[Γνώμη] Μετανάστευση: ζήτημα ασφαλείας

Στην Ελλάδα προσπαθούμε για μία ακόμη φορά να καταλήξουμε αν συνδέεται η μετανάστευση με την ασφάλεια, μια σύνδεση που για την ΕΕ και για τις περισσότερες δυτικές χώρες είναι αυτονόητη εδώ και χρόνια. Για μεγάλο διάστημα εθελοτυφλούσαμε και δεν αναδεικνύαμε τις διαστάσεις ασφαλείας της μετανάστευσης, εμμένοντας σε μια ψευδή διχοτομία που διαχωρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα από την ασφάλεια. Ξαφνικά το θέμα μπήκε με βίαιο τρόπο στην ατζέντα, λόγω της εκμετάλλευσής του από τη Χρυσή Αυγή και της σύνδεσής του με την εγκληματικότητα των μεταναστών. Η κορύφωση της οικονομικής κρίσης και η έξαρση του αντιμνημονιακού λαϊκισμού έκαναν τα πράγματα ακόμη χειρότερα, καθιστώντας τούς μετανάστες θεμελιώδες συστατικό των αιτιών.

Αυτή είναι η μία στρεβλή ανάγνωση της σύνδεσης μετανάστευσης και ασφαλείας, η άγαρμπη και ανερμάτιστη «ασφαλειοποίηση». Η άλλη ανάγνωση είναι αυτή της πλήρους αποσύνδεσης: η μετανάστευση δεν έχει σχέση με την ασφάλεια, διατυμπανίζουν οι υποστηρικτές της, είναι θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, λένε. Και οι δύο αναγνώσεις είναι κολλημένες στο παρελθόν, στην εποχή που αντιλαμβανόμασταν την ασφάλεια περιοριστικά και ρηχά με όρους σύγκρουσης κρατών και καταστολής. Αυτό έχει αλλάξει ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες. Οι επιπτώσεις ασφαλείας σύνθετων και παγκοσμιοποιημένων ζητημάτων, όπως η μετανάστευση, μετρώνται σε πολλά επίπεδα: διεθνές, περιφερειακό, εθνικό, κοινωνικό, τοπικό, ανθρώπινο.

Το να προσπαθούμε, εσκεμμένα ή μη, να αγνοήσουμε τις πτυχές ασφαλείας της μετανάστευσης δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι μπορούμε και να τις εξαφανίσουμε. Δεν ωφελεί να προσεγγίζουμε την ασφάλεια με όρους φοβικούς. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της μετανάστευσης η πιο δυναμική ερμηνεία της σχέσης είναι αυτή που βάζει τον άνθρωπο, ως άτομο και όχι ως πολίτη, στο επίκεντρο της επιζητούμενης προστασίας. Η ανθρώπινη ασφάλεια επομένως που έχει στο επίκεντρο τον μετανάστη δεν είναι ασύνδετη από την εθνική ασφάλεια που έχει στο επίκεντρο το κράτος και τον πολίτη της χώρας υποδοχής.

Αν για μία ακόμη φορά φοβηθούμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα της μετανάστευσης με όρους ασφαλείας δεν θα κάνουμε τίποτε άλλο από το να το χαρίσουμε στην Ακροδεξιά – και αυτή τη φορά τα πράγματα θα είναι ακόμη χειρότερα. Τα κανονικά κράτη μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλεια όλων των ανθρώπων που βρίσκονται στο έδαφός τους, χωρίς να διαχωρίζουν πλειοψηφίες και μειοψηφίες. Ασφάλεια για όλους.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, καθηγητής στη Σχολή Εθνικής Ασφαλείας