«Τα μέτρα δεν είναι μορφή τιμωρίας»

Ο Μπενουά Κερέ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, αντλεί χάριν της «Μοντ» τα διδάγματα της ελληνικής κρίσης. Αν η ευρωζώνη δεν μεταρρυθμιστεί, προειδοποιεί, θα καταδικάσει τον εαυτό της σε μια αναιμική ανάπτυξη και σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις.

Το ελπίζω. Για πρώτη φορά τέθηκε ξεκάθαρα το ερώτημα της παραμονής μιας χώρας στη ζώνη του ευρώ. Αυτό το ερώτημα δεν τέθηκε στην ΕΚΤ αλλά στους αρχηγούς κρατών, με ιδιαίτερα πολιτικό τρόπο. Αυτοί απάντησαν με τη συμφωνία της 13ης Ιουλίου. Το μήνυμα είναι σαφές: όλοι επιθυμούν η Ελλάδα να παραμείνει μέλος της νομισματικής ένωσης. Είναι έτοιμοι να συνεχίσουν να επιδεικνύουν μια άνευ προηγουμένου οικονομική αλληλεγγύη προς την Αθήνα, όχι όμως με οποιοδήποτε τίμημα. Η Ελλάδα πρέπει να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που θα της εξασφαλίσουν οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα.

Ενας από τους βασικούς παράγοντες επιτυχίας έγκειται στην ικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης να δώσει στους έλληνες πολίτες να καταλάβουν ότι τα μέτρα που απαιτούνται δεν αποτελούν μορφή τιμωρίας. Τα μέτρα αυτά αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της οικονομίας και την εύρυθμη λειτουργία της διοίκησης. Σκοπός των μεταρρυθμίσεων του προγράμματος δεν είναι να επιβληθεί στην Αθήνα ένας αχαλίνωτος νεοφιλελευθερισμός. Αντιθέτως, σκοπός τους είναι να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο και πιο δίκαιο δημοσιονομικό, κοινωνικό και νομικό πλαίσιο, και να οικοδομηθεί ένα αποτελεσματικό κράτος, ικανό να παρεμβαίνει στην οικονομία για το κοινό καλό. Σε αυτή την αποστολή το ελληνικό κράτος απέτυχε πολλές φορές στο παρελθόν.

Εκφράζονται πολλές επικρίσεις για τον ρόλο της ΕΚΤ στην ελληνική κρίση. Ορισμένοι την κατηγορούν ότι οδήγησε σε ασφυξία τις τράπεζες της χώρας, ενώ άλλοι ότι παρείχε σε αυτές υπερβολική βοήθεια. Ποιος έχει δίκιο;

Είμαστε η κεντρική τράπεζα των 19 χωρών της ζώνης του ευρώ, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η Ελλάδα. Αυτή είναι η αποστολή που μας έχει ανατεθεί και από την οποία ουδέποτε παρεκκλίναμε. Από τα τέλη του 2014, η ρευστότητα που χορηγήθηκε στην ελληνική οικονομία από το ευρωσύστημα αυξήθηκε από 40 δισ. ευρώ σε 130 δισ. ευρώ. Εχουμε μεριμνήσει έτσι ώστε οι ενέργειές μας να μην αποτελούν ποτέ υποκατάστατο των πολιτικών αποφάσεων. Το γεγονός ότι ζητείται η συνδρομή της κεντρικής τράπεζας για ζητήματα που απαιτούν πολιτικές, και όχι τεχνικές, παρεμβάσεις αποκαλύπτει μια σοβαρή αδυναμία στη θεσμική λειτουργία της ζώνης του ευρώ. Η αδυναμία αυτή προκαλεί υπερβολικές προσδοκίες έναντι της ΕΚΤ. 

Το βέβαιο είναι ένα: εάν δεν ασχοληθούμε ήδη από σήμερα με αυτό το ζήτημα, η νομισματική ένωση θα βρεθεί αντιμέτωπη ξανά και ξανά με τον ίδιο τύπο κρίσης. Η ελληνική κρίση απελευθέρωσε το «τζίνι» – την ιδέα της εξόδου από τη ζώνη του ευρώ – και δεν πρόκειται να ξαναμπεί εύκολα στο λυχνάρι. Πώς μπορούμε να προχωρήσουμε; Κατανοώντας ότι η αντικατάσταση της διακυβερνητικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων από τη διαδικασία από κοινού λήψης αποφάσεων δεν θα περιορίσει την κυριαρχία των κρατών-μελών. Αντιθέτως, θα δώσει μεγαλύτερα περιθώρια στην πολιτική, εξασφαλίζοντας συνυπευθυνότητα που θα ενισχύει την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η λειτουργία της ΕΚΤ βασίζεται σήμερα στην ακόλουθη αρχή: το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει, αν κριθεί απαραίτητο λαμβάνει απόφαση με ψηφοφορία και στη συνέχεια προχωρά στο επόμενο ζήτημα. Αυτή η αρχή λειτουργεί! Δείτε την εφαρμογή των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, οι οποίοι έχουν καταστεί πολύπλοκοι και αδιαφανείς. Εάν υπήρχαν ευρωπαϊκά δημοσιονομικά μέσα που θα μπορούσε να τεθούν προς συζήτηση στο πλαίσιο ενός «υπουργείου Οικονομικών» της ζώνης του ευρώ, υπό το άγρυπνο βλέμμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η πολιτική συζήτηση θα ανακτούσε πλήρως τη βαρύτητά της. Θα αποκτούσε ξανά νόημα για τους ευρωπαίους πολίτες.