[Θεωρείο] Ασκήσεις επί χάρτου

Πρώτος το είπε ο Ανχελ Ουμπίντε, ισπανός οικονομολόγος που εργάστηκε στις ΗΠΑ πριν επιστρέψει στη χώρα του για να ενταχθεί στην ηγετική ομάδα του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Η Ελλάδα, έγραψε στο μπλογκ του, έχει πέσει θύμα ενός proxy war, ενός «πολέμου δι’ αντιπροσώπων»: πίσω από την εσωτερική διαίρεση ανάμεσα σε μνημονιακούς και αντιμνημονιακούς παλαιότερα ή σε μνημονιακούς και δραχμιστές σήμερα μαίνεται μια ευρύτερη σύγκρουση με ιδεολογικά χαρακτηριστικά.

Το πιο κλασικό παράδειγμα του πολέμου δι’ αντιπροσώπων στα βιβλία της Ιστορίας είναι το Βιετνάμ. Σημασία τότε, υπενθυμίζει ο Φεντερίκο Φουμπίνι στην «Κοριέρε ντελά Σέρα», δεν είχε η μοίρα του Βιετνάμ αλλά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια χώρα. Κι αυτό ήταν η επέλαση του κομμουνισμού στην Ασία. Κάπως έτσι, σήμερα η συζήτηση στην οποία συμμετέχουν με πάθος νομπελίστες οικονομολόγοι όπως ο Πολ Κρούγκμαν και ο Τζόζεφ Στίγκλιτς δεν γίνεται για την ίδια την Ελλάδα και τη μοίρα της εντός ή εκτός του ευρώ αλλά για τις αντοχές της ευρωζώνης. Και αν εξηγεί κάτι το πάθος, αυτό δεν είναι η ανησυχία για τις τύχες μερικών εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά η αγωνία για την τύχη μιας πρόβλεψης. Με άλλα λόγια, μια ελληνική έξοδος από το κοινό νόμισμα θα επιβεβαιώσει την προφητεία ότι η ευρωζώνη δεν θα μακροημερεύσει επειδή το οικοδόμημα έχει κατασκευαστικά λάθη. Θα αποδειχθεί επίσης κάτι που υποστηρίζουν με σθένος οι δύο νομπελίστες: ότι η περιοριστική πολιτική σκοτώνει.

Μόνο που για να επαληθευτεί η προφητεία εκεί, θα πρέπει να χυθεί πολύ αίμα εδώ – γι’ αυτό έχει πειστεί πλέον και ο έλληνας Πρωθυπουργός. Αυτό που στη θεωρία μοιάζει με άσκηση επί χάρτου και περιλαμβάνει διπλά, μεταβατικά ή ψηφιακά νομίσματα, προσωρινές αποχωρήσεις, μικρά ή μεγάλα διαλείμματα και υπαρκτά ή ανύπαρκτα Plan B, είναι στην πράξη μια άτακτη χρεοκοπία. Ας το πούμε με όρους Βιετνάμ: κάποιος, πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, μπορεί να μετακινεί στρατιωτάκια πάνω σε έναν παγκόσμιο άτλαντα κλεισμένος στο γραφείο του. Κι εσύ εδώ να τρως στο κεφάλι μια ναπάλμ.