Το ελληνικό πείραμα

Στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου και κυρίως μετά το τέλος του μεταπολεμικού μακρού κύματος ανάπτυξης, υπήρξαν τρεις χώρες σε τρεις διαφορετικές περιοχές του πλανήτη που έπαιξαν ρόλο υποδείγματος. Στη φάση εκείνη, η αναστροφή της πτωτικής τάσης του μέσου ποσοστού κέρδους οδήγησε τις κυρίαρχες στις χώρες αυτές ελίτ να βάλουν τον Κέινς στο «χρονοντούλαπο της Ιστορίας» και να στοιχηθούν πίσω από τον Μίλτον Φρίντμαν. Οι δε κοινωνίες των χωρών αυτών έζησαν πρώτες όσα επρόκειτο να συμβούν στις επόμενες δεκαετίες σε πολλές άλλες χώρες.

Ποιες ήταν οι χώρες αυτές; Στη Λατινική Αμερική ήταν η Χιλή, στην κοινωνία της οποίας σε συνθήκες άγριας δικτατορίας τα λεγόμενα Chicago boys εφάρμοσαν ένα πλήρες νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα. Το μοντέλο αυτό εφαρμόστηκε αργότερα στις περισσότερες χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής – και όχι μόνο. Ακολούθησε η Βρετανία. Το μοντέλο εκεί ονομάστηκε θατσερισμός και η επιτυχία του εξαρτήθηκε από την ήττα των ανθρακωρύχων. Αποτέλεσε το μοντέλο για τις ανεπτυγμένες χώρες. Την ίδια περίοδο έχουμε στις ΗΠΑ την εφαρμογή των λεγόμενων ριγκανόμικς, εμβληματική εικόνα των οποίων είναι οι αλυσοδεμένοι απεργοί υπάλληλοι εναέριας κυκλοφορίας. Τέλος, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, στην Ανατολική Ευρώπη έχουμε την Πολωνία, που η περίπτωσή της είναι πιο σύνθετη, ενώ λόγω του γεωπολιτικού ενδιαφέροντος ήταν το πιο ευάλωτο σημείο του σοβιετικού συνασπισμού.

Ολα αυτά τότε. Τώρα, η πρόσφατη οικονομική κρίση «υπέδειξε» στις κυρίαρχες ευρωπαϊκές ελίτ ότι το νεοφιλελεύθερο μοντέλο μπορεί να περιορίσει τις πιθανότητες επανάληψής της. Η Ελλάδα στην προκειμένη περίπτωση παίζει τον ρόλο του πειράματος. Οσα βιώνει η ελληνική κοινωνία θα τα ζήσουν στα επόμενα χρόνια οι άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ετσι εξηγείται και η ασφυκτική πίεση των δανειστών.

Ετσι αναβαθμίζεται και ο ρόλος του ΔΝΤ, ενός παρηκμασμένου ώς το 2010 οργανισμού. Αυτή όμως η διαπίστωση σημαίνει ότι η επιλογή της ρήξης έχει αναβαθμισμένη προτεραιότητα έναντι του «έντιμου συμβιβασμού». Προϋποθέτει «ανοικτή διαπραγμάτευση», την κινητοποίηση της ελληνικής και όσο γίνεται της ευρωπαϊκής κοινωνίας των εργαζομένων. Και σε καμία περίπτωση η κυβέρνηση δεν μπορεί να κινείται στον αστερισμό της φράσης που εκστόμισε στέλεχος τής – καθοδηγούμενης από τον Νίκο Παππά – Ενωτικής Κίνησης σε πρόσφατη συνδιάσκεψη της οργάνωσης του ΣΥΡΙΖΑ στην Α’ Αθήνας, πως «η μόνη κόκκινη γραμμή είναι να μη γίνουμε αριστερή παρένθεση».