[Απλά μαθήματα αριθμητικής] Η τρίτη (και τελευταία) ευκαιρία

Το φθινόπωρο του 2011 χάθηκε η πρώτη μεγάλη ευκαιρία. Με την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου να έχει εξαντλήσει το πολιτικό της κεφάλαιο, η άρνηση της ΝΔ απέτρεψε την πρώτη προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας μακράς πνοής. Της μόνης ικανής να σηκώσει το βάρος και να λάβει τα δύσκολα μέτρα που θα διασφάλιζαν την έξοδο από την κρίση και την παραμονή της χώρας στο ευρώ.

Ακόμη και η λύση της βραχύβιας κυβέρνησης Παπαδήμου που επιλέχθηκε τότε, υπονομεύτηκε εκ των έσω. Δεν μπόρεσε να αναπνεύσει στα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια που της έθετε η ατζέντα εκλογών της ηγεσίας της ΝΔ. Τότε χάθηκε η δεύτερη μεγάλη ευκαιρία του πολιτικού και κομματικού κατεστημένου να βρει κοινό πεδίο συνεννόησης σε έναν ορίζοντα δύο – τριών ετών για την αντιμετώπιση της κρίσης. Τώρα κινδυνεύει να χαθεί και η τρίτη μεγάλη ευκαιρία. Ενώ η πολιτική σταθερότητα αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί το βαρύ πακέτο του τρίτου Μνημονίου, η χώρα εξακολουθεί να πειραματίζεται σε συνθήκες υψηλού ρίσκου. Το μεγάλο ρήγμα στον ΣΥΡΙΖΑ και οι προσωπικές πολιτικές της ηγεσίας της κυβέρνησης φέρνουν πιο κοντά το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, με αβέβαιο  αυτή τη στιγμή αποτέλεσμα και το τι θα σημάνει αυτό για την οικονομία.

Οι άνθρωποι της οικονομίας δηλώνουν ιδιαίτερα ανήσυχοι για τις εξελίξεις. Πλέον στο δίλημμα «Μνημόνιο –  αντιμνημόνιο» έχει δοθεί απάντηση με την αποδοχή του κυοφορούμενου τρίτου Μνημονίου από την κυβέρνηση Τσίπρα. Τώρα, όμως, αυτό έχει δώσει τη θέση του σε ένα σκληρότερο δίλημμα: ευρώ ή δραχμή. Δυστυχώς, η απάντηση στο ερώτημα δεν εξαντλείται με την υπογραφή της συμφωνίας κυβέρνησης – δανειστών, αλλά από το αν θα εφαρμοστούν και σε τι περιβάλλον για να είναι αποτελεσματικές οι πολιτικές που περιλαμβάνει αυτή η συμφωνία. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι, ύστερα από έξι μήνες αδιέξοδης διαπραγμάτευσης και αντισυμβατικής οικονομικής πολιτικής που κατέληξε στα capital controls, η οικονομία επιστρέφει σε βαθιά ύφεση (4% το 2015 και 1,7% το 2016) οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια την ανεργία σε νέα άνοδο.

Αν σε ένα τέτοιο οικονομικό περιβάλλον για πολιτικούς ή και άλλους λόγους το τρίτο Μνημόνιο αποτύχει, ο κατήφορος της οικονομίας θα συνεχιστεί. Η απογοήτευση των πολιτών θα εκτιναχθεί και το φάντασμα της δραχμής θα επανέλθει ακόμη πιο απειλητικά στο προσκήνιο, παρότι δείχνει να απομακρύνεται σήμερα.