Ο μεγάλος διχασμός της Ευρώπης

Γαλλία εναντίον Γερμανίας, Βορράς εναντίον Νότου, γεράκια εναντίον περιστεριών, Μέρκελ εναντίον Σόιμπλε, το μισό SPD εναντίον του άλλου μισού. Η ελληνική κρίση μοιάζει να έχει γεμίσει τον ευρωπαϊκό χάρτη με μικρότερα ή μεγαλύτερα ρήγματα, σε κάποιες περιπτώσεις ενισχύοντας διχασμούς ήδη υπάρχοντες, σε άλλες δημιουργώντας νέους. Και κανείς δεν μπορεί να προδικάσει ποια θα είναι η εικόνα της Ευρώπης όταν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σταματήσει το μεγάλο ταρακούνημα.

«Αρνούμαι να φανταστώ μια ευρωζώνη χωρίς την Ελλάδα»: η δήλωση θα μπορούσε να είχε γίνει από τον γάλλο πρόεδρο, τον Φρανσουά Ολάντ, την έκανε όμως σε συνέντευξή του στο ZDF ο γερμανός ομόλογός του Γιόαχιμ Γκάουκ. Περίπου την ίδια ώρα που έγινε γνωστή, αργά χθες το απόγευμα, αποκαλύφθηκε πως στο εισηγητικό κείμενο του Eurogroup προς τους ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων γινόταν αναφορά στο ενδεχόμενο προσωρινής εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη – μέσα σε αγκύλες, δείγμα πως δεν υπήρξε συναίνεση μεταξύ των υπουργών επ’ αυτής της πρότασης που εισηγήθηκε ουσιαστικά πρώτος το Σάββατο ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, μέσω non paper του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, και απέρριψε ξεκάθαρα προσερχόμενος χθες στη Σύνοδο Κορυφής της ευρωζώνης ο Φρανσουά Ολάντ, δηλώνοντας πως δεν υπάρχει προσωρινό Grexit, «είναι ή Grexit ή μη Grexit».

«Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου να βρούμε μια συμφωνία. Το θέμα δεν είναι μόνο η Ελλάδα, είναι η Ευρώπη» δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, επιβεβαιώνοντας το ρήγμα ανάμεσα στο Παρίσι και το Βερολίνο. «Τώρα πρέπει να επικρατήσει η κοινή λογική και να βρεθεί μια συμφωνία. Η Ιταλία δεν θέλει να βγει η Ελλάδα από το ευρώ και στη Γερμανία λέω: αρκετά ώς εδώ. […] Το να ταπεινώνεις έναν ευρωπαίο εταίρο από τη στιγμή που η Ελλάδα έχει παραδοθεί σχεδόν σε όλα, είναι αδιανόητο» είχε δηλώσει νωρίτερα, σε συνέντευξή του στη «Μεσατζέρο», ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι, επιβεβαιώνοντας το ρήγμα ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο. Αλλά όπως δεν είναι ένα ο Νότος (Ισπανοί και Πορτογάλοι, για τους δικούς τους εσωτερικούς λόγους, τηρούν πιο σκληρή στάση έναντι της Ελλάδας), έτσι δεν είναι ένα και ο Βορράς: άλλη η στάση της Φινλανδίας, όπου το εθνολαϊκιστικό Κόμμα των Φινλανδών φέρεται να απειλεί να διαλύσει τον κεντροδεξιό κυβερνητικό συνασπισμό αν πει το «ναι» το Ελσίνκι σε ένα νέο πακέτο βοήθειας προς την Αθήνα, και άλλη η στάση του Λουξεμβούργου, που προειδοποίησε μέσω του υπουργού Εξωτερικών του τη Γερμανία πως πιέζοντας για ένα Grexit θα επέφερε μια «βαθιά διαμάχη» με τη Γαλλία και μια «καταστροφή για την Ευρώπη». Στην πραγματικότητα, «ένα» δεν είναι καν η Γερμανία.

Για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Ιστορία της Γερμανίας τα δύο πρόσωπα – κλειδιά της ηγεσίας διαφωνούν σε ένα πρόβλημα – κλειδί της ευρωπαϊκής πολιτικής. Και αν είναι αλήθεια τα όσα γράφει η «Μπιλντ», η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και την Ανγκελα Μέρκελ έχει μετατραπεί σε μια μάχη εξουσίας. Ο υπουργός Οικονομικών θέλει την Ελλάδα εκτός ευρώ, όπως την ήθελε και το 2012. Η καγκελάριος γνωρίζει όμως ότι κάτι τέτοιο θα σημάδευε ανεξίτηλα την πολιτική της διαδρομή, ενώ θα έπληττε σοβαρά και τις γαλλογερμανικές σχέσεις. Προσπαθεί έτσι με κάθε τρόπο να κρατήσει την Ελλάδα στην ευρωζώνη. Η σχέση ανάμεσα στη Μέρκελ και στον Σόιμπλε έχει χαλάσει εδώ και αρκετούς μήνες, παρατηρεί ο ανταποκριτής της «Ρεπούμπλικα» στο Βερολίνο. Εκείνη δεν τον κάλεσε σε συναντήσεις με τον Γιούνκερ και τον Ντράγκι. Κι εκείνος δεν ξεχνά ποτέ.

Παραδόξως, ο Σόιμπλε έχει βρει έναν σύμμαχο στο πρόσωπο του Σοσιαλδημοκράτη αντικαγκελαρίου της Γερμανίας, του Ζίγκμαρ Γκάμπριελ. Η σκληρή στάση του τελευταίου, ωστόσο, προκάλεσε τόσο μεγάλο ρήγμα εντός του SPD, που η «Μοντ» σχολίαζε χθες τα εξής: «Η μόνη ελπίδα για τους Σοσιαλδημοκράτες είναι να εγκρίνει η Ανγκελα Μέρκελ μια νέα συμφωνία βοήθειας προς την Ελλάδα, προκαλώντας έτσι στο CDU έναν ακόμα βαθύτερο διχασμό από ό,τι θα προκαλούσε ένα Grexit στο SPD». Ισως να είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο συνυπέγραψε αργά χθες ο Γκάμπριελ μαζί με τον Σοσιαλιστή πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, σύμφωνα με το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων, κείμενο όπου δηλώνουν πως πρέπει σε κάθε περίπτωση να βρεθεί λύση για την Ελλάδα και προειδοποιούν πως ένα Grexit θα οδηγούσε σε διάσπαση της ευρωζώνης σε Βορρά, Νότο και Ανατολή.