[Θεωρείο] Δεσμοί αίματος

Ενας ξάδελφος εδώ, μια σύζυγος εκεί, ένα ζεύγος παραπέρα. Από τον τρόπο με τον οποίο στελεχώνεται ο κρατικός μηχανισμός αποδεικνύεται ότι η ιδιότητα του συγγενούς δεν κάνει μόνο ένα καλό βιογραφικό – προσφέρει στον κάτοχο απευθείας μια θέση εργασίας. Το φαινόμενο δεν είναι, ασφαλώς, καινούργιο. Το ελληνικό κράτος ήταν πάντοτε πελατειακό και σε ένα πελατειακό κράτος οι συγγενείς είναι, μαζί με τους φίλους, οι πρώτοι πελάτες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το πελατειακό κράτος καταγγέλθηκε διακομματικά ως μία από τις βασικές αιτίες της κρίσης και εξίσου διακομματικά ανακοινώθηκε το τέλος του.

Τι κάνει, λοιπόν, τη σημερινή κυβέρνηση να ακολουθεί, πολλές φορές σε υπερθετικό βαθμό, τις πρακτικές των προηγούμενων κυβερνήσεων; Και σε ποιο τοτέμ θυσιάστηκε το Opengov του Γιώργου Παπανδρέου που, αν και κάπως φαιδρά καμιά φορά, ήταν η πιο σοβαρή προσπάθεια εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης; Μια απάντηση είναι ότι το πολιτικό σύστημα είναι μη μεταρρυθμίσιμο – είτε κυβερνούν σαράντα χρόνια το ΠΑΣΟΚ και η Δεξιά είτε η πρώτη φορά Αριστερά. Πράγμα που σημαίνει ότι η βασική δεξαμενή στελέχωσης του κρατικού μηχανισμού συνεχίζει να γεμίζει από πρώην βουλευτές, αποτυχημένους πολιτευτές και μέλη κάποιας αγίας οικογενείας.

Ελάχιστοι έχουν περιγράψει τόσο καλά τα χαρακτηριστικά αυτής της οικογενείας όσο ο Ντέιβιντ Χέαρ, συγγραφέας του θεατρικού «Ανάσα ζωής». «Ξέρεις τι είναι οικογένεια;» λέει ένας από τους ήρωές του. «Θα σου πω τι είναι. Είναι μια επιχείρηση ιδιωτικού συμφέροντος, μια πρόφαση για ιδιοτέλεια. Γι’ αυτό την αγαπούν οι πολιτικοί. Είναι ένα καρτέλ που αυτοπροωθείται, που αυτοσυντηρείται, που εμφανίστηκε στον κόσμο για να προστατεύει τα δικά του μέλη, μόνος του σκοπός είναι να προωθεί τους δικούς του στόχους. Μια οικογένεια εν τέλει δεν είναι παρά μια σταυροφορία για το δικό της όφελος. Ιδανική στη θεωρία, εγωιστική στην πράξη. Μια οργανωμένη πρόφαση για να μη νοιαζόμαστε για κανέναν άλλον».

Αυτός ο ορισμός εξηγεί την παθογένεια ενός κράτους στο οποίο, όπως φαίνεται, δεν θα έβρισκαν θέση μόνο ο Γκόμεζ, η Μορτίτσια και ο θείος Φέστερ της οικογένειας Ανταμς, αλλά ακόμη και το Χέρι.