Κάποτε, σε ανέμελες εποχές, τον μνημονεύαμε στις παρέες σαν ένα διανοητικό παράδοξο που δεν μας αφορούσε πραγματικά, έδινε όμως αφορμή για πνευματώδεις συζητήσεις. Επειτα, τα τελευταία πέντε χρόνια, τον απωθούσαμε όλο και πιο αγχωμένα, τον ξορκίζαμε με ευφημισμούς όπως «ατύχημα», δηλαδή κάτι έξω από τη φυσιολογική ροή των πραγμάτων. Αλλά τώρα ο νόμος του Μέρφι έχει κάνει κατάληψη στο μυαλό μας ως αυτό που θέλει να είναι, νόμος: ό,τι μπορεί να πάει στραβά θα πάει.
Πολλά μπορούσαν να πάνε στραβά στην Ελλάδα της κρίσης. Και πήγαν. Τελευταίο στραβοπάτημα και, κατά κάποιον τρόπο, συγκεφαλαίωση των προηγούμενων το δημοψήφισμα. Η έκβασή του παρήγαγε το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωχθέν. Είχε όμως μια χρησιμότητα: πιστοποίησε ότι μια ευρεία πλειοψηφία του ελληνικού λαού έχει αποδεχτεί την ιδέα της επιστροφής στη δραχμή. Βαυκαλίζονται με ψεύτικα βάλσαμα στην αγωνία τους όσοι φωνάζουν ότι αυτό το 61,3% δεν είναι εντολή για ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ενα τέτοιο ποσοστό μπορεί να μην είναι άμεση εντολή ρήξης, είναι όμως πρόκριμα ανοχής της ρήξης. Στην πραγματικότητα οι ψηφοφόροι του Οχι γνώριζαν αυτό που η άλλη πλευρά τούς καλούσε να συνειδητοποιήσουν: ότι το δημοψήφισμα αφορούσε ουσιαστικά την παραμονή ή την έξοδο από το ευρώ.
Εκεί οδήγησε τη μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων η διαχείριση της κρίσης από όλες τις κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης φυσικά της τωρινής. Εδραίωσε την πεποίθησή τους ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι συνώνυμο των φόρων και των μειώσεων μισθών και συντάξεων. Τίποτα δεν έγινε που να τους δείχνει πειστικά ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να έχουν προοδευτικό πρόσημο, να είναι όχι μόνο προϋπόθεση ανάπτυξης αλλά, πράγμα που θα έπρεπε να αγγίζει προπαντός τις σοσιαλιστικές ευαισθησίες, και ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Ολες αυτές οι κυβερνήσεις, μαζί και η «Πρώτη φορά Αριστερά», απέδειξαν εκκωφαντικά ότι έχουν σχέση συμβίωσης και εξάρτησης με τις προνομιούχες ομάδες που κρατούν πεισματικά την Ελλάδα στο τέλμα του αρνητικού εξαιρετισμού της για χάρη των συμφερόντων τους. Είναι ασύστολο ψέμα του Πρωθυπουργού ότι οι εταίροι τον εμποδίζουν να τα βάλει με την ολιγαρχία. Οι περισσότερες συνιστώσες της ολιγαρχίας (καπιταλιστική, συνδικαλιστική, εκκλησιαστική κ.λπ.) έχουν επενδύσει στον ΣΥΡΙΖΑ από πριν ακόμη αυτός κερδίσει τις εκλογές του Ιανουαρίου.
Αυτό δεν απαλλάσσει τους εταίρους και τους θεσμούς από τις ευθύνες τους για το σημερινό κατάντημα της Ελλάδας. Με τη γραφειοκρατική αγκύλωσή τους και την ιδία υπαιτιότητι άγνοιά τους για την ελληνική πραγματικότητα επέμειναν στις ποσοτικές παραμέτρους του προγράμματος, αφήνοντας τις ποιοτικές στο έλεος αδιόρθωτων, ανίκανων και διεφθαρμένων ελλήνων πολιτικών.
Το βράδυ της περασμένης Κυριακής χιλιάδες κόσμου, στη συντριπτική πλειονότητά τους νέοι άνθρωποι, γιόρταζαν στο Σύνταγμα με τραγούδια και χορούς τον θρίαμβο του Οχι. Εγραφα αμέσως μετά τις εκλογές ότι η νεολαία έχει κερδηθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι φυσικό. Πρόκειται για μια γενιά από ντεσπεράδος, που αισθάνονται πως δεν έχουν τίποτα να χάσουν και δεν βλέπουν καμιά προοπτική για το μέλλον τους. Οι καλύτεροι έχουν μεταναστεύσει ή ετοιμάζονται να μεταναστεύσουν σε χώρες που υπόσχονται ανταμοιβή των προσόντων τους. Οι περισσότεροι άλλοι σμίγουν την απελπισία και την οργή τους με μια κουλτούρα που τους ενστάλαξε την περιφρόνηση για τους θεσμούς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και την καχυποψία, την αντιπάθεια, ακόμη και το μίσος για την ευρωπαϊκή Δύση.
Τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές δεν είναι γνωστή η απάντηση από τις Βρυξέλλες στη νέα πρόταση της πανικόβλητης ελληνικής κυβέρνησης. Αν η πρόταση γίνει δεκτή, η γιορτή του Οχι θα αποδειχτεί της Κυριακής χαρά και της Δευτέρας λύπη. Αν απορριφθεί, φαντάζομαι να παίζονται στο μέλλον βίντεο από τους χορευτικούς πανηγυρισμούς στο Σύνταγμα με υπόκρουση τον «Μακάβριο χορό» του Σεν-Σανς.