«Οι Ελληνες θα επιβιώσουν!»

Δέκα η ώρα το βράδυ της 26ης Ιουνίου. Ο Φρανσουά Ολάντ που βρίσκεται σε ιδιωτικό δείπνο εκτός του Προεδρικού Μεγάρου, δέχεται τηλεφώνημα από τον Αλέξη Τσίπρα. Στη συνομιλία αυτή μετέχει και η γερμανίδα καγκελάριος. Ο έλληνας Πρωθυπουργός που σε δύο ώρες θα πετάξει μια «βόμβα» στην Αθήνα, είναι πολύ ήρεμος. Οι προτάσεις των θεσμών δεν είναι ικανοποιητικές, λέει. Θα απευθυνθεί λοιπόν στον ελληνικό λαό με δημοψήφισμα.

Οι δύο ηγέτες δεν κρύβουν την έκπληξή τους. «Είναι δικαίωμά σου να ζητήσεις τη γνώμη του λαού» απαντά ο γάλλος πρόεδρος. «Ποιο θα είναι όμως το ερώτημα που θα τεθεί;». Η καγκελάριος γίνεται πιο συγκεκριμένη: «Θα ταχθείς υπέρ του Ναι ή του Οχι;». Ο Τσίπρας είναι σαφής: «Οι προτάσεις σας δεν είναι καλές για την ελληνική οικονομία. Δεν θα ταχθώ με το Ναι». Την επόμενη μισή ώρα δέχεται ερωτήσεις. Και κάποια στιγμή ζητά συγγνώμη από τους συνομιλητές του καθώς πρέπει να ενημερώσει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Ετσι πληροφορήθηκαν οι ηγέτες του γαλλογερμανικού άξονα την απόφαση του έλληνα Πρωθυπουργού για το δημοψήφισμα, το οποίο θα οδηγούσε στο σαρωτικό χθεσινό Οχι. Οπως αποκαλύπτει ο Solenn de Royer σε αποκλειστικό του ρεπορτάζ στη «Φιγκαρό», η θέση τους καθορίστηκε αμέσως και υπήρξε κοινή: το ερώτημα που ετοιμάζεται να θέσει ο Τσίπρας δεν είναι σαφές και πρέπει επειγόντως να αποσαφηνιστεί το διακύβευμα ενός δημοψηφίσματος που μπορεί να οδηγήσει τη χώρα εκτός της ευρωζώνης. Οι τρεις ηγέτες θα ξαναμιλήσουν την επομένη. Ο Τσίπρας είναι κοφτός, εκφράζει τη λύπη του που το Eurogroup αποφάσισε να αναστείλει το πρόγραμμα βοήθειας προς την Ελλάδα. «Δεν αφήνετε ένα λαό να αποφασίσει ήρεμος» λέει. «Αυτό αποτελεί ρήξη στη δημοκρατική παράδοση της Ευρώπης». Η απάντηση της Μέρκελ είναι ξερή: «Αλέξη, δεν μπορείς και να προκηρύσσεις δημοψήφισμα και να ζητάς την επέκταση του προγράμματος βοήθειας!». Η διάσταση είναι πλήρης. Προτού κλείσει, ο Τσίπρας προειδοποιεί: «Οι Ελληνες θα επιβιώσουν!».

  

ΕΚΤΑΚΤΗ ΣΥΣΚΕΨΗ. Δύο ημέρες μετά, ο γάλλος πρόεδρος συγκαλεί έκτακτη σύσκεψη στο Προεδρικό Μέγαρο. Ενώ η Γερμανία εμφανίζεται απρόθυμη για κάθε νέα διαπραγμάτευση, το Παρίσι βεβαιώνει ότι η πόρτα για συμφωνία παραμένει ανοιχτή. Αφήνει να εννοηθεί όμως ότι το Οχι στο δημοψήφισμα μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ο υπουργός Οικονομίας Εμανουέλ Μακρόν, που έχει μιλήσει με τον ομόλογό του και φίλο του Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, προτείνει να μεταβεί στην Αθήνα για να προσπαθήσει να κλείσει συμφωνία. Ο Ολάντ δεν συμφωνεί, καθώς πιστεύει ότι μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε στην απώλεια της «κεντρικής θέσης» της Γαλλίας.

Από τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την εξουσία, ο γάλλος πρόεδρος προσπαθεί να παίξει μεσολαβητικό ρόλο ανάμεσα στην Ελλάδα και στη Γερμανία. Οταν δέχεται τον Τσίπρα στα Ηλύσια Πεδία, τον Ιανουάριο, εκφράζει την κατανόησή του που ο έλληνας Πρωθυπουργός δεν ήθελε να πραγματοποιήσει την πρώτη του επίσκεψη στο Βερολίνο. «Δεν είναι σωστό όμως να είναι και η τελευταία σου» του λέει.

Τον ίδιο ρόλο παίζει και ο υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν, ανάμεσα στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και στον Γιάνη Βαρουφάκη. «Υπάρχει κατανομή των ρόλων» σημειώνει ο γάλλος υπουργός. «Η στάση του καθενός καθορίζεται από την κοινή του γνώμη και την ιστορία της χώρας του. Είναι πολύ πιο λογικό να διάκειται θετικά η Γαλλία απέναντι στην Ελλάδα».

  

ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ. Η «κεντρική θέση» της Γαλλίας – ευθύνη και αλληλεγγύη – δεν είναι πάντως ομόφωνη. Για τον κεντροδεξιό πρώην υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπρινό Λε Μερ, «ο Ολάντ δεν διαχειρίζεται τίποτα, δεν προτείνει τίποτα, δεν αποφασίζει τίποτα». Για τον επικεφαλής των διαφωνούντων του Σοσιαλιστικού Κόμματος Κριστιάν Πολ, πάλι, «οι λαϊκισμοί ευημερούν στην ιδέα ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δεν λειτουργεί».

Την περασμένη Τετάρτη, από τη Λυών όπου βρισκόταν για μια Σύνοδο για το κλίμα, ο Ολάντ απηύθυνε μια τελευταία έκκληση για συμφωνία. Αλλά ήταν πια αργά. Η ρήξη μεταξύ Τσίπρα και Μέρκελ είχε επέλθει ήδη.

«Οι Γερμανοί δεν τόλμησαν»
«Δαπανήσαμε πολύ χρόνο με την Κομισιόν για να βρούμε μια λύση και να οδηγήσουμε τον Τσίπρα να κάνει το άλμα» λένε γαλλικές πηγές στη «Φιγκαρό». «Οι Γερμανοί όμως, που δεν τους αρέσουν οι επιταχύνσεις, δεν τόλμησαν. Αυτό μας απογοήτευσε».