Οι αταίριαστοι οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ

Τα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά την περίοδο του οικονομικού μπουμ – του λεγόμενου«μακρού κύματος της ανάπτυξης» -, οι μαρξιστές οικονομολόγοι προσπαθούσαν να αποδείξουν τα πεπερασμένα όρια της κυρίαρχης τότε κεϊνσιανής σκέψης. Υποστήριζαν ότι οι αντιφάσεις του καπιταλισμού δεν έχουν εξουδετερωθεί και ότι η οικονομική κρίση δεν θα αργήσει. Επιβεβαιώθηκαν το 1973.

Φυσικά, κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί πως αρκετές δεκαετίες αργότερα η φάση απόλυτης κυριαρχίας του νεoφιλελευθερισμού θα κατέληγε στο μακρύ κύμα της ύφεσης. Και τότε κεϊνσιανοί, νεοκεϊνσιανοί και μαρξιστές – αν και όχι όλοι οι τελευταίοι – θα συμμαχούσαν για να πολεμήσουν την κρίση. Ακόμη κι από την περίοδο του «μικρού ΣΥΡΙΖΑ», στο οικονομικό επιτελείο της Κουμουνδούρου οι Γιάννης Δραγασάκης και Γιώργος Σταθάκης, οικονομολόγοι με κοινή κομματική προέλευση και περίπου παρόμοια οικονομική συναντίληψη, νεοκεϊνσιανοί κατ’ ανάγκην, συνυπήρχαν με τους Γιάννη Μηλιό και Ευκλείδη Τσακαλώτο. Αμφότεροι οι τελευταίοι είναι μαρξιστές με ισχυρές όμως αποχρώσεις διαφορών μεταξύ τους: ο Μηλιός αλτουσεριανός κι ο Τσακαλώτος πιο κλασικός «δυτικός μαρξιστής» με σύγχρονες επιρροές από τον αμερικανό Ρόμπερτ Μπρένερ.

Τι θα μπορούσε να βγάλει αυτή η συνύπαρξη, που θα τσίτωνε ακόμη και τα όρια ενός απλού ακαδημαϊκού ομίλου; Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ο Μηλιός ως υπεύθυνος της οικονομικής πολιτικής του κόμματος ενώ ο Δραγασάκης θα ήταν επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου, κάτι δηλαδή σαν «τσάρος της οικονομίας»; Περισσότερο ίσως από την ηχηρή παραίτηση του πρώτου και την επιβεβαίωση της πολιτικής ηγεμονίας του δεύτερου εντυπωσιάζει η προσαρμοστικότητα του Τσακαλώτου δεδομένων και των εξελίξεων της περασμένης εβδομάδας. Ο Τσακαλώτος είναι ο πολυγραφότατος περί την κρίση του καπιταλισμού τα τελευταία χρόνια συναγωνιζόμενος τον Γιάνη Βαρουφάκη. Ακόμη όμως κι ο ακαδημαϊκός ακτιβισμός του υπουργού Οικονομικών, ενός κλασικού κεϊνσιανού, έγινε αφόρητος τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες.

Παρ’ όλα αυτά, ο Βαρουφάκης είναι ο μόνος συνεπής στις αρχικές του απόψεις. Μόνο που δεν βρίσκεται στο Occupy Wall Street αλλά στην Πλατεία Συντάγματος και φυσικά δεν έχει απέναντί του τον Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ  – ή τον άλλο του αγαπημένο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ – αλλά τον άλλο Βόλφγκανγκ, τον Σόιμπλε. Κάτι που, πέραν των εγγενών αντιφάσεων στο οικονομικό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ, εξηγεί, μέχρις ενός σημείου, και γιατί έχουν εξελιχθεί τα πράγματα όπως έχουν εξελιχθεί.