον εαυτό του, αλλά η εύθραυστη και διάτρητη αυτοπεποίθησή του δεν του επιτρέπει να χειριστεί την αλήθεια αφού, κατά τον Νίτσε, οι πεποιθήσεις είναι μεγαλύτεροι αντίπαλοι της αλήθειας απ’ όσο τα ψέματα. Και φυσικά θέλει να διαφέρει από τους άλλους ακόμη και στην εξωτερική εμφάνιση, θεωρώντας ότι αυτό είναι ελιτισμός. Πού να ξέρει ότι ο ελιτισμός έγκειται στο ότι δεν σε ενδιαφέρουν καθόλου οι άλλοι.   

Τώρα αν αυτό σας θυμίζει κάτι, συμφωνείτε μαζί μου ότι το ειδοποιό χαρακτηριστικό του Γιάνη Βαρουφάκη είναι ένας βαθύς και εγγενής επαρχιωτισμός σε πυροκροτική έξαρση.