[Θεωρείο] Επιστροφή στις ρίζες

Από τη συχνότητα της χρήσης του όρου θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η χάραξη των κόκκινων γραμμών είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Η πιο βαθιά γραμμή, ωστόσο, τραβήχτηκε από τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Η επαναφορά της θανατικής ποινής στην Ουγγαρία, είπε ο πρόεδρος της Κομισιόν μιλώντας στον γερμανικό Τύπο, «θα ήταν λόγος διαζυγίου». Εάν μετέφραζε κάποιος αυτήν τη φράση στο ιδίωμα της κρίσης θα έλεγε ότι πάνω από τον ουρανό της Βουδαπέστης πλανάται το φάντασμα ενός Hungarexit.

Η αυστηρότητα της προειδοποίησης είναι αντιστρόφως ανάλογη των προεδρικών αστεϊσμών. Στη Σύνοδο Κορυφής της Ρίγας, ο Γιούνκερ υποδέχθηκε τον Βίκτορ Ορμπάν σαν «δικτάτορα» – για να σπάσει τη σοβαροφάνεια μιας «μακράς και βαρετής» υποδοχής εξήγησε εκπρόσωπός του. Αλλά κάπου εκεί τελείωσαν τα αστεία. Με την αναφορά στο διαζύγιο, ο πολιτικά πληθωρικός ευρωκράτης υπενθύμισε ότι στην Ευρώπη ισχύει ένα πλαίσιο καταστατικών αρχών το οποίο δεν μπορεί να παραβιάσει κανείς. Ο ούγγρος πρωθυπουργός μπορεί ασφαλώς να πολιτεύεται σαν τεξανός κυβερνήτης ή – με δεδομένη τη δυσανεξία του προς τα μέσα ενημέρωσης – σαν λατινοαμερικανός στρατηγός. Αλλά και η μία μεταμφίεση και η άλλη, και το καουμπόικο καπέλο και το στρατιωτικό πηλήκιο, οδηγούν στην έξοδο από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Πόσο εύκολα μπορεί να περάσει η ενωμένη Ευρώπη από μια περίοδο συνεχούς διαστολής σε μια φάση της απότομης συστολής; Αντέχει τρεις εξόδους, έστω και ως πιθανότητες, εάν μαζί με το Hungarexit συνυπολογισθούν το Brexit της ενδεχόμενης βρετανικής υποχώρησης και το Grexit ενός ενδεχόμενου ελληνικού ατυχήματος; Ή το πλήγμα για την ευρωπαϊκή ιδέα θα είναι ανεπανόρθωτο; Είναι κάτι που θα φανεί. Αξίζει να θυμηθεί κανείς, πάντως, ότι αυτό που εξελίχθηκε σε μια μεγάλη οικογένεια ξεκίνησε ως ένα πολύ κλειστό κλαμπ εκλεκτών, το οποίο δεχόταν πολύ δύσκολα νέα μέλη. Μπορεί, δηλαδή, τα exit να μη λειτουργήσουν διαβρωτικά αλλά σαν προπομπός μιας επιστροφής στις ρίζες. Κι αυτές δεν βρίσκονται ασφαλώς στο Τέξας.