Ανατροπές στη Δικαιοσύνη

Σαρωτικές αλλαγές στον χώρο της Δικαιοσύνης σηματοδοτούν οι αποχωρήσεις των προέδρων των τριών ανώτατων δικαστηρίων της χώρας και πολλών αντιπροέδρων σε δεκαεπτά ημέρες από σήμερα.  

Η αλλαγή του σκηνικού στην κορυφή της πυραμίδας των δικαστηρίων – Αρειος Πάγος, Συμβούλιο της Επικρατείας και Ελεγκτικό Συνέδριο – θα αποτελέσει και το πρώτο δείγμα γραφής της κυβέρνησης, που εκ των πραγμάτων θα δοκιμαστεί με τις επιλογές των προσώπων σε ένα κατεξοχήν θεσμικό πεδίο όπως είναι η Δικαιοσύνη. Η χρονική συγκυρία το έφερε έτσι ώστε στο τέλος Ιουνίου 2015 να αποχωρούν λόγω συμπλήρωσης ορίου ηλικίας (σ.σ. εκ του Συντάγματος οι δικαστές αποχωρούν στο 67ο έτος) και να παραδίδουν τη σκυτάλη στους διαδόχους τους οι πρόεδροι του Αρείου Πάγου Αθανάσιος Κουτρομάνος, του Συμβουλίου της Επικρατείας Σωτήρης Ρίζος και του Ελεγκτικού Συνεδρίου Νίκος Αγγελάρας. Επιπλέον, πολυπρόσωπες θα είναι και οι αλλαγές στις θέσεις αντιπροέδρων καθώς αποχωρούν περίπου 17 εξ αυτών. Οι επικείμενες επιλογές για την ηγεσία των δικαστηρίων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, όπως είναι φυσικό, θα επηρεάσουν τη λειτουργία της Δικαιοσύνης για τα επόμενα χρόνια.

Για τον λόγο αυτόν οι κυβερνητικές επιλογές στον κρίσιμο και ευαίσθητο θεσμικά χώρο της δικαστικής εξουσίας, που είναι κατοχυρωμένη από το Σύνταγμα, αναμένονται με αυξημένο ενδιαφέρον όχι μόνο από τους υποψηφίους αλλά και από τον ευρύτερο χώρο, εκτός των ορίων του νομικού κόσμου. Και αυτό γιατί οι συγκεκριμένες επιλογές έχουν τριπλό χαρακτήρα: θα προσδιορίσουν τη φυσιογνωμία της Δικαιοσύνης για τα επόμενα χρόνια, θα αποτελέσουν τη δεξαμενή για την ανάδειξη των επόμενων προέδρων μέσα από τους αντιπροέδρους και θα δώσουν με σαφήνεια πλέον το στίγμα της κυβερνητικής πολιτικής σε ό,τι αφορά τη Δικαιοσύνη.

Το ερώτημα που κυριαρχεί τις τελευταίες ημέρες, ενόψει των κυοφορούμενων αλλαγών, είναι αν οι επιλογές των ανώτατων δικαστικών λειτουργών θα γίνει με βάση τη σειρά αρχαιότητας. Μέτρο που είχε αποτελέσει τον γνώμονα για την ανάδειξη στα ύπατα αξιώματα από τους προηγούμενους υπουργούς Δικαιοσύνης Αντώνη Ρουπακιώτη και Χαράλαμπο Αθανασίου, καθώς η επετηρίδα αποτελεί το «ευαγγέλιο» για την ανέλιξη των δικαστικών λειτουργών από την ημέρα εισαγωγής τους στο Σώμα.

Βέβαια, ο αρμόδιος υπουργός Δικαιοσύνης Νίκος Παρασκευόπουλος έχει το δικαίωμα να εισηγηθεί στο κυβερνητικό συμβούλιο και εκείνο με τη σειρά του να αποφασίσει να επιλέξει τους νέους προέδρους παρακάμπτοντας το κριτήριο της αρχαιότητας. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το Δικαστικό Σώμα προσδοκά οι κρίσιμες επιλογές να γίνουν με κριτήρια αξιοκρατικά, αφήνοντας εκτός ενδεχόμενες επιλογές με κομματικά ή άλλα κριτήρια. Τα χαρτιά με τα ονόματα των νέων προέδρων των ανώτατων δικαστηρίων μένουν κλειστά από το υπουργείο Δικαιοσύνης, αν και όπως λένε όσοι είναι σε θέση να γνωρίζουν, οι σχετικές διαδικασίες βρίσκονται σε τελικό στάδιο, αν και άλλες πηγές επιμένουν πως έχει ήδη «κλειδώσει» μια υποψηφιότητα.

Στον Αρειο Πάγο. Για την προεδρία του Αρείου Πάγου, αν προκριθεί η επετηρίδα,  επικρατέστεροι είναι η αρχαιότερη αντιπρόεδρος του ανώτατου δικαστηρίου Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, η οποία θα παραμείνει στη θέση αυτή για την επόμενη τριετία. Ακολουθούν οι αντιπρόεδροι Νίκος Λεοντής, Βιολέττα Κυτέα, η σημερινή πρόεδρος της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων Βασιλική Θάνου – Χριστοφίλου και ο Γιώργος Γεωργέλης.  Αν τελικά η κυβερνητική μπίλια κάτσει στην κυρία Θάνου, καθώς λέγεται ότι έχει μεγάλες πιθανότητες στην κούρσα της διαδοχής, τότε η επιλογή της θα δρομολογήσει εξελίξεις και στην  προεδρία της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, που έχει προγραμματίσει τη γενική καταστατική συνέλευσή της στις αρχές Ιουλίου.

Στο ΣτΕ. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει πάντως και η επιλογή του προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας ενώπιον του οποίου εκκρεμούν πολλές και σοβαρές υποθέσεις με μεγάλο οικονομικό αντικείμενο, άμεσα συνδεόμενες με την άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής. Μόλις πριν από λίγες ημέρες από το ΣτΕ δημοσιεύθηκε υπό τον απερχόμενο πρόεδρό του Σωτήρη Ρίζο η απόφαση που έκρινε αντισυνταγματικές τις μνημονιακές περικοπές από το 2012 και εντεύθεν των συνταξιούχων στο ΙΚΑ και σε ορισμένες ΔΕΚΟ, ενώ έπονται και άλλες που αφορούν τη συνταγματικότητα ή μη κρίσιμων νομοθετημάτων.

Ο κ. Ρίζος επί των ημερών του οποίου εκδόθηκαν κρίσιμες αποφάσεις αναμένεται να αναλάβει άμεσα θεσμικό ρόλο στη Νομική Υπηρεσία της Προεδρίας της Δημοκρατίας.

Επικρατέστεροι με βάση την επετηρίδα αρχαιότητας, οι αντιπρόεδροι του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου Νικόλαος Σακελλαρίου, Δημοσθένης Πετρούλιας, Αθανάσιος Ράντος, Αικατερίνη Συγγούνα, Αναστάσιος Γκότσης και Μαρία Σαρπ.

Στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Υποψηφιότητα για την προεδρία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με βάση πάντα το κριτήριο αρχαιότητας, έχουν οι αντιπρόεδροι του ανώτατου δικαστηρίου Φλωρεντία Καλδή, Ιωάννης Σαρμάς, Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, Σωτηρία Ντούνη, Χρυσούλα Καραμαδούκη, Μαρία Βλαχάκη, Νικόλας Μηλιώνης και Αννα Λιγωμένου.  Αξίζει να σημειωθεί πως αν τελικά η κυβέρνηση επιλέξει την κυρία Ανδρονίκη Θεοτοκάτου, θα είναι η πρώτη φορά που στην κορυφή του ανώτατου δικαστηρίου θα βρεθεί γυναίκα. Επιπλέον, η ενδεχόμενη ανάδειξή της στη θέση αυτή αναμένεται να σημάνει αλλαγή σκυτάλης και στην προεδρία της Ενωσης Δικαστικών Λειτουργών του Ελεγκτικού Συνεδρίου.