[Αστάθμητος παράγων] Ο θρίαμβος του κιτς

Ως ενεργός και εναργής πολίτης, τίμησα το θριαμβευτικό άνοιγμα της ΕΡΤ. Παρήγγειλα μπίρες και σουβλάκια και με το τηλεχειριστήριο – σκήπτρο, μαγικό ραβδί σωστότερα, στο χέρι στρώθηκα στον καναπέ.

Η απευθείας σύνδεση με το Ραδιομέγαρο με ταξίδεψε σε καιρούς αλλοτινούς. Βρισκόμουν – λες – στην πλατεία του χωριού όπου εορταζόταν η εθνική επέτειος. Ή εγκαινιαζόταν κάποιο θεόπνευστο έργο, για το οποίο γενεές Ελλήνων έπεσαν πολεμώντας ηρωικά. Οι επίσημοι -άνθρωποι όλων των καταστάσεων, όπως οι κούκλες στις βιτρίνες που τους ταιριάζουν άψογα και οι γραβάτες και τα ζιβάγκο και τα ανοιχτά πουκάμισα και οι φουστανέλες εν ανάγκη – εναλλάσσονταν στο βήμα και εκφωνούσαν πανηγυρικούς. Σφίγγονταν ποιος θα δείξει μεγαλύτερο πάθος. Ποιανού η φωνή θα ραγίσει και οι δακρυγόνοι αδένες θα παραγάγουν τη σταγόνα, η οποία θα κυλήσει αργά στο μάγουλό του για να απαθανατιστεί με ζουμ της κάμερας, τεκμήριο ειλικρινούς συγκίνησης.

Ο μαέστρος θρονιάστηκε έπειτα στο πιάνο. Χάιδεψε τρυφερά τα πλήκτρα και εμψύχωσε με το βλέμμα τους μουσικούς. Υπήρχε ένα μικρό πρόβλημα: Το κίνημα των Αγανακτισμένων, που ξεκίνησε το 2011 και γιγαντώθηκε το 2013 με το μαύρο στην ΕΡΤ, δεν γέννησε ούτε το ελάχιστο έργο τέχνης. Δεν άφησε πίσω κανένα τραγούδι που να εγείρει γνήσια συγκίνηση. Κανένα ποιήμα για να του βάλεις νότες και να το σερβίρεις σαν λαϊκό ορατόριο, όπως παλιά. Το «Η Χούντα δεν τελείωσε το ’73» – φευ! – δεν μελοποιείται. Το «Ψόφα!» ηχεί μονότονο σαν σφυριά.

Ο μαέστρος έκανε το θαύμα του. Ελλείψει φρέσκιας παραγωγής, απέψυξε τα περασμένα μεγαλεία. Το «Bella Ciao». Τα αντάρτικα. Τα θούρια του αντιδικτατορικού αγώνα. Το πλήθος εκστασιάστηκε.

Είναι πολύ ωραίο να νιώθεις παρτιζάνος – κι ας έχεις σκαρφαλώσει σε βουνό μόνο με τζιπ, αγορασμένο την εποχή της αστακομακαρονάδας. Να αισθάνεσαι μπαρουτοκαπνισμένος, ακόμα κι αν σκαπούλαρες τη θητεία σου με τρελόχαρτο ή με ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους φοιτητές του εξωτερικού. Να καμαρώνεις ότι μάτωσες για το ιδεώδες της ελεύθερης και ακηδεμόνευτης ραδιοτηλεόρασης. Ενώ είχες προσληφθεί στην ΕΡΤ με ρουσφέτι και απολύθηκες επειδή η προηγούμενη κυβέρνηση – απρόθυμη να ξεκαθαρίσει με ορθολογικά κριτήρια τον δημόσιο τομέα – έκλεισε άγαρμπα, εν μια νυκτί, έναν πολυπληθή οργανισμό. Το ψέμα, όταν το υιοθετούν πολλοί, γίνεται παραμύθι. Δηλαδή παρηγοριά.

Δεν άντεξα να παρακολουθήσω την υποδοχή του Πρωθυπουργού στο προαύλιο της Αγίας Παρασκευής – κάλλιο να έβλεπα ντοκιμαντέρ για τη ζωή των σαλιγκαριών. Προτίμησα να κάνω ζάπινγκ στα ιδιωτικά κανάλια.

Εκεί αντίκρισα πολιτευτές να παραληρούν και να σκυλοκαβγαδίζουν – τους αμολούν, υποψιάστηκα, οι σύζυγοί τους στα πάνελ για να ησυχάσει μια σταλιά το σπίτι, όπως στέλνουν οι γιαγιάδες τους παππούδες στα καφενεία, όποτε κάνουν γενική καθαριότητα.

Παρακολούθησα τηλεπαιχνίδια με πλαστικοποιημένες παρουσιάστριες να ακκίζονται ακατάσχετα ενώ οι παίκτες έστυβαν το κεφάλι τους για να κερδίσουν το μεγαλειώδες έπαθλο: δέκα κιλά πεπόνια ή ένα καφάσι ντομάτες, αν κατάλαβα καλά.

Επεσα πάνω σε μια εκπομπή «γροθιά στο στομάχι», όπου ένα υιοθετημένο κορίτσι αναζητούσε εναγωνίως τους βιολογικούς γονείς του και όταν επιτέλους τους είδε ακαριαία τους αποστράφηκε. «Δεν φταίει πού είναι πάμπτωχοι Ρομά» σκέφτηκα με το αγνό μυαλό μου. «Και τη Βασίλισσα της Αγγλίας να της έφερναν θα την απέρριπτε εφόσον δεν της άρεσε κάτι στο βλέμμα της».  

Το κιτς, η συναισθηματική ευκοιλιότης, η πλαστογράφηση της πραγματικότητας χάριν της απλοϊκής συγκίνησης, η μεταμόρφωση των ανθρώπων σε καρτούν μάς βομβαρδίζουν επί δεκαετίες τώρα. Ολο και ευτελέστερο. Ολοένα και επιθετικότερο.

Εάν ήθελε η κυβέρνηση να προσφέρει εθνική υπηρεσία, δεν θα ξανάνοιγε την ΕΡΤ. Θα έκλεινε όλους ανεξαιρέτως τους τηλεοπτικούς σταθμούς. Μέσα σε μία εβδομάδα η κοινωνία μας θα είχε ξελαμπικάρει.