[Εν ψυχρώ] Ο έρπης της Αργεντινής

Δεν χρειάζεται να δεις την ανέχεια. Δεν χρειάζεται να δεις τις βιτρίνες των καταστημάτων στον πιο κεντρικό δρόμο του Μπουένος Αϊρες που πωλούν μόνο ντόπια δερμάτινα για τους τουρίστες. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις τους συναλλαγματικούς περιορισμούς – τα μόνιμα capital controls – για να νιώσεις τα σημάδια της χρεοκοπίας.

Η χρεοκοπία δεν φαίνεται μόνο στην ανέχεια. Φαίνεται οξύτερη στα ερείπια της παλιάς ευημερίας. Στα μέγαρα του πρώιμου εικοστού αιώνα που μαζεύουν παρατημένα τη σκόνη του χρόνου. Στις φιγούρες των γερόντων που στοιβάζονται στο μετρό φορώντας τα παλιά, λιωμένα τους κοστούμια. Αυτοί μοιάζουν σαν να έχουν έρθει από άλλη χώρα. Από την εποχή της ευημερίας και της εξωστρέφειας.

Το Οχι μάς έχει κάνει αυτή τη χάρη: Προκαταβάλλεται. Δεν χρειάζεται να έχει ταξιδέψει κανείς στην Αργεντινή. Ζει ήδη εδώ και τώρα τις πρώτες του συνέπειες. Αυτό που η κυβέρνηση λέει – επισήμως – ότι θα δοκιμάσει μετά την Κυριακή, το έχει δοκιμάσει ήδη. Εχει ήδη επιχειρήσει με όπλο την εντολή της 25ης Ιανουαρίου να εκμαιεύσει μια συμφωνία «χωρίς λιτότητα». Εχει ήδη εξαντλήσει το στρατήγημα, σύμφωνα με το οποίο η βούληση του ελληνικού λαού και ο φόβος ενός Grexit θα έκαμπτε τους εταίρους. Και ωστόσο διατείνεται ότι το στρατήγημα τώρα θα πιάσει. Γιατί; Γιατί θα έχει, λέει, ενισχυμένη εντολή. Για να φέρει – όπως δικαιούται κανείς με ασφάλεια να προβλέψει – τα ίδια αποτελέσματα. Ενισχυμένα.

Η διαφορά είναι ότι τώρα ο χρόνος δεν θα τρέξει όπως το πρώτο πεντάμηνο. Τώρα κάθε μέρα έχει το βάρος μιας δεκαετίας. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς πόσο άλλαξε η χώρα από την προηγούμενη Παρασκευή. Δεν είναι μόνο ότι δεν έχει τράπεζες. Δεν είναι μόνο ότι δεν καταβάλλονται συντάξεις. Δεν είναι μόνο ότι απομειώνεται το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Είναι ότι το κράτος εξακολουθεί στοιχειωδώς να λειτουργεί μόνο χάρη στην υπομονή των πιστωτών του. Χάρη στην αυτοσυγκράτηση των δανειστών που δεν ενεργοποιούν ακόμη τις νομικές συνέπειες της χρεοκοπίας.

Το βάρος του Οχι ήδη νιώθεται. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι πρόδρομες βλάβες του έχουν ήδη ναρκοθετήσει το Ναι. Το Ναι δεν θα είναι – όπως θα το έλεγε ο Παππάς – «μια ωραία ημέρα». Ακόμη κι αν ο Τσίπρας παραιτηθεί, η χώρα δεν θα έχει τα χρήματα να πάει σε εκλογές. Η οικονομία δεν θα αντέξει είκοσι ημέρες σε κώμα.

Ακόμη και στο Ναι η χώρα θα χρειάζεται τον παραιτηθέντα Τσίπρα. Εκείνος θα πρέπει να οδηγήσει το κόμμα του – ή ένα ικανό μέρος του – στη στήριξη μιας νέας κυβέρνησης. Εκείνος θα πρέπει να καταστήσει εφικτή την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου που αυτή η νέα κυβέρνηση θα κληθεί να συνομολογήσει.

Μα, γίνονται τέτοια πράγματα; Αυτός που δαιμονοποίησε τους εταίρους ως εκβιαστές, αυτός που αναθεμάτισε την αντιπολίτευση ως «τρόικα εσωτερικού», που – ούτε λίγο ούτε πολύ – στιγμάτισε τους μισούς πολίτες ως εθελόδουλους, γίνεται να μεταμορφωθεί; Γίνεται να κοιμηθεί παρτιζάνος και να ξυπνήσει statesman;

Η Ελλάδα δεν είναι Αργεντινή. Της μοιάζει όμως πολύ. Εκεί, όπως κι εδώ, το υπόδειγμα είναι μεικτό: αριστερόστροφος λαϊκισμός κι εθνοπερήφανος απομονωτισμός. Εκεί το λένε περονισμό. Εδώ, όπως κι αν τον πούμε, είναι το ίδιο: Ο έρπης της δημοκρατίας.