[Ανάλυση] Πού κόλλησε πέρυσι η διαπραγμάτευση

Kι όμως, υπό μία έννοια, πέρασε κιόλας ένας χρόνος χωρίς Μνημόνιο. Ενας χρόνος στη διάρκεια του οποίου καμία αξιολόγηση δεν ολοκληρώθηκε, καμία νέα μνημονιακή υποχρέωση δεν επεβλήθη και φυσικά καμία εκταμίευση δεν εγκρίθηκε. Μόνο που αυτό ακριβώς το γεγονός μάς κάνει να μην αισθανόμαστε καθόλου καλά τελευταία. Κι όχι μόνο γιατί η ρευστότητα στερεύει επικίνδυνα και υπάρχει φόβος πιστωτικού γεγονότος, αλλά και γιατί η πραγματική οικονομία έχει παγώσει.

 Το τελευταίο Eurogroup που ενέκρινε εκταμίευση στην Ελλάδα ήταν το άτυπο της 1ης Απριλίου του 2014 στην Αθήνα. Τότε, σ’ ένα σχεδόν πανηγυρικό κλίμα, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση μιας μαραθώνιας αξιολόγησης και ενόψει της εξόδου της Ελλάδας στις αγορές, ο Γιάννης Στουρνάρας εξασφάλισε την εκταμίευση 6,3 δισ. ευρώ για τον Απρίλιο και άλλων 2 δισ. ευρώ τμηματικά, με το τελευταίο 1 δισ. ευρώ να εισρέει στα ταμεία του Δημοσίου στις 13 Αυγούστου. Εκτοτε, γίνονται αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες διαπραγμάτευσης και η χώρα καλύπτει τις ανάγκες της – και την εξόφληση δανείων – με ίδια μέσα.

Η σημερινή κυβέρνηση έπρεπε να γνωρίζει καλύτερα. Η προκάτοχός της δεν έχασε τυχαία το παιχνίδι της διαπραγμάτευσης.

Οι πληροφορίες που βγαίνουν τώρα σιγά σιγά από τα μέχρι χθες κλειστά στόματα φωτίζουν ένα σκηνικό σκληρής κόντρας, με πρωταγωνιστές τους Πολ Τόμσεν και Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και καθοριστικό παράγοντα τον Μάριο Ντράγκι.

«Το ΔΝΤ φάνηκε στην αρχή ότι ήθελε να φύγει και μετά άλλαξε στάση» λέει ένας εκ των πρωταγωνιστών της εποχής. «Πίστευε ότι ήταν καλύτερα να κρατήσει τα λεφτά στην τσέπη του και να διαπραγματευτεί με τον επόμενο». Και ο «επόμενος» το διαπιστώνει τώρα με τον επώδυνο τρόπο.

«Ο Τόμσεν κάποια στιγμή μάλλον προέκρινε τον ΣΥΡΙΖΑ, πιστεύοντας ότι θα τα έβαζε με τους πλούσιους και τους ολιγάρχες» λέει άλλος πρωταγωνιστής. «Υπερεκτίμησε τις δυνατότητές του και επιπλέον δεν είχε καμία εμπιστοσύνη στον Σαμαρά».

Δημοσίευμα της «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» είχε αναφερθεί σε σχετικό σενάριο, συγκεκριμένα ότι το ΔΝΤ και ο γερμανός υπουργός Οικονομικών συμφώνησαν κάποια στιγμή να πάψουν να στηρίζουν την κυβέρνηση Σαμαρά και να οδηγήσουν στην έλευση του ΣΥΡΙΖΑ. Ο στόχος ήταν να διαπραγματευθούν με τον βέβαιο νικητή των επόμενων εκλογών.

Η τελευταία αξιολόγηση του Μνημονίου ξεκίνησε πέρυσι τον Σεπτέμβριο στο Παρίσι σε βαρύ κλίμα. Η θορυβημένη από τα αποτελέσματα των εκλογών κυβέρνηση είχε προχωρήσει σε ανασχηματισμό με έντονο λαϊκιστικό χρώμα, είχε απομακρύνει τον Χάρη Θεοχάρη από τη ΓΓΔΕ και είχε αρχίσει τις υποσχέσεις για ελαφρύνσεις. Οι δηλώσεις του Αντώνη Σαμαρά κατά τη συνάντησή του με την Ανγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο και του Γκίκα Χαρδούβελη σε συνέντευξη στο Bloomberg τον Σεπτέμβριο περί απομάκρυνσης του ΔΝΤ δεν άρεσαν στις αγορές και όχι μόνο. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ξεκαθάρισε στον Γκίκα Χαρδούβελη κατά τη συνάντησή τους στα τέλη Οκτωβρίου ότι θέλει να παραμείνει το ΔΝΤ στην Ελλάδα με σημαντικό ρόλο και το 2015. Ηδη, εξάλλου, από τα μέσα Οκτωβρίου, ο συνδυασμός πολιτικής αβεβαιότητας και εξόδου του ΔΝΤ εκτίναξε τα spreads στα ύψη, απ’ όπου δεν έπεσαν έκτοτε.

Σ’ ένα παρασκήνιο με ενδιαφέρον, ο γάλλος επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί φέρεται να διαμήνυσε στο Eurogroup του Δεκεμβρίου ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν πλέον ικανοποιημένη και δεν είχε άλλες απαιτήσεις για να κλείσει η αξιολόγηση. Υποστήριζε ότι δεν είχε νόημα να μένει ανοιχτή η εκκρεμότητα για διαφορά μερικών εκατοντάδων εκατ. ευρώ που χώριζε τις δύο πλευρές.

Ομως το ΔΝΤ επέμενε στη σκληρή γραμμή. Συγκεκριμένα, ήθελε να ψηφιστεί από το 2014 νόμος για το Ασφαλιστικό και συγκεκριμένα για τις κύριες συντάξεις. Η κυβέρνηση αρνιόταν. Εκεί ήταν που έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Την κρίσιμη στιγμή, προτίμησε, για λόγους δικής της ασφάλειας, να πάρει το μέρος του ΔΝΤ. Ετσι, η διαπραγμάτευση δεν κατέληξε ποτέ.

Το παρασκήνιο που προηγήθηκε θα έπρεπε να λέει πολλά στη σημερινή κυβέρνηση. Η μετάβασή της από το εντελώς αόριστο 11σέλιδο κείμενο προτάσεων μεταρρυθμίσεων της 6ης Μαρτίου στο 26σέλιδο της περασμένης Δευτέρας δείχνει ότι έχει αρχίσει να κινείται στην κατεύθυνση που περιμένουν οι δανειστές. Αλλά ακόμη είναι στην αρχή.