Παιχνίδια επιρροής στη Μέση Ανατολή

Τη νύχτα της 25ης Μαρτίου ένας συνασπισμός χωρών υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας εξαπέλυσε επίθεση εναντίον των ανταρτών σιιτών στην Υεμένη. Μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα βορειότερα, στο Ιράκ, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία έθετε στο στόχαστρο τις θέσεις των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους. Τις δύο επιθέσεις δεν συνδέει μόνο η χρονική συγκυρία – συνδέει και ο ιρανικός παράγοντας.

Οι αντάρτες στην Υεμένη υποστηρίζονται από την Τεχεράνη και το νόημα της επέμβασης είναι η αποτροπή του «ιρανικού κινδύνου». Στο Ιράκ, όμως, οι Ιρανοί βρίσκονται στο ίδιο στρατόπεδο με τους Αμερικανούς αφού πολεμούν και αυτοί τους τζιχαντιστές. Αυτή η σύμπλευση είναι καλοδεχούμενη από την Ουάσιγκτον. Προκαλεί όμως και αμηχανία. Ο στόχος των αμερικανικών βομβαρδισμών, επομένως, δεν είναι μόνο να πληγούν οι θέσεις των τζιχαντιστών, αλλά και να αναλάβουν οι ΗΠΑ την πρωτοβουλία στην περιοχή, αντί του Ιράν που σε στρατιωτικό επίπεδο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.

Στο Ιράκ. Η εντολή για την αμερικανική επίθεση δόθηκε απευθείας από τον Μπαράκ Ομπάμα. Η κίνηση αυτή, επισημαίνουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», συνιστά σημαντική αλλαγή στη στρατηγική των ΗΠΑ. Τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, οι Αμερικανοί παρακολουθούν ως θεατές τη μάχη για την ανακατάληψη του Τικρίτ επειδή δεν ήθελαν να φανεί ότι προσφέρουν την αρωγή τους σε μια εκστρατεία, της οποίας ηγείται ουσιαστικά το Ιράν. Ο αμερικανός πρόεδρος ενέκρινε τις αεροπορικές επιθέσεις έπειτα από σχετικό αίτημα του ιρακινού πρωθυπουργού Χαϊντέρ αλ Αμπαντί, ο οποίος ήθελε να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο οι ιρακινές δυνάμεις αντιτρομοκρατίας που έχουν παρελθόν συνεργασίας με τους Αμερικανούς. Το αποτέλεσμα ήταν να απενεργοποιηθούν σχετικά οι σίιτες που πολεμούν τους τζιχαντιστές με την υποστήριξη του Ιράν και να αποχωρήσει από την περιοχή ο Κασίμ Σουλεϊμανί, ο διοικητής του σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ο οποίος παρείχε στρατιωτικές συμβουλές στους σιίτες.

Με άλλα λόγια, πίσω από τη στρατιωτική επιχείρηση παίζεται ένα παιχνίδι επιρροής. Οι ΗΠΑ αναζητούσαν έναν τρόπο να διατηρήσουν την επιρροή τους στο Ιράκ δεδομένου ότι το Ιράν είχε άμεση εμπλοκή στον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Η θετική πορεία της εκστρατείας στο Τικρίτ καθόρισε και την επιλογή της Ουάσιγκτον. Η πόλη παραμένει στα χέρια των τζιχαντιστών. Ωστόσο, ο αριθμός τους δεν ξεπερνά τις μερικές εκατοντάδες, ενώ απέναντί τους βρίσκεται μια δύναμη 30.000 ανδρών.

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ. Η Ουάσιγκτον είδε σε αυτή την ανισορροπία δυνάμεων μια ευκαιρία όχι μόνο να πάρει το πλεονέκτημα των εντυπώσεων από το Ισλαμικό Κράτος αλλά και να κερδίσει έδαφος έναντι του Ιράν. Αυτό που φοβόταν ο Λευκός Οίκος ήταν ότι σε περίπτωση μη εμπλοκής, οι ΗΠΑ θα έμεναν στο περιθώριο ενός χώρου, τον οποίο θα είχε καταλάβει κυρίως το Ιράν. Και, μάλιστα, σε έναν χώρο όπου οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν χύσει αίμα, όπως σημείωναν στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» αμερικανοί αξιωματούχοι υπό την προϋπόθεση να μην κατονομαστούν.

Η ελπίδα που τρέφει από αυτή την άποψη η Ουάσιγκτον είναι να νικήσουν οι δυνάμεις του Αμπαντί με τη δική της βοήθεια. Αυτό θα σήμαινε ότι πολιτικά ο ίδιος θα έβγαινε ενισχυμένος, αλλά και ότι θα άλλαζε η εντύπωση στο Ιράκ πως το Ιράν είναι ένας ζωτικός του σύμμαχος.

Η αμερικανική κυβέρνηση ελπίζει επίσης ότι μια νίκη στο Τικρίτ με τη βοήθεια των ΗΠΑ από αέρος, θα εξασφαλίσει τη συνέχεια της αμερικανοϊρακινής συνεργασίας στην επιχείρηση ανακατάληψης της Μοσούλης που αποτελεί και τον υπ’ αριθμόν ένα στρατηγικό στόχο στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους.

Χρονικά, πάντως, η επιχείρηση αυτή δεν τοποθετείται στο άμεσο μέλλον αλλά σε κάποιους μήνες. Ενας λόγος είναι ότι οι δυνάμεις που πολιορκούν σήμερα το Τικρίτ δεν επαρκούν, σε καμία περίπτωση, για μια επιχείρηση τέτοιου εύρους.

Οι αμερικανικές δυνάμεις προσανατολίζονται στην εκπαίδευση περισσότερων ιρακινών στρατιωτών αλλά και στην εμπλοκή περισσότερων σουνιτικών αραβικών δυνάμεων στη φάση της επίθεσης. Ο σχεδιασμός αυτός δεν στερείται βάσης. Το Τικρίτ και η Μοσούλη είναι σουνιτικές πόλεις, γεγονός από το οποίο πηγάζει ανησυχία ότι αν οι δυνάμεις ανακατάληψης είναι κυρίως σιιτικές δεν θα αποφευχθούν οι σιιτικές έριδες. Επιπλέον, δεν είναι σαφές αν ο ιρακινός πρωθυπουργός διαθέτει την απαραίτητη ισχύ ή τη διάθεση να επιβληθεί στους σιίτες αντάρτες που, εξάλλου, έχουν ισχυρό έρεισμα στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Στην Υεμένη. Στο άλλο μέτωπο, αυτό της Υεμένης, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την παροχή επιμελητειακής υποστήριξης στον συνασπισμό του οποίου ηγείται η Σαουδική Αραβία και στον οποίο συμμετέχουν το Μαρόκο, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Πακιστάν, ενώ προτίθενται να συμμετάσχουν επίσης η Αίγυπτος, το Σουδάν και η Ιορδανία.

Στόχος της επιχείρησης είναι να αποτρέψει τους σιίτες αντάρτες που δρουν στην Υεμένη να χρησιμοποιήσουν τα αεροδρόμια και τα λιμάνια για να επιτεθούν στο Αντεν, όπου έχει καταφύγει ο πρόεδρος Χαντί.

Οι Ιρακινοί
«Κάποια ανθρωπάκια στον στρατό λένε ότι έχουμε ανάγκη τους Αμερικανούς. Εμείς λέμε ότι δεν τους έχουμε ανάγκη» δήλωσε ο Χαντί αλ Αμερί, ηγέτης των σιιτών ανταρτών που στην περιοχή δρουν ως λαϊκές επιτροπές κινητοποίησης. Ο ιρακινός πρωθυπουργός Χαϊντέρ αλ Αμπαντί (φωτογραφία επάνω) από την πλευρά του περιορίστηκε να δηλώσει πως «ήρθε η ώρα της ελευθερίας».