[Θεωρείο] Γκάφες, αμαρτίες και χαρακίρι

Συνέβη πρόσφατα στη Φρανκφούρτη: σε μια εκδήλωση στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι εκπρόσωποι των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών funds, οι διοργανωτές οργάνωσαν ένα μίνι γκάλοπ πολλαπλών επιλογών. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να φανταστούν τη ζώνη του ευρώ σε πέντε χρόνια. Το 50% απάντησε ότι θα μοιάζει με την Ιαπωνία της δεκαετίας του ’90. Το 20% υπέθεσε ότι θα είναι κάτι σαν τη μεταθατσερική Βρετανία. Αλλά υπήρχε και ένα 18% που στοιχημάτισε ότι σε μια πενταετία η ευρωζώνη, τουλάχιστον με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα, δεν θα υπάρχει καν.

Είναι προφανές, η αισιοδοξία δεν περισσεύει. Η οικονομική ιστορία της Ιαπωνίας έχει ένα κεφάλαιο που λέγεται «χαμένη δεκαετία» και αυτή είναι ακριβώς τα 90s – δηλαδή μια περίοδος κατά την οποία το κάρο της ιαπωνικής οικονομίας είχε κολλήσει στις λάσπες μιας μηδενικής ανάπτυξης κι ενώ είχε προηγηθεί το θορυβώδες σκάσιμο μιας πιστωτικής φούσκας. Και η μεταθατσερική Βρετανία; Εκεί τα πράγματα ήταν ασφαλώς καλύτερα σε σχέση με τη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Η βρετανική οικονομία ήταν πιο ευέλικτη και επιθετική με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς. Αλλά, όπως υπενθυμίζει ο Τίμοθι Γκάρντον Ας, χαρακτηριζόταν από πολύ μεγάλες ανισότητες. Σε περιβάλλον ευρωζώνης, σημειώνει ο βρετανός ιστορικός, αυτό σημαίνει ότι οι πλούσιες χώρες θα συνεχίσουν να αποκομίζουν οφέλη και οι αδύναμοι κρίκοι να πληρώνουν τις συνέπειες.

Ασφαλώς η Ιστορία δεν είναι ανάγκη να επαναληφθεί – ούτε ως ιαπωνική τραγωδία ούτε ως βρετανική φάρσα. Το μέλλον επομένως μπορεί να μη σημαδευτεί ούτε από ένα μεγαλοπρεπές χαρακίρι τύπου σαμουράι, ούτε από αλλεπάλληλες γκάφες σαν του Μίστερ Μπιν. Είναι σαφές όμως ότι η νομισματική ένωση υποφέρει από τα προπατορικά της αμαρτήματα και τα κατασκευαστικά της λάθη. Μπορούν να διορθωθούν ώστε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του ευρώ; Εδώ θα χρειαζόταν πιθανότατα άλλο ένα γκάλοπ για να μετρηθούν οι αισιόδοξοι και οι απαισιόδοξοι. Ακόμη και ο Μίστερ Μπιν, πάντως, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει ότι η βασική προϋπόθεση για διορθωθεί κάτι είναι να συνεχίσει να υπάρχει.