[Γεωπολιτικά] Η ευρωπαϊκή εσωστρέφεια

Είτε με τελική λύση (που προϋποθέτει αδυσώπητο συμβιβασμό) είτε χωρίς (κάτι που θα επιφέρει έως και αποσαθρωτικές συνέπειες) το γεγονός είναι ότι θα αλλάξει θεμελιώδη δεδομένα και θα διαφοροποιήσει κρίσιμες δυναμικές. Η έκταση (και κυρίως το περιεχόμενο) των οποίων παραμένει ακόμη άδηλο. Τουλάχιστο σε ό,τι αφορά το κόστος. Που δεν πρέπει να επιμετράται μονοσήμαντα. Με όρους οικονομικών δηλαδή μόνο μεγεθών, αλλά με τους ευρύτερους πολιτικούς και ιδιαίτερα στρατηγικούς δείκτες. Καθώς μάλιστα η κατάσταση που τείνει να διαμορφωθεί στις ελληνοκοινοτικές σχέσεις αποκτά δυναμικές κινουμένης άμμου. Γιατί, πέραν των άλλων:

1. Για πρώτη φορά τόσο άμεσα, το «πείραμα» Ενωμένη Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπο όχι απλώς με διαδικαστικά προβλήματα και προβλεπτές δυσχέρειες διακρατικής ωσμώσεως, αλλά με φυγόκεντρες υποτροπές και ασύμμετρες παθογένειες. Οι οποίες και αναπαράγουν ανεπιθύμητες ανισορροπίες. Οι οποίες: αφενός επενεργούν ανασχετικά, τροχοπεδώντας τις διαδικασίες της επιδιωκόμενης ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως, που είναι ο καθαυτό μείζων στόχος. Και αφετέρου λειτουργούν αποσυνθετικά εις βάρος θεσμικών πυλώνων (και κανόνων) της ευρωζώνης.

2. Δημιουργούνται ήδη συνθήκες οικονομικών (και κοινωνικών) ανισοτήτων, που διασπούν την ευρωπαϊκή συνοχή και αποδομούν τις αυτονόητες προοπτικές της. Οπου οι νεόκοπες αναφορές σε ευημερούντα (και θάλλοντα) προνομιούχο Βορρά και αποψιλούμενο Νότο πυκνώνουν. Και τείνουν να αποκτήσουν περιεχόμενο που υφέρπει και επιδρά καταλυτικά. Διεμβολίζοντας τις φιλοδοξίες των θεσμικών διαχειριστών αυτού του γίγνεσθαι. Δηλαδή της επιδιώξεως να αποβεί πολιτειακός φορέας. α) Στη βάση αμοιβαίας εκχωρήσεως (και μερισμού) εθνικής κυριαρχίας. β) Με πρωταρχικό διαδικαστικό εργαλείο την αλληλεγγύη και «αναλογικώς ισότιμη» νομή των αγαθών.

Αυτές οι πρόδηλες αδυναμίες (που παροξύνονται στην ελληνική περίπτωση) επιδρούν κατασταλτικά στην προαγωγή τέτοιων φιλόδοξων στοχεύσεων. Καθώς – πέραν των άλλων – επιλιπαίνουν ακραίες συμπεριφορές και ενθαρρύνουν κινήσεις κοινοτικής αποσυναρτήσεως. Και αυτά που συμβαίνουν, δεν αποτελούν παρά πρόγευση δυσχερεστέρων ημερών. Εστω και αν τα προβλήματα και οι παθογένειες επικεντρώνονται στο ελληνικό ζήτημα, εν τούτοις θα ήτο πλάνη (και υπεκφυγή) εάν παρεβλέποντο οι γενικότερες κακοδαιμονίες. Η Ελλάδα είναι στην προκειμένη περίπτωση, απλώς το εκδηλωμένο σύμπτωμα. Που πυορροεί. Και λειτουργεί ακριβώς ως ευκρινές σήμα κινδύνου. Είναι, υπό τις περιστάσεις, το κεντρικό σημείο αναφοράς και ο εύγλωττος δείκτης όσων μας αναμένουν «στην επόμενη στροφή». Τα οποία οι δυνάμεις που αυτή τη στιγμή ποδηγετούν το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και διαβλέπουν και αντιλαμβάνονται και φοβούνται. Θέλοντας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να αποπυροδοτήσουν. Πριν βρεθούν στη δίνη αδυσώπητων συνεπειών και αποσυνθετικών παραγώγων. Ο,τι λοιπόν και αν συμβαίνει, ακόμη και στην ευτυχέστερη περίπτωση, το βέβαιο είναι ότι:

1. Μετά τον ευκταίο – επί θύραις – συμβιβασμό της Ελλάδος με τους θεσμούς (ή αντιθέτως μετά την ενδεχόμενη ανεπιθύμητη ρήξη, που μόνον άνοες θα εύχονταν) η επόμενη μέρα δεν θα είναι καθόλου η ίδια στην Ευρώπη. Πολύ περισσότερο στην Ελλάδα. Και όσον αφορά θεμελιώδη στρατηγικά δεδομένα. Και σχετικά με προαγόμενους μεσοπρόθεσμους σχεδιασμούς μετεξελίξεως των σημερινών δομών του ευρωπαϊκού συστήματος. Τόσο με όρους κοινής πολιτικής και κυρίως ασφάλειας.

2. Ιδιαίτερα η κοινή ασφάλεια, που διαλαμβάνει αμυντικές παραμέτρους, και για την Ευρώπη ως συλλογικό φορέα και για την Ελλάδα επομένως, ως εν πολλοίς «προβληματικό της σκέλος», πρέπει να συναρτηθεί ευθέως προς μείζονες κινδύνους από τις ανατασσόμενες συγκρουσιακές αναζωπυρώσεις. Σε μια διακεκαυμένη κυριολεκτικά ζώνη, στην οποία και εφάπτεται η ευρωπαϊκή νοτιοανατολική περίμετρος. Παρότι τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το ισλαμικό χαλιφάτο, κάποιες προφυλακές του παρεισδύουν και ήδη παρέχουν επιθετικά δείγματα για όσα έπονται.

Αυτές οι διαλεκτικές προσεγγίσεις, μπορεί να φαίνονται απλουστευτικές. Αλλά προδιαγράφουν όχι μόνο τα ευχερώς προβλέψιμα, αλλά και τα ενδεχομένως απρόβλεπτα. Που εξικνούνται πέραν όσων σήμερα περισπούν τις συνάξεις των Βρυξελλών και απασχολούν τους συνδαιτυμόνες των ατερμόνων αντιπαραθέσεων και προβληματισμών.

Εκδαπανώντας εαυτούς σε γόρδιους δεσμούς και πλασματικούς γρίφους.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής