Μεταρρυθμίσεις για να έρθουν επενδύσεις

Προαπαιτούμενο των επενδύσεων στην Ελλάδα είναι οι βαθιές μεταρρυθμίσεις διαμηνύει ο Χοσέ Βισέντε Γκονζάλες, αντιπρόεδρος του ισπανικού ΣΕΒ, κάνοντας σαφές ότι δεν αναφέρεται μόνο στο φορολογικό και στη γραφειοκρατία αλλά και στην αναδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων και στο Ασφαλιστικό.

Στα λόγια αυτά συμπυκνώνεται το μήνυμα που στέλνει μέσω της συνέντευξής του στα «ΝΕΑ» το κορυφαίο στέλεχος της Συνομοσπονδίας  Ισπανικών Επιχειρήσεων (CEOE), ενώ δείχνοντας ίσως και ένα κομμάτι από το μέλλον στην Ελλάδα λέει ότι και στη χώρα του έχουν πολλά ακόμη να γίνουν, όπως η μεγαλύτερη μείωση των δημοσίων δαπανών και οι αλλαγές στο συνταξιοδοτικό.

«Δεν είμαστε εδώ για να τα παρουσιάζουμε όλα ωραία. Δεν πιστεύω ότι θα έρθουν αύριο επενδύσεις στην Ελλάδα. Χρειάζεστε ένα σχέδιο που προς το παρόν δεν βλέπω να έχετε. Αν το βρείτε, όλα θα πάνε καλά. Και επενδύσεις θα έρθουν και η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας θα αυξηθεί. Χωρίς πλάνο, δεν μπορείτε να προχωρήσετε στις μεταρρυθμίσεις που έχετε ανάγκη» λέει ο Γκονζάλες που συμμετείχε την περασμένη Δευτέρα σε ένα είδος «ντιμπέιτ ιδεών» με συναδέλφους του από τη γερμανική και την ευρωπαϊκή βιομηχανία, στο πλαίσιο της ετήσιας γενικής συνέλευσης του ΣΕΒ.

Εξίσου σαφές είναι το μήνυμά του πως «δεν αρκεί μόνο να υπογράψετε μια συμφωνία με τους εταίρους σας, αλλά και να δουν οι ξένες επιχειρήσεις ότι υλοποιείτε τις μεταρρυθμίσεις που η συμφωνία αυτή προβλέπει».

Δεν είναι φυσικά καινούργια αυτά που υποστηρίζει ο Γκονζάλες. Τα ίδια μηνύματα διαμηνύουν με κάθε ευκαιρία προς την κυβέρνηση οι εκπρόσωποι των δανειστών καθώς σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη μόνο με αλλαγές στο Εργασιακό και στο Ασφαλιστικό θα βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα στον ιδιωτικό τομέα.

Το καινούργιο ίσως στοιχείο για τους έλληνες αναγνώστες είναι το πώς έγιναν στην Ισπανία οι μεταρρυθμίσεις στα δύο αυτά θέματα που αποτελούν κόκκινες γραμμές για την κυβέρνηση. Η λέξη-κλειδί ήταν και παραμένει – αφού οι μεταρρυθμίσεις συνεχίζονται και εκεί – η εργασιακή ειρήνη.

Τι έκαναν οι Ισπανοί; Παρά τις δυσκολίες, εργοδότες και συνδικάτα συνήψαν τριετή συμφωνία (2013-2015) για πάγωμα και μείωση των μισθών. Δεν ήταν εύκολο αλλά, όπως ο ίδιος λέει, αντιλήφθηκαν όλοι ότι πρέπει να γίνουν θυσίες και στο τέλος βάλαμε μαζί όλα τα καυτά θέματα στο τραπέζι, από την ευελιξία της αγοράς εργασίας, τις μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις, μέχρι τις αναγκαίες απολύσεις προκειμένου να σταθούν ζωντανές οι επιχειρήσεις.

Τελικά, τα συνδικάτα συναίνεσαν με τους εργοδότες να συγκρατήσουν ή και να μειώσουν τους μισθούς κατά τη διάρκεια της ύφεσης και υπέγραψαν μια συμφωνία που λήγει φέτος.

Προ ημερών ωστόσο, οι επικεφαλής των βασικών εργατικών συνδικάτων και εργοδοτικών ενώσεων της Ισπανίας υπέγραψαν μια νέα συμφωνία, αυτή τη φορά για μισθολογικές αυξήσεις 1% φέτος και 1,5% το 2016. Πρόκειται για την υψηλότερη αύξηση από την αρχή της οικονομικής κρίσης, το 2008.

ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ. Υπενθυμίζουμε ωστόσο στον κ. Γκονζάλες την κριτική για τις λανθασμένες εκτιμήσεις του ΔΝΤ σχετικά με τις υφεσιακές επιπτώσεις του προγράμματος στην περίπτωση της Ελλάδας και τον ρωτάμε αν παρόμοια λάθη έγιναν και στην Ισπανία. «Οντως, μπορεί η ύφεση να αποτελεί παρελθόν και φέτος η Ισπανία να αναπτύσσεται με ρυθμό κοντά στο 3%, ωστόσο η κρίση είναι ακόμη εδώ. Αυτό θα γίνει μόνο όταν η ανεργία μας φθάσει στο 7%-8% από το 23% που είναι σήμερα». Για να υπάρχει μια πιο σαφής εικόνα, το ποσοστό μεταφράζεται σε περίπου 5,5 εκατομμύρια ανέργους.

Παρ’ όλα αυτά, πέρυσι δημιουργήθηκαν 400.000 νέες θέσεις εργασίας, για φέτος αναμένονται 1 εκατομμύριο νέες θέσεις και ο κ. Γκονζάλες εκτιμά ότι εφόσον η ισπανική οικονομία συνεχίσει να αναπτύσσεται με αυτόν τον ρυθμό γύρω στο 2020 θα έχει επιτευχθεί ο στόχος για ανεργία στο 7%.

Στην κριτική που ασκείται για το κατά πόσον η λιτότητα ήταν το σωστό φάρμακο για τις χώρες του Νότου, ο Γκονζάλες συντάσσεται μάλλον με την άποψη των Γερμανών. «Οπως και σ’ εσάς, έτσι και σ’ εμάς η λέξη λιτότητα κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο. Το σύνθημα “όχι στη λιτότητα” είναι εξίσου δημοφιλές και στην Ιβηρική. Υπάρχουν όμως κάποιες αλήθειες, όπως και μύθοι, γύρω από τον όρο. Ομως όπως και σ’ εσάς, έτσι και στην Ισπανία ζούσαμε πάνω από τις πραγματικές μας δυνατότητες. Διαμορφώθηκε ένα βιοτικό και καταναλωτικό επίπεδο πάνω από τις παραγωγικές δυνατότητες, το οποίο αποτυπώθηκε στα ελλείμματα, έκφραση της κρίσης χρέους και ανταγωνιστικότητας. Κατά τη γνώμη μου, επομένως, χρειαζόμασταν τη λιτότητα. Σήμερα, όχι πια. Το τέλος της όμως δεν θα έρθει από την επανίδρυση κρατικών μονοπωλίων και την επαναφορά διαφόρων μορφών κρατικού παρασιτισμού, αλλά περιορίζοντας τον δημόσιο τομέα και παράγοντας διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες. Αν δεν έρθει αυτή η ανάπτυξη, δεν θα έρθουν νέες δουλειές, δεν θα μειωθεί η ανεργία».

Στη συζήτηση φυσικά με έναν βιομήχανο, περίοπτη θέση δεν μπορεί παρά να έχουν οι επενδύσεις. Υπάρχουν ισπανικές επιχειρήσεις που – όπως λέει – βλέπουν ευκαιρίες στην Ελλάδα, θα συνεχίσουν όμως να τηρούν στάση αναμονής ώσπου να αποκρυσταλλωθεί μια σαφή και καθαρή σχέση της χώρας με τους δανειστές της. Οσο το τοπίο θα παραμένει θολό τόσο και αυτές θα αποφεύγουν οποιαδήποτε επένδυση που σχετίζεται με τη χώρα.

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ. Οπως σε μια επιχείρηση, έτσι και η κυβέρνηση – λέει ο Γκονζάλες – πρέπει να απαντά σε πέντε βασικά ερωτήματα. Τι θέλει να κάνει, πώς θα το κάνει, ποιος και πότε θα το φέρει εις πέρας και πόσο θα κοστίσει. Τότε μόνο θα έρθει το χρήμα. Αυτή είναι η σειρά των πραγμάτων.

Συνδέει επίσης ευθέως την προσέλκυση επενδύσεων με το σταθερό θεσμικό περιβάλλον. Να μην αλλάζει δηλαδή το θεσμικό πλαίσιο, για παράδειγμα στο φορολογικό, τις ιδιωτικοποιήσεις ή το χωροταξικό, κάθε φορά που έρχεται μια νέα κυβέρνηση.  

«Σε μια υγιή οικονομία οι επιχειρήσεις είναι αυτές που πρέπει να δίνουν τον τόνο. Διότι οι επιχειρηματίες είναι αυτοί που αναλαμβάνουν τους επιχειρηματικούς κινδύνους με σκοπό το κέρδος κι έτσι δημιουργούνται πραγματικές και όχι επιδοτούμενες θέσεις εργασίας. Για να γίνει αυτό δεν χρειάζονται από την πλευρά μιας νέας κυβέρνησης ούτε νέες ιδέες ούτε νέα μέτρα ούτε κινήσεις εντυπωσιασμού, αλλά ένα απλό και σταθερό θεσμικό πλαίσιο με ίσες ευκαιρίες για όλους, χαμηλή και δίκαιη φορολογία και μια φιλική αντιμετώπιση του επιχειρηματία, μικρού και μεγάλου, από το κράτος».