Τι θέλουν οι Γερμανοί – τα συμφέροντα και οι επιδιώξεις

«Μας εμπαίζουν». «Αλλα λένε τη μια μέρα και άλλα την άλλη». «Βρισκόμαστε προ νέου αδιεξόδου». Ηταν μόνο μερικά από τα «γαλλικά» που ακούστηκαν για την ελληνική κυβέρνηση το μεσημέρι της περασμένης Τρίτης στο Κολέγιο των Επιτρόπων. Μόνο που δεν τα εκστόμισε ο γερμανός επίτροπος. Για την ακρίβεια, ο Γερμανός ήταν ίσως ο μόνος φιλικός προς την Ελλάδα.

Δύο ή τρία χρόνια πριν, κάτι τέτοιο θα ήταν περίπου αδιανόητο. Πώς φθάσαμε από τις άκομψες παρεμβάσεις του Βερολίνου και το αντιγερμανικό όργιο στην Αθήνα στην παράδοξη πραγματικότητα του σήμερα που είναι ότι αυτή τη στιγμή οι Γερμανοί είναι οι καλύτεροι, αν όχι οι μόνοι, φίλοι της Ελλάδας;

ΤΟ ΜΕΙΓΜΑ. Η απάντηση έγκειται σε ένα μείγμα συμφερόντων, επιδιώξεων και προσδοκιών του Βερολίνου. Βέβαια, για να ξέρεις τι θέλεις πρέπει να καταλαβαίνεις τι βρίσκεται μπροστά σου. Και αυτή υπήρξε μέχρι σήμερα η βασική αδυναμία των Γερμανών: να λάβουν και να επεξεργαστούν εγκαίρως τα μηνύματα από την κατάσταση επί του ελληνικού εδάφους.

Η γνωστή γερμανική κώφωση για την Ελλάδα δεν θεραπεύτηκε μετά τα πρώτα χρόνια της κρίσης. Συνεχίστηκε τουλάχιστον μέχρι το περασμένο φθινόπωρο. Φαίνεται ότι το Βερολίνο υποτίμησε την κοινωνική δυσαρέσκεια από την αιματηρή λιτότητα που έδινε πλειοψηφικά ποσοστά στον ΣΥΡΙΖΑ και υπερτίμησε τη λαϊκιστική στροφή του Αντώνη Σαμαρά στο σκίσιμο των Μνημονίων.

Κάπως έτσι, βρέθηκε να περιμένει τις κινήσεις της νέας ελληνικής κυβέρνησης. Μόνο που, σύμφωνα με την ανάλυση του γερμανικού ορθολογισμού, ο Αλέξης Τσίπρας – και ο ΣΥΡΙΖΑ – όταν ερχόταν στην εξουσία θα έκανε τη στροφή στον ρεαλισμό και θα υπέγραφε την παράταση του προγράμματος και ένα νέο μνημόνιο. Αυτό, όμως, δεν συνέβη.

Η ΧΗΜΕΙΑ. Μετά το πρώτο αντιγερμανικό ξέσπασμα της νέας κυβέρνησης, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ εναπόθεταν τις ελπίδες τους στη χημεία που θα ανέπτυσσε η γερμανίδα καγκελάριος με τον νέο έλληνα Πρωθυπουργό. Αρμόδιες πηγές έλεγαν τότε ότι η Ανγκελα Μέρκελ σέβεται τους συνομιλητές που είναι απλοί, όπως και η ίδια, και των οποίων η πολιτική σκέψη έχει βάθος. Οι τελευταίοι μήνες αποδεικνύουν ότι η χημεία αυτή πέτυχε με τον Αλέξη Τσίπρα.

Ούτως ή άλλως, με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε τους χωρίζουν οι διαφορετικοί τους ρόλοι. Δεν είναι τυχαίο που ο γερμανός υπουργός Οικονομικών φαίνεται να έχει εξοστρακιστεί από τη διαπραγμάτευση την οποία, μαζί με το ανάλογο ρίσκο, έχει πάρει πάνω της η καγκελάριος.

Kαι όχι άδικα. Αν η Ελλάδα χρεοκοπήσει και συρθεί σε έξοδο από την ευρωζώνη (δυνατότητα πάντως που νομικά δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή), τότε, όπως έλεγε κοινοτική πηγή, «τα αίματα θα μας λερώσουν όλους». Η καγκελάριος δεν θα ήθελε να μείνει στην Ιστορία ως η ηγέτις που ξήλωσε την ευρωζώνη, γι’ αυτό και έχει πεισθεί ότι στην παρούσα φάση το ελληνικό πρόβλημα είναι Chefsache, δηλαδή ζήτημα που πρέπει να χειριστούν οι ηγέτες. Τούτων δοθέντων, δεν πρέπει να θεωρούνται τυχαίες οι παραχωρήσεις του Βερολίνου στα πρωτογενή πλεονάσματα, χάρη που δεν δόθηκε στον Αντ. Σαμαρά.

ΕΜΑΘΑΝ. Φαίνεται να υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η Μέρκελ έχει στηρίξει τον Αλέξη Τσίπρα. Οι Γερμανοί έπαθαν και έμαθαν με άκομψες παρεμβάσεις, ειδικά παραμονές των εκλογών του Ιουνίου του 2012. Δεν θέλουν να εμφανίζονται ότι ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις στην Ελλάδα και ότι δεν σέβονται μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση, όσο «διαφορετική» και να είναι αυτή. Πόσω μάλλον όταν λαϊκιστές και ακροδεξιοί σε όλη την Ευρώπη (λέγε με Μαρίν Λεπέν) περιμένουν να πανηγυρίσουν πάνω στα ερείπια της νέας ελληνικής κυβέρνησης τη δικαίωση του ευρωσκεπτικισμού τους.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πολιτική διαπραγμάτευση δεν έχει τα όριά της. Η καγκελάριος ήδη έχει ξοδέψει πολύ πολιτικό κεφάλαιο για τον Τσίπρα – και θεωρεί ότι είναι σειρά του έλληνα Πρωθυπουργού να λάβει τις αποφάσεις του.

Υπάρχει μία γραμμή που η Μέρκελ δεν θα περάσει. Και αυτή συνδέεται με τις εσωκομματικές της ισορροπίες και με την εκτεταμένη ανταρσία που έχει ήδη προκαλέσει στην κοινοβουλευτική της ομάδα η «ήπια» αντιμετώπιση της άτακτης Ελλάδας.