Ενα «ναι» στη σκιά του «όχι»

Η συζήτηση και η ψηφοφορία στη Βουλή, την περασμένη Τετάρτη, θα μείνει σίγουρα στην Ιστορία.

Για πρώτη φορά, όσοι επρόκειτο να ψηφίσουν υπέρ μιας πρότασης, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού που την εισηγήθηκε, μιλούσαν εναντίον της με το ίδιο πάθος όπως και εκείνοι που θα την καταψήφιζαν. Για πρώτη φορά, η νομοθετική πρωτοβουλία μιας κυβέρνησης αποδοκιμάστηκε σχεδόν από το ένα τέταρτο της Κοινοβουλευτικής της Ομάδας κι όμως εγκρίθηκε με τεράστια πλειοψηφία, χάρις στις ψήφους της αντιπολίτευσης. Για πρώτη φορά μια κυβέρνηση επιβίωσε χάρις στην υποδειγματικά συμπαγή στάση των Κοινοβουλευτικών Ομάδων της αντιπολίτευσης!

Παράξενες μέρες. Μέρες μιας μεταβατικής εποχής, όπου το παλιό, η παλιά πολιτική αρχιτεκτονική πεθαίνει, καιρό τώρα. Από τις εκλογές του 2012 ήδη. Αλλά το νέο δεν έχει γεννηθεί ακόμη. Νιώθουμε τις ωδίνες του παρατεταμένου τοκετού. Και προσπαθούμε να μαντέψουμε το σχήμα των πραγμάτων που έρχονται, τις νέες πολιτικές συνθέσεις, τις νέες διαχωριστικές γραμμές, τα νέα υποκείμενα.

Στο μεταξύ, αντιμετωπίζουμε ένα απτό, πρακτικό και δύσκολο πρόβλημα: έχουμε μια κυβέρνηση πρόσφατα εκλεγμένη, η οποία στις μεγάλες, στρατηγικής σημασίας πρωτοβουλίες της τις επόμενες κρίσιμες εβδομάδες, ώσπου να κλειδώσει η συμφωνία για την παραμονή της χώρας στο ευρώ, δεν μπορεί να στηριχθεί στην (ανύπαρκτη πλέον) κοινοβουλευτική πλειοψηφία της. Πρέπει να στηριχθεί στην αντιπολίτευση. Θα νομοθετεί, δηλαδή, τα μείζονα μαζί με τη συμπολιτευόμενη αντιπολίτευση. Και στα ελάσσονα, στην καθημερινή διακυβέρνηση, θα συμπορεύεται με το αντιπολιτευόμενο κομμάτι της συμπολίτευσης. Πρωτότυπη κατάσταση. Αλλά, προφανώς, όχι βιώσιμη κατάσταση.

Μπορεί να σκεφθεί κανείς τρόπους, να μηχανευτεί τεχνάσματα ώστε αυτή η κατάσταση να παραταθεί για λίγο, να μασκαρευτεί ο παραλογισμός της, να συγκαλυφθούν οι αντιφάσεις της. Αλλά υγιής, δημοκρατικός τρόπος υπέρβασης αυτής της αντίφασης υπάρχει μόνο ένας. Για όσο χρόνο χρειάζεται, μέχρι να εξασφαλιστεί η σταθερότητα της χώρας, η κυβέρνηση θα πρέπει να παραμερίσει τα παραδοσιακά μας ήθη και έθιμα και να εφεύρει έναν νέο, εντελώς πρωτότυπο για την ελληνική πολιτική ζωή, τρόπο διακυβέρνησης. Μια συναινετική διακυβέρνηση. Οπου οι αντιπαραθέσεις με τη συναινούσα αντιπολίτευση θα χαμηλώσουν ένταση και η διαχείριση του νομοθετικού έργου θα πρέπει να γίνεται με συναινετικές μεθόδους, με μια ελάχιστη συνεννόηση.

Κι έπειτα, όταν ο κύκλος αυτός κλείσει θα πρέπει να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές, με πρωτότυπη και πάλι εκλογική διάταξη. Οπου, με την ελπίδα ότι θα έχει επιτευχθεί μια νέα συμφωνία, ο εκλογικός ανταγωνισμός δεν θα εδράζεται στην αποδοχή ή στην απόρριψή της, αφού όλες οι μείζονες πολιτικές δυνάμεις θα την έχουν προσυπογράψει. Αλλά θα θέτει το ερώτημα ποιος, με ποιες προτεραιότητες, με ποιο πολιτικό πρόσημο θα αναλάβει την εφαρμογή της. Οπως ακριβώς συνέβη στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία όταν μπήκαν στα Μνημόνιά τους. Οπου οι μείζονες πολιτικές δυνάμεις πρώτα δεσμεύθηκαν στην τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας τους και κατόπιν κατέβηκαν σε εκλογές, για να επιλεγεί εκείνος που θα τις διαχειριζόταν και θα τις χρωμάτιζε πολιτικά.

Ενα ερώτημα είναι αν στην Ελλάδα, με την πολωτική πολιτική κουλτούρα του ασυμφιλίωτου ανταγωνισμού ανάμεσα στα κόμματα που αναμετρώνται για την κατάληψη της εξουσίας και τη διανομή των λαφύρων της, μια τέτοια προοπτική μπορεί να θεωρείται ρεαλιστική.

Και ένα δεύτερο ερώτημα είναι αν αυτή η επιλογή αρμόζει ειδικότερα στην Αριστερά, και μάλιστα μόνο λίγους μήνες μετά την πανηγυρική νίκη της στις εκλογές. Δικαιούται κανείς να της ζητήσει τέτοια «θυσία» ή τέτοια «προδοσία» – όπως πολλοί από τους πιστούς της εκλαμβάνουν μια τέτοια εξέλιξη;

Στο πρώτο ερώτημα δεν έχω απάντηση. Αλλά στο δεύτερο απαντώ με ένα άλλο ερώτημα: είναι λιγότερο αριστερή η Αριστερά που αναγνωρίζει ότι το συμφέρον της χώρας αλλά και το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης απαιτούν συμμετοχή στο ευρωπαϊκό σχέδιο, από την Αριστερά που ονειρεύεται καρικατούρες «σοσιαλισμού σε μία μόνο χώρα», στην Ελλάδα της δραχμής; Και είναι περισσότερο αριστερή η Αριστερά που παραδίδεται στη «μαγική σκέψη» και στις θεωρίες συνωμοσίας και σχεδιάζει γελοία ριφιφί στον Χολαργό, από εκείνη που αναγνωρίζει τους διεθνείς συσχετισμούς και αναλαμβάνει να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για τα συμφέροντα των πολλών, με δεδομένες τις εναλλακτικές λύσεις που της δίδονται;