[Θεωρείο] Vox populi

Οι διαιρετικές τομές στην κοινωνία δεν είναι a priori διχασμός. Ούτε συνιστούν διχασμό ιστορικών διαστάσεων οι συγκεντρώσεις υπέρ και κατά. Αντίθετα, και υπό την προϋπόθεση ότι δεν εκφυλίζονται σε συγκρούσεις, είναι δείκτης υγείας μιας δημοκρατίας. Συγκεντρώσεις υπέρ και κατά, για παράδειγμα, έχουν γίνει στη Γαλλία για τον γάμο των ομοφύλων και δεν άνοιξε ρουθούνι. Αλλά ρουθούνι δεν άνοιξε ούτε στην Αθήνα αυτήν την εβδομάδα. Σε πείσμα της περιρρέουσας πολιτικής υστερίας, η ελληνική κοινωνία εμφανίστηκε ανεκτική απέναντι στις διαφορετικές απόψεις που υποστηρίχθηκαν με πλακάτ και σημαίες στους δρόμους και στις πλατείες.

Αν αποδείχθηκε κάτι από τις τέσσερις συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα, αυτό δεν είναι ότι ο διχασμός είναι παρών, αλλά ότι το σχήμα μνημονιακοί – αντιμνημονιακοί είναι περισσότερο ένα επικοινωνιακό κατασκεύασμα παρά μια κοινωνική πραγματικότητα. Στην πλατεία επιβεβαιώθηκε ό,τι καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις σε σχέση με την παραμονή της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ: και αυτό δεν είναι αμφιθυμία, αλλά σύγχυση. Δεν είναι αγανάκτηση για το τίμημα της παραμονής, αλλά ανασφάλεια για το ενδεχόμενο της εξόδου.  Δεν είναι ξέσπασμα οργής για ό,τι έχει γίνει, αλλά αίτημα ελπίδας για την επόμενη ημέρα.

Δεν υπάρχει κάτι λάθος σε όλα αυτά. Λάθος είναι το ταξικό πρόσημο στις διαδηλώσεις – η τεμπέλικη ανάγνωση ότι Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή διαδηλώνουν οι προλετάριοι με μπλε φόρμες και Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο οι αστοί με κουστούμια. Λάθος είναι, επίσης, να βαφτίζεται η μία διαδήλωση φιλοκυβερνητική και η άλλη αντικυβερνητική. Και είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η συμφωνία που προσπαθεί να φέρει στην ελληνική Βουλή η κυβέρνηση Τσίπρα – Καμμένου δεν έχει ανάγκη από τις κομματικές σημαίες των «Οχι στη λιτότητα» αλλά από τις ευρωπαϊκές των «Μένουμε Ευρώπη». Και την έχει ανάγκη επειδή από το αντιμνημονιακό πουλόβερ που ξηλώνεται εδώ και πέντε μήνες πόντο πόντο δεν έχει μείνει πια σχεδόν τίποτε. Είναι ειρωνεία της τύχης. Αλλά με τις διαδηλώσεις υπέρ του ευρώ, η κυβέρνηση μπορεί και να πει ότι άκουσε τη φωνή του λαού. Και ότι αυτή δεν είναι μια λαϊκή εντολή απλώς νωπή, αλλά μια λαϊκή εντολή που σπαρταράει.