[Εν ψυχρώ] Το σκιάχτρο της παρένθεσης

Ολοι είχαν μια θεωρία ανατροπής. Τον Καραμανλή τον νεότερο τον ανέτρεψαν οι Αμερικανοί επειδή ήταν φίλος με τον Πούτιν. Τον Παπανδρέου τον στραγγάλισαν στις Κάννες οι Μερκοζί, για να τον αποτελειώσουν στην Αθήνα οι εγχώριοι υπονομευτές του. Τον Σαμαρά τον πρόδωσε η καγκελάριος πιέζοντάς τον μέχρι θραύσεως στην τελευταία αξιολόγηση.

Οσοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν πρόωρα την εξουσία έχουν την ανάγκη να φορτώσουν σε κάποια συνωμοσία τα αδιέξοδά τους. Με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν αλλιώς. Ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε την εκστρατεία κατά των επίδοξων ανατροπέων του πριν καν πάρει την εξουσία. Ηδη από το 2012 ο Τσίπρας συνέκρινε τον εαυτό του με τον Αλιέντε – ως έναν ριζοσπάστη που θα έπεφτε στον λάκκο των λεόντων. Ηταν μια στάση που δεν είχε τίποτε πρωτότυπο. Η αυτοθυματοποίηση ήταν πάντα – ακόμη και ύστερα από σαράντα χρόνια δημοκρατικής ομαλότητας – τρόπος ύπαρξης για την Αριστερά.

Ποιος, λοιπόν, ήθελε να ρίξει τη νέα κυβέρνηση; Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που αρνήθηκε την αύξηση του ορίου στα έντοκα. Ηταν μια χρονοβόρα και μάλλον ατελέσφορη μέθοδος υπονόμευσης. Αν η Φρανκφούρτη ήθελε όντως να ρίξει τον Τσίπρα, γιατί παιδεύτηκε πέντε μήνες με την «πιστωτική ασφυξία»; Γιατί δεν τράβηξε νωρίτερα την πρίζα στις ελληνικές τράπεζες;

Δεν ήταν όμως μόνο ο Ντράγκι. Είχε πίσω του τη συντηρητική Ευρώπη που θα ήθελε να συντρίψει παραδειγματικά την πρώτη αριστερή κυβέρνηση προκειμένου να μην πάρουν αέρα τα μυαλά των Podemos. Ηταν ένας φόβος που ακουγόταν λογικός. Ακουγόταν μέχρι που η Μέρκελ εξελίχθηκε στον σημαντικότερο σύμμαχο του Τσίπρα κατά του λόμπι που πίεζε υπέρ του Grexit. Η άλλοτε «μαντάμ» έγινε magna mater – κατά την αυθόρμητη διατύπωση παρουσιαστή της ΕΡΤ, «μεγάλη μητέρα της Ευρώπης». Αρκεί κανείς να θυμηθεί πώς είχε συμπεριφερθεί η καγκελάριος έναντι, ας πούμε, του Μπερλουσκόνι, για να εκτιμήσει την τωρινή της διακριτικότητα.

Μένουν βεβαίως οι εσωτερικοί εχθροί. Η «τρόικα εσωτερικού» που συντονίζεται με τους δανειστές και απεργάζεται «Ιουνιανά», σύμφωνα με τη θεωρία που διέσπειρε ως ομιλούσα «Αυγή» ο Νίκος Φίλης. Η πολιτικά καθωσπρέπει απάντηση στην προληπτική ενοχοποίηση της αντιπολίτευσης είναι ότι η τακτική αυτή είναι διχαστική. Μπορεί να είναι διχαστική, αλλά πιάνει.

Αποδίδει κατ’ αρχάς μουδιάζοντας την αντιπολίτευση. Ακόμη και στη ΝΔ υπάρχουν κάποιοι που ιδιωτικώς εκμυστηρεύονται ότι φοβούνται την ένταση κατά του Τσίπρα. Φοβούνται γιατί πιστεύουν ότι δεν πρέπει να του δοθεί το άλλοθι ότι ανατράπηκε. Οπως το έλεγε ένας από τους πιο κεντρώους της ΝΔ, «ο μόνος τρόπος για να απομυθοποιηθεί η Αριστερά είναι να αφεθεί ανενόχλητη να κυβερνήσει όσο αντέξει». Η άποψη, βέβαια, συμπληρώνεται από την πρόβλεψη ότι δεν θα αντέξει για πολύ.

Το άλλο μέτωπο στο οποίο η θεωρία της ανατροπής είναι ακόμη πιο αποδοτική είναι το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Περισσότερο και από το στίγμα μιας συνθηκολόγησης, οι συριζαίοι βουλευτές δείχνουν να φοβούνται το φάντασμα της «παρένθεσης». Τον κίνδυνο δηλαδή να κατηγορηθούν ως συναυτουργοί στο πρόωρο τέλος της πρώτης αριστερής κυβέρνησης.

Θα ήταν μια συνηθισμένη τακτική έντασης – μια μανούβρα που συσπειρώνει τους «δικούς μας» και βραχυκυκλώνει «τους άλλους». Θα ήταν, αν δεν φαίνονταν ήδη τα πρώτα ίχνη του διχασμού και στην κοινωνική βάση. Αν στον δρόμο δεν βλέπαμε ήδη αντίπαλες διαδηλώσεις.