Το ψαλίδισμα της «δημιουργικής ασάφειας»

Για να φτάσουμε στο λιμάνι πρέπει να αρμενίζουμε, όχι να περιπλανιόμαστε, είπε ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ. Βέβαια, η ρήση δεν ταίριαζε στο αφήγημα του Γιάνη Βαρουφάκη. Μετά τη Ρίγα τσιτάρισε μεν FDR, αλλά κάτι πιο δραματικό, περί μίσους που ενώνει τους ευρωπαίους συναδέλφους του εναντίον του. Δεν τον μισεί κανένας τον Γιάνη. Αν και υπονοεί ότι τον πολεμούν ξένα συμφέροντα, τις αντιπάθειες θα έπρεπε να τις αναζητήσει και στον 
ΣΥΡΙΖΑ. Η διαπραγμάτευση της «δημιουργικής ασάφειας» μπορεί να έχει πέραση στα social media, αλλά όχι στο αποστειρωμένο περιβάλλον του Eurogroup. Η πραγματικότητα αυτή ανάγκασε τον Αλέξη Τσίπρα να πάρει πάνω του τη διαπραγμάτευση, καθώς, τα τελευταία 24ωρα, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τους ανθρώπους του που βρίσκονται στις Βρυξέλλες.

«Δεν ασχολείται ποτέ με τις λεπτομέρειες». Με αυτή τη φράση περιέγραφε τον Γιάνη Βαρουφάκη αναφορά πρεσβείας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας στις Βρυξέλλες. Προφανώς ήταν η διπλωματική γλώσσα εκλογίκευσης της βαρουφακικής «δημιουργικής ασάφειας». Για τους εκπροσώπους των θεσμών, η απόγνωση τις τελευταίες εβδομάδες ήταν σαφής. Οι συναντήσεις των τεχνικών κλιμακίων ακυρώνονταν, οι τεχνοκράτες δεν ήξεραν αν οι συνομιλητές τους στην Αθήνα μιλούσαν πράγματι εξ ονόματος των υπουργών, οι προτάσεις σύμφωνα με μια γραμμή πληροφόρησης «δεν είχαν καμία στέρεη βάση ή ανάλυση». Οπως το έθετε πηγή που βρίσκεται κοντά στις συνομιλίες με τους θεσμούς πριν από περίπου έναν μήνα, «δεν ξέρω πού πηγαίνει όλο αυτό, αλλά αν οι δανειστές δεν υποχωρήσουν, τότε η κυβέρνηση πρέπει να αλλάξει την προσέγγισή της».

Οπως έλεγε λίγες ώρες μετά την απομόνωση Βαρουφάκη στο Eurogroup της Ρίγας η ίδια πηγή, «πώς είναι δυνατόν να υπάρξει πρόοδος; Δεν βλέπουμε ποτέ τον υπουργό Οικονομικών ούτε κανέναν άλλο υπουργό, παρά μόνο συμβούλους που δεν είναι σαφές τι ρόλο παίζουν. Πώς να βγάλουμε άκρη;». Δεδομένου ότι η κυβέρνηση επαναλάμβανε σε όλους τους τόνους ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει συναντήσεις των εκπροσώπων των δανειστών με τους υπουργούς, ήδη από το βράδυ της περασμένης Παρασκευής ήταν σαφές ότι οι δανειστές θα έστελναν το μήνυμα στο υψηλότερο επίπεδο. Οπως και έκαναν, μιλώντας απευθείας με τον Αλέξη Τσίπρα.

Το μήνυμα ελήφθη. Ο Πρωθυπουργός άλλαξε εκ βάθρων τη διαπραγματευτική ομάδα τοποθετώντας ανθρώπους της πλήρους εμπιστοσύνης του. Και όχι τυχαία, όπως φαίνεται από τις τελευταίες συζητήσεις του Brussels Group, καθώς ο Πρωθυπουργός, σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τους ανθρώπους που έχει στείλει στις Βρυξέλλες. Πηγές που έχουν γνώση των συζητήσεων μιλούσαν για πρόοδο, αν και όχι για υπέρβαση των εμποδίων. Εξάλλου, τις προηγούμενες ημέρες δεν έκρυβαν την αισιοδοξία τους ότι η αναδιάρθρωση της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας θα μπορούσε να φέρει αποτελέσματα. Βέβαια, για κάποιους από τους εκπροσώπους των δανειστών το πρόβλημα δεν ήταν ο Βαρουφάκης, αλλά «η ουσία της διαπραγμάτευσης». Φρόντισε να το καταστήσει σαφές και ο Γερούν Ντεϊσελμπλούμ υπογραμμίζοντας ότι η νέα ομάδα δεν λύνει από μόνη της τα προβλήματα.  

Η ειρωνεία για τον «πολύ» Γιάνη, που με αφορμή το ψαλίδισμα των αρμοδιοτήτων του υπονόησε ότι αυτό συνέβη επειδή έχει ενοχλήσει διάφορους στο εξωτερικό, είναι ότι ακριβώς τις σχέσεις του με τους ξένους τού καταλόγιζαν οι συριζαίοι «σύντροφοι» παραμονές των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου. Δεν αποτελούσε μυστικό ότι ο Αλέξης Τσίπρας είχε ήδη δώσει το χρίσμα του υπουργού Οικονομικών στον Βαρουφάκη, εξέλιξη που αρκετοί στην Κουμουνδούρου είχαν αποδώσει σε παρεμβάσεις «σκοτεινών κέντρων». Ούτως ή άλλως, ο Γιάνης δεν ήταν ποτέ «δικό τους παιδί» (αλλά μάλλον παιδί της Λούκας Κατσέλη) και η συνωμοσιολογία ήταν μια κάποια εξήγηση για να μπορέσουν να καταπιούν την εξέλιξη.

Εννοείται ότι την επομένη του εκλογικού θριάμβου του ΣΥΡΙΖΑ δεν άνοιξε μύτη. Δεν θα μπορούσε κιόλας, αφού οι συριζαίοι είχαν ήδη πιει το πικρό χάπι της συγκυβέρνησης με τον Πάνο Καμμένο. Ομως, κανένας δεν χάρηκε, πολλώ δε μάλλον στο οικονομικό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ. Το πολύ πολύ να αρνούνταν να πλαισιώσουν τον Γιάνη ως γλάστρες που θα έκαναν όλη τη δουλειά για να ικανοποιεί ο Βαρουφάκης τη ματαιοδοξία του.

Οπως κι έγινε, όταν ο επικρατέστερος για την καρέκλα του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος αρνήθηκε να υπουργοποιηθεί στο Οικονομικών υπό τον Βαρουφάκη. Κάπως έτσι, βρέθηκε εκεί η Νάντια Βαλαβάνη. Ο Τσακαλώτος ανέλαβε κατ’ ευφημισμόν τη θέση του αναπληρωτή υπουργού Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων μόνο και μόνο για να κρατήσει απόσταση ασφαλείας από τον Βαρουφάκη. Οχι, όμως, ικανή ώστε να μην τον παρακολουθεί.

Προφανώς, κάτι ήξερε ο χαμηλών τόνων απόφοιτος της Οξφόρδης. Δεν διέλαθε, όμως, την προσοχή κανενός ότι στο πρώτο σόου του Βαρουφάκη σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, μεταξύ των οποίων και το Βερολίνο, πανταχού παρών σε όλες τις συναντήσεις του υπουργού Οικονομικών ήταν ο Τσακαλώτος. Κάτι σαν τον έμπιστο του κόμματος για παν ενδεχόμενο. Η αρμονική συνύπαρξη δεν κράτησε πολύ. Δύσκολο να αντέξει κανείς την πληθωρικότητα του Γιάνη. Αυτό δεν σήμαινε, ωστόσο, ότι ο Τσακαλώτος δεν αναλάμβανε ειδικές αποστολές σε απευθείας συνεννόηση με τον Αλέξη Τσίπρα.

Οπως έλεγε παραμονές εκλογών πρεσβευτής ευρωπαϊκής χώρας στην Αθήνα, «δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα διαπραγματευτεί ο Βαρουφάκης». Δεν ήταν τόσο το αυτάρεσκο στυλ του Γιάνη που ενοχλούσε, αλλά η άρνησή του να ασχοληθεί με «λεπτομέρειες», όπως το δημοσιονομικό κενό και άλλες ιστορίες για τεχνοκράτες. Δεν αποτελεί μυστικό ότι ο Βαρουφάκης δεν βρισκόταν ποτέ στο γραφείο του στον έκτο όροφο της οδού Νίκης.
Ο υπουργός Οικονομικών θεωρεί ότι βρίσκεται σε άλλη λίγκα σε σχέση με τους συναδέλφους του και φυσικά τους προκατόχους του. Προτιμά να ασχολείται με τη θεωρία των παιγνίων και να δίνει συνεντεύξεις ή να σχολιάζει στο twitter, παρά να ασχολείται με τις μαύρες τρύπες του προϋπολογισμού. Αυτά θεωρεί ότι είναι «λάντζα» που δεν ταιριάζουν στην κλάση του, αλλά στους συμβούλους του ΥΠΟΙΚ.

Το Eurogroup της Ρίγας απέδειξε ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Βέβαια, το ψαλίδισμα του Βαρουφάκη έχει δημιουργήσει νέες αγωνίες σε χώρες της ευρωζώνης. Οπως το έθετε πρεσβευτής τέτοιας χώρας στην Αθήνα, «αν είναι να τον αντικαταστήσουν με κάποιον παλαιομαρξιστή, χίλιες φορές ο Βαρουφάκης. Αυτός, τουλάχιστον, μιλά την ίδια γλώσσα με τους άλλους υπουργούς Οικονομικών».