Πίσω από τη βιτρίνα] Εγκλωβισμένος στο λάθος

Μήπως όλα ξεκίνησαν από ένα λάθος; Μήπως το δράμα της τελευταίας βδομάδας δεν ήταν αποτέλεσμα στρατηγικής αλλά κακών, κάκιστων υπολογισμών; Εάν πραγματικά ο Αλέξης Τσίπρας είχε κρυφή ατζέντα δραχμής γιατί υπέγραψε τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου; Για ποιο λόγο η κυβέρνησή του επεξεργάστηκε όλο αυτό το διάστημα την πρόταση των 8 δισ., γιατί αποδέχτηκε τις αυξήσεις στον ΦΠΑ και πήρε πίσω το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης;

Η επιλογή του δημοψηφίσματος ήταν, καθώς φαίνεται, η ύστατη προσπάθεια του Πρωθυπουργού για να αποσπάσει μια καλύτερη συμφωνία στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Στον σχεδιασμό του θα λειτουργούσε σαν «game changer», το γεγονός δηλαδή εκείνο που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού. Από την αρχή άλλωστε αυτή η κυβέρνηση έδωσε την αίσθηση ότι αντιμετωπίζει τη διαπραγμάτευση σαν ένα παιχνίδι με ρίσκο, μπλόφες και τακτικισμούς. Αποδείχτηκε τελικά και αυτό ένα ακόμη χαρτί που κάηκε, μία ακόμη μπλόφα που «διάβασαν» οι αντίπαλοι.

Το δημοψήφισμα ερμηνεύεται επίσης ως ένας ελιγμός του Τσίπρα για να αποφύγει την αναμέτρηση με το κόμμα του. Μια βδομάδα πριν, όταν οι κυβερνητικές διαρροές περιέγραφαν το χρονοδιάγραμμα του συμβιβασμού, κοινοβουλευτικός παράγοντας του ΣΥΡΙΖΑ επέμενε ότι στην κομματική αριθμητική δεν αθροίζονταν πάνω από 5-6 «γραφικοί», όπως τους αποκαλούσε, διαφωνούντες. Το Μαξίμου όμως μετρούσε διαφορετικά. Και αντιμετώπιζε μια πιθανή ψηφοφορία της συμφωνίας στη Βουλή ως την αφετηρία νέων πολιτικών συσχετισμών στο κυβερνητικό σχήμα. Εξέλιξη που αποδείχτηκε ότι απορρίπτει.

Τα μεσάνυχτα της προηγούμενης Παρασκευής που ανακοινώθηκε το δημοψήφισμα κυβερνητικοί παράγοντες εμφανίζονταν βέβαιοι ότι οι τράπεζες θα μείνουν ανοιχτές και ότι το πρόγραμμα θα παραταθεί. Επρόκειτο για άγνοια ή για ανικανότητα; Οπως και να ‘χει, ο Πρωθυπουργός είχε τη δυνατότητα μέσα στην εβδομάδα και πριν αρχίσουν να σχηματίζονται οι ουρές στα ΑΤΜ, να ανακαλέσει το δημοψήφισμα και να πάρει μια συμφωνία πριν εκπνεύσει η παράταση του προγράμματος. Το απέφυγε. Και παρέμεινε εγκλωβισμένος στην επιλογή του.

Μετά την Κυριακή, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, το παιχνίδι ξεκινά από νέα βάση. Στο σενάριο του Ναι, η κυβέρνηση Τσίπρα ή όποια κυβέρνηση προκύψει, θα κληθεί να διαπραγματευτεί από μηδενικούς όρους σκληρότερα μέτρα. Σε κάθε αντίρρηση που θα προβάλλει η ελληνική πλευρά οι δανειστές θα κουνάνε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και θα δείχνουν τις κλειστές τράπεζες. Το σενάριο του Οχι φαντάζει ακόμη πιο δραματικό: ακόμη και αν ο Τσίπρας εμφανιστεί πρόθυμος για συμβιβασμό, το αποτέλεσμα θα τον δεσμεύει και η μοναδική εναλλακτική στο τραπέζι θα είναι η άτακτη χρεοκοπία, το κούρεμα των καταθέσεων και η δραχμή.

Το πραγματικό game changer αυτού του εφιαλτικού παιχνιδιού ήταν τελικά οι κεφαλαιακοί έλεγχοι. Και θα είναι και το στοιχείο εκείνο που αναμένεται να καθορίσει το τελικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Ούτως ή άλλως, το πραγματικό δίλημμα της Κυριακής δεν είναι τίποτε άλλο παρά η επιλογή του κόσμου στον οποίο θα κληθούμε να ζήσουμε. Μια επιλογή μεταξύ πρώτου και τρίτου κόσμου.