Αναδιάταξη δυνάμεων στη γαλάζια σκακιέρα

Σε μια προχωρημένη παρτίδα σκάκι υπάρχουν στιγμές που ο βασιλιάς είναι εκτεθειμένος και άλλες που προστατεύεται από απειλές και εγκλωβισμό. Σε φάση έκθεσης είχε βρεθεί ο Αντώνης Σαμαράς στη γαλάζια σκακιέρα τον περασμένο μήνα, όταν επένδυε σχεδόν αποκλειστικά στη ρητορική καταψήφισης μιας συμφωνίας με τους Ευρωπαίους. Από την περασμένη εβδομάδα, ωστόσο, μία σειρά από κινήσεις έχει θωρακίσει το προεδρικό σύστημα στη ΝΔ και διαμορφώνει νέες καταστάσεις στο ευρύτερο αντιπολιτευτικό πεδίο. Η κινητικότητα στη σκακιέρα ενδεχομένως να διαμορφώσει και νέο πολιτικό σκηνικό.

Στη διαδρομή του ο Σαμαράς έχει επιδιώξει πολλές φορές την προσομοίωση ενός πολιτικού σχεδιασμού με μια παρτίδα σκάκι. Και γνωρίζει καλά ότι η νέα τροπή που αποκτά η αναμέτρηση οφείλεται στις κινήσεις πολλών παικτών – πρωτίστως του Αλέξη Τσίπρα. Αλλά δεν είναι μόνο η λανθασμένη τακτική του αντιπάλου που έχει επιτρέψει στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης να διευρύνει τον έλεγχο στις ασπρόμαυρες θέσεις του ταμπλό. Σε αναδιάταξη δυνάμεων έχει οδηγήσει και η τακτική της Ντόρας Μπακογιάννη, η οποία εμφανίζεται σχεδόν απομονωμένη στο γαλάζιο στερέωμα μετά την επίσκεψή της στο Μέγαρο Μαξίμου. Πρόκειται για επιλογή που όχι μόνο δεν δικαιώνεται πολιτικά, αλλά ξύπνησε πάθη στη ΝΔ και ενόχλησε ακόμη και οιονεί συμμάχους της.

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Περισσότερο από όλες τις κινήσεις, ωστόσο, η κομματική ηγεσία θωρακίζεται από τη μεγάλη διαγώνια κίνηση του Κώστα Καραμανλή – αν μπορεί να καταγραφεί ως τέτοια μια απογευματινή παράκαμψη στη διαδρομή από την Πλατεία Μαβίλη προς τη Ραφήνα και η στάση του στην οικία του Σαμαρά στην Κηφισιά. Η κίνηση του Καραμανλή επιβεβαιώνει έναν αξιωματικό ρόλο που διατηρεί ο πρώην πρωθυπουργός στο γαλάζιο στρατόπεδο και προκάλεσε άμεσα παρενέργειες, αρχής γενομένης από την εσωκομματική αποδυνάμωση της Μπακογιάννη.

Στο γενικότερο πολιτικό επίπεδο, όμως, η σημασία της δείχνει μεγαλύτερη, καθώς επικύρωσε τον νέο σχεδιασμό της Λεωφόρου Συγγρού και επιτρέπει στον Σαμαρά να κινηθεί ως καθοδηγητής ενός ευρωπαϊκού μετώπου.  

Η συνάντηση Σαμαρά – Καραμανλή έθεσε πολλά γρανάζια σε λειτουργία και δρομολόγησε μία σειρά από επαφές του προέδρου της ΝΔ, οι οποίες αποσκοπούν όχι μόνο να διαμορφώσουν συναγερμικό κλίμα, αλλά και ταυτόχρονα να δείξουν ότι είναι εκείνος που πιέζει πιο δυνατά από όλους το κουμπί του ευρωπαϊκού συναγερμού. Η πρώτη επίσκεψη του Σαμαρά στο Προεδρικό Μέγαρο και ο δίαυλος που άνοιξε με τον Προκόπη Παυλόπουλο δεν είναι άσχετη με όσα διημείφθησαν μεταξύ Σαμαρά – Καραμανλή, ενώ η χθεσινή συνάντηση του προέδρου της ΝΔ με τον Κώστα Σημίτη επισφραγίζει ουσιαστικά τον κεντρικό ρόλο του Σαμαρά σε ένα διευρυμένο αντιπολιτευτικό μέτωπο κατά της κυβέρνησης Τσίπρα.

Ανεξάρτητα από το περιεχόμενο της συζήτησης, η πρωινή επίσκεψη του Σημίτη στην πατρική κατοικία του Σαμαρά, επί της οδού Μουρούζη, αποτελεί κίνηση με πολλαπλούς συμβολισμούς. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κοινή ανησυχία τους δεν εστιάζεται μόνο στις επιπτώσεις μιας ρήξης με Ευρωπαίους και πιστωτές – οι δύο πρώην πρωθυπουργοί διαβλέπουν αδυναμία της παρούσας κυβερνητικής πλειοψηφίας να στηρίξει και να εφαρμόσει μια συμφωνία, αν τελικώς οριστικοποιηθεί την προσεχή Δευτέρα. Κατά τις ίδιες πηγές, η αντίληψη του Κώστα Σημίτη για τον πολιτικό εγκλωβισμό του Αλέξη Τσίπρα και τη δυνατότητά του να απεγκλωβιστεί χωρίς βαθιά τραύματα δεν διαφέρει από εκείνη του Αντώνη Σαμαρά.

Η κατ’ ιδίαν συνάντηση Σημίτη – Σαμαρά προφανώς προκαλεί παρενέργειες και στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ όπως και στο ευρύτερο πεδίο της Κεντροαριστεράς, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη από τη γαλάζια ηγεσία. Μια συνάντηση του προέδρου της ΝΔ με τον Βαγγέλη Βενιζέλο και τη Φώφη Γεννηματά είναι στο πρόγραμμα, ενώ δεν αποκλείεται συνάντηση και με τον Γιώργο Παπανδρέου, για την οποία έχουν γίνει ήδη σχετικές επικοινωνίες. Εκτός ατζέντας, ωστόσο, βρίσκεται μια επαφή με τον Λουκά Παπαδήμο, καθώς εκτιμάται ότι ο κύκλος των συναντήσεων πρέπει να περιοριστεί στους εκλεγμένους πρωθυπουργούς. Επιπλέον η ταύτιση του Παπαδήμου με το κεκτημένο του ευρώ, ως κεντρικού τραπεζίτη το 2001, ο Σαμαράς θεωρεί ότι δεν μπορεί να παρακάμψει τον ρόλο του Κώστα Σημίτη.

ΚΑΥΤΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ. Είναι σαφές ότι ο σχεδιασμός της επόμενης εβδομάδας εξαρτάται αποκλειστικά από την ύπαρξη ή όχι συμφωνίας με τους ευρωπαίους εταίρους. Το ενδεχόμενο μιας ρήξης ο πρόεδρος της ΝΔ είναι έτοιμος να το αντιμετωπίσει ακόμη και «με τον κόσμο στους δρόμους» – και η προοπτική ενός «γενικού ξεσηκωμού» συζητήθηκε με τον Κώστα Καραμανλή. Στη συνάντηση της Κηφισιάς καταγράφτηκαν, εκατέρωθεν, πικρόχολα σχόλια κατά της Ντόρας Μπακογιάννη που λίγες ώρες νωρίτερα είχε συναντηθεί με τον Αλέξη Τσίπρα, ακολουθώντας μια προσωπική ατζέντα που δεν συμβαδίζει με τον σχεδιασμό της κομματικής ηγεσίας. Παράλληλα Σαμαράς και Καραμανλής επιχείρησαν από κοινού να ψυχαναλύσουν τον Τσίπρα. Μια σύγκρουση για λόγους μετακομμουνιστικής ιδεοληψίας δεν αποκλείστηκε από τον Σαμαρά, αντιθέτως την περασμένη Τρίτη εμφανιζόταν σχεδόν πεπεισμένος ότι ο Τσίπρας είχε προεπιλέξει τη σύγκρουση. Ο Καραμανλής εκτιμούσε ότι έστω και στο παρά ένα η κυβέρνηση θα οδηγηθεί αναγκαστικά σε συμφωνία, αλλά αναγνώριζε ότι ο Τσίπρας θα αντιμετωπίσει τεράστιες δυσκολίες να περάσει το όποιο «ντιλ» με τους δανειστές από τις συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ.

Για τον Καραμανλή είναι αδιανόητο να εισέλθει η χώρα σε τροχιά εθνικής δοκιμασίας μέσα από μια μετωπική σύγκρουση με τους Ευρωπαίους – και στη βάση αυτή εκτιμά ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί να πάρει το ρίσκο ενός Grexit. Συμφώνησε, όμως, με την κατάσταση συναγερμού που θέλησε να σημάνει ο Σαμαράς, εξού και η δημοσιοποίηση της συνάντησής τους την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη. Ακόμη και αν υπήρχε μια ανοχή από το καραμανλικό σύστημα στην κυβερνητική διαχείριση του πενταμήνου, μια ακραία τακτική του Αλέξη Τσίπρα και μια ρήξη με την Ευρώπη δεν θα μπορούσε να γίνει ανεκτή από τον Καραμανλή – με παραταξιακούς και εθνικούς όρους.

Πρόκειται για επισήμανση που έχει τη σημασία της, καθώς ακόμη και στη συνάντηση με τον Σαμαρά ο Καραμανλής προσπάθησε – σύμφωνα με τις ίδιες πηγές – να κινηθεί σε υπερκομματικό πλαίσιο. Στον στενό καραμανλικό πυρήνα, μάλιστα, κυριαρχεί η εκτίμηση ότι το συγκρουσιακό κλίμα με τους εταίρους προσφέρει μια μεγάλη ευκαιρία στον Κώστα Καραμανλή να βγει μπροστά με δημόσια παρέμβαση που θα βάζει τέλος και στην πολυετή σιωπή του. Πληροφορίες αναφέρουν ότι εισηγήσεις για μια τέτοια παρέμβαση, ενδεχομένως από το βήμα της Βουλής, εξετάζονται πλέον από την πλευρά του χωρίς τη αρνητική διάθεση του παρελθόντος.                                                       

        

ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Για λόγους αποκατάστασης μιας «θεσμικής ισορροπίας», ο Καραμανλής έκρινε σκόπιμη την άμεση συνάντηση του Σαμαρά με τον Προκόπη Παυλόπουλο – έστω κι αν αυτή δεν αρκεί για να μεταβληθεί το ψυχρό κλίμα στην προσωπική τους σχέση. Η προοπτική της ρήξης με τους Ευρωπαίους δημιουργούσε συνθήκες πολιτικής ασφυξίας και στο Προεδρικό Μέγαρο, οι οποίες αποκρυπτογραφούνται μέσα από τα συνεχή μηνύματα του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι θα κινηθεί ακόμη και στα όρια των αρμοδιοτήτων του για να διασφαλίσει την ευρωπαϊκή ταυτότητα της χώρας. Οι προεδρικές προειδοποιήσεις δεν γίνονταν εν αγνοία του Καραμανλή, ο οποίος συνηγορεί με τον Σαμαρά ότι η σύγκρουση και η προοπτική ενός Grexit θα πρέπει αναγκαστικά να οδηγήσουν σε εθνικές εκλογές. Εάν ο Τσίπρας είχε επιλέξει να αποφασίσει μόνος και να διαχειριστεί ένα κεφαλαιώδες ζήτημα για τη χώρα, όπως το νόμισμα, οχυρωμένος πίσω από τον τετραετή συνταγματικό βίο της παρούσας κυβέρνησης, ο μόνος που θα μπορούσε συνταγματικά να επιβάλει εκλογές είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Την πιεστική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί για τον Προκόπη Παυλόπουλο είναι προφανές ότι αντιλαμβάνονται αρκετά στελέχη όπως ο Νίκος Δένδιας, ο οποίος ήταν ένας από τους επισκέπτες του Προεδρικού  Μεγάρου τις προηγούμενες ημέρες.