Πεθαίνοντας στο Τικρίτ

Είναι η γενέτειρα του Σαντάμ Χουσεΐν και από τον Ιούνιο η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράκ υπό τον έλεγχο των τζιχαντιστών, μετά τη Μοσούλη. Μια δύναμη 30.000 ανδρών, ιρακινών κυβερνητικών στρατιωτών, υποστηριζόμενων από το Ιράν σιιτικών πολιτοφυλακών καθώς και μελών σουνιτικών φυλών, επιχειρεί από τη Δευτέρα την ανακατάληψη του Τικρίτ. Η άμεση εμπλοκή των ιρανικών δυνάμεων στη μάχη εναντίον του ISIS στο Ιράκ δεν είναι κάτι το καινοφανές. Εκτός όμως από τους φόβους που εκφράζουν οι χιλιάδες κάτοικοι της σουνιτικής πόλης και των γύρω περιοχών που τρέπονται σε φυγή, καθώς και οι λιγοστοί που απομένουν, πως οι σιίτες απελευθερωτές τους θα αποδειχθούν χειρότεροι και από τους τζιχαντιστές, κάποιοι αναλυτές, όπως η γαλλίδα ερευνήτρια Μιριάμ Μπενραάντ, κατηγορούν τον Μπαράκ Ομπάμα πως «προτιμά να παραδώσει τα κλειδιά του Ιράκ στο Ιράν, παρά να αναγκαστεί να αντιμετωπίσει το χάος»· και προβλέπουν ότι η συνέχεια θα είναι (ακόμα πιο) ζοφερή.

Είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση που έχουν ξεκινήσει ποτέ οι ιρακινές δυνάμεις εναντίον του ISIS. Μία επιχείρηση προπαρασκευαστική της μεγάλης επίθεσης που έχει προγραμματιστεί για τον Απρίλιο – Μάιο στη Μοσούλη, τη μεγάλη σουνιτική πόλη του Βόρειου Ιράκ που καταλήφθηκε από τους τζιχαντιστές τον Ιούνιο. Αναμένεται όμως να διαρκέσει καιρό και να είναι δύσκολη. Η προέλαση των ιρακινών κυβερνητικών δυνάμεων και των σιιτικών πολιτοφυλακών, ή Χασίντ Σααμπί όπως είναι γνωστές, προς το Τικρίτ επιβραδύνεται εξαιτίας των ελεύθερων σκοπευτών και των βομβών με τις οποίες έχει παγιδεύσει το ISIS τους δρόμους.

Τα φιλοκυβερνητικά στρατεύματα προελαύνουν από τρία μέτωπα: από τη Σαμάρα στον Νότο, από το στρατόπεδο Σπάισερ στον Βορρά και από την επαρχία Ντιγιάλα στα ανατολικά. Επικεφαλής της επιχείρησης στο ανατολικό μέτωπο είναι, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ένας στρατηγός των ιρανικών Φρουρών της Επανάστασης, ο Κασέμ Σολεϊμανί. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, κάπου 28.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους λόγω των μαχών και κατευθύνονται προς τη Σαμάρα, παρότι πολλές οικογένειες παραμένουν παγιδευμένες σε σημεία ελέγχου. Οι περισσότεροι κάτοικοι του Τικρίτ είχαν εγκαταλείψει την πόλη μετά την κατάληψή της από το ISIS. Κάποιοι, λίγοι, παραμένουν σε αυτήν. «Η κατάσταση είναι τρομακτική» έλεγε χθες ο Αμπού Σαΐφ, που αναζήτησε καταφύγιο στο Κιρκούκ. «Φοβόμαστε περισσότερο τις Χασίντ Σααμπί γιατί ζητούν εκδίκηση». Κάποιοι πολιτοφύλακες έχουν ορκιστεί να εκδικηθούν για την εκτέλεση 1.700 σιιτών στρατιωτών από το ISIS στην περιοχή του Τικρίτ τον Ιούνιο. Επιπλέον σιίτες παραστρατιωτικοί που συμμετείχαν στον πόλεμο εναντίον των τζιχαντιστών έχουν κατηγορηθεί για σφαγές αμάχων στη γειτονική επαρχία Ντιγιάλα. «Βρισκόμαστε μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης, θα καούμε είτε στην πυρά των τζιχαντιστών είτε στην πυρά των πολιτοφυλάκων» έλεγε ο πρόσφυγας Ομάρ αλ Τικρίτι.

Η ανακατάληψη πόλεων όπως το Τικρίτ και η Μοσούλη, έγραφε στη «Liberation» η γαλλίδα ερευνήτρια Μιριάμ Μπενραάντ, ειδική στο Ιράκ και τον αραβικό κόσμο, θα είναι δύσκολη· αν όμως είναι μόνο στρατιωτική, θα είναι βραχύβια και θα επιδεινώσει τον θρησκευτικό κατακερματισμό του Ιράκ: «Οση και αν είναι η οργή τους απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος, η πλειονότητα των σουνιτών προτιμά ακόμα τη σκοταδιστική βασιλεία των τζιχαντιστών παρά μια επιστροφή των σιιτικών πολιτοφυλακών και των βιαιοτήτων τους. Αν δεν υπάρξει αναγέννηση της πολιτικής διαδικασίας και εγκαθίδρυση νέας σουνιτικής ηγεσίας, η κεντρική κυβέρνηση, που κυριαρχείται από τους σιίτες, δεν θα μπορέσει να κρατήσει τις περιοχές αυτές».

Ο νέος πρωθυπουργός του Ιράκ Χαϊντάρ αλ Αμπάντι, επισημαίνει η Μπενραάντ, είναι πολύ πιο ανοιχτόμυαλος από τον προκάτοχό του και κατανοεί την αναγκαιότητα ενός πραγματικού διαμοιρασμού της εξουσίας με τους σουνίτες. Υφίσταται όμως έντονες πιέσεις στους κόλπους του σιιτικού στρατοπέδου, τόσο από την πλευρά των πολιτοφυλακών – τις οποίες χρειάζεται για να αντιμετωπίσει το ISIS – και από τους πολιτικούς του συμμάχους στη Βαγδάτη όσο και από το Ιράν, που θεωρεί πως πλέον, λόγω της εντεινόμενης στρατιωτικής ανάμειξής του στην περιοχή, έχει δικαίωμα λόγου όσον αφορά τη σύνθεση της κυβέρνησης και τις ιρακινές εσωτερικές υποθέσεις.

«Είναι καιρός να τελειώνουμε με τη μανιχαϊστική άποψη των πραγμάτων, που δίνει στην Τεχεράνη τον ρόλο του καλού έναντι του ISIS» αναφέρει η γαλλίδα ερευνήτρια. «Και η πολιτική των ΗΠΑ στο Ιράκ, όμως, δεν είναι λιγότερο κυνική. Η Ουάσιγκτον δεν θέλει να εμπλακεί εκ νέου σε αυτόν τον βάλτο και, σε αυτό το σημείο, η αυξανόμενη ανάμειξη του Ιράν τη συμφέρει. Οι Αμερικανοί γνωρίζουν καλά ότι οι συμμαχικοί βομβαρδισμοί δεν έχουν παρά περιορισμένο αποτέλεσμα. Χωρίς την ανάπτυξη μαχητών εκπαιδευμένων και πλαισιωμένων από την Τεχεράνη, είναι αδύνατο να ανακτηθούν οι περιοχές που έχουν περιέλθει στον έλεγχο των τζιχαντιστών. Είναι όμως ένας κοντόφθαλμος υπολογισμός. Η στρατηγική αυτή αναδημιουργεί τις συνθήκες επανάληψης του εμφυλίου μεταξύ σουνιτών και σιιτών. Και έτσι, της δυναμικής επιστροφής του ISIS ή κάποιας ισοδύναμης οργάνωσης αν αυτό ηττηθεί στρατιωτικά τους επόμενους μήνες. Η ανάμειξη του Ιράν απλώς τροφοδοτεί και προσδίδει αξιοπιστία στη ρητορική των πιο φανατικών ομάδων του σουνιτικού στρατοπέδου».

Πυρπόλησαν τις πετρελαιοπηγές
Τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους πυρπόλησαν χθες πετρελαιοπηγές στο κοίτασμα Ατζίλ, ανατολικά του Τικρίτ, σε μια προσπάθεια να παρεμποδίσουν με τα σύννεφα του μαύρου καπνού τις αεροπορικές επιδρομές του ιρακινού στρατού – στην επιχείρηση των ιρακινών δυνάμεων δεν συμμετέχουν αμερικανικά ή άλλα συμμαχικά αεροσκάφη.

Οι περισσότεροι είναι σιίτες πολιτοφύλακες
Οπως είπε ο ίδιος ο αρχηγός του γενικού επιτελείου, στρατηγός Μάρτιν Ντέμπσι, στην αμερικανική Γερουσία, μόνο το ένα τρίτο των ιρακινών δυνάμεων που δίνουν μάχη για την ανακατάληψη του Τικρίτ είναι τακτικοί στρατιώτες. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα είναι σιιτικές πολιτοφυλακές υποστηριζόμενες από το Ιράν, το οποίο παρέχει επίσης πυροβολικό και άλλους πόρους.