Η Fed και το λάθος της Σουηδίας

Εργασιακοί νόμοι που λειτουργούν και προς όφελος των γυναικών. Δίχτυ κοινωνικής προστασίας που περιλαμβάνει σχεδόν τους πάντες. Ομορφοι ποδηλατοδρόμοι. Υπάρχουν πολλές καλές αποφάσεις που έχουν λάβει οι σουηδοί πολιτικοί, αλλά και ένα σοβαρό λάθος που θέλουν να αποφύγουν οι ΗΠΑ: το να υποτιμηθούν οι κίνδυνοι του πολύ χαμηλού πληθωρισμού.

Αυτόν τον μήνα, έπειτα από μια ολόκληρη χρονιά που η αύξηση των τιμών ήταν πολύ χαμηλή ύστερα από δύο χρόνια υποχώρησής τους, η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας (Riksbank) αναγκάστηκε να λάβει μέτρα χωρίς προηγούμενο. Η τράπεζα μείωσε τα επιτόκια δανεισμού σε αρνητικά επίπεδα και ανακοίνωσε ότι προτίθεται να προχωρήσει στην αγορά κρατικών ομολόγων.

ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΚΟΝΤΡΕΣ. Επικριτές λένε ότι οι δραστικές αυτές αποφάσεις ελήφθησαν πολύ αργά και ότι η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν η κεντρική τράπεζα της χώρας είχε δράσει νωρίτερα. Για τέσσερα ολόκληρα χρόνια τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας είχαν κοντραριστεί σκληρά για το εάν θα πρέπει να μειωθούν τα επιτόκια, οδηγώντας ακόμη και στην παραίτηση του υποδιοικητή Λαρς Σβένσον.

Επικριτές λένε ότι η Riksbank είχε αυξήσει πολύ νωρίς τα επιτόκια και έπειτα τα μείωσε με πολύ αργούς ρυθμούς, παρά το γεγονός ότι η οικονομία βυθιζόταν στον αποπληθωρισμό.

Η Riksbank κάποτε θεωρούνταν ως η τράπεζα που είχε το καλύτερο πρόγραμμα νομισματικής πολιτικής στον κόσμο. Τώρα, με τον αποπληθωρισμό να χτυπά την πόρτα της χώρας, η φήμη της έχει δεχτεί πλήγμα.

ΤΟ ΔΟΛΑΡΙΟ. Την ίδια στιγμή το βασικό επιτόκιο δανεισμού της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) παραμένει από τον Δεκέμβριο του 2008 κοντά στο μηδέν. Η επικεφαλής της Fed Τζάνετ Γέλεν θέλει να αρχίσει φέτος να αυξάνει τα επιτόκια του δολαρίου. Υπάρχει όμως μια εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία: η Fed δεν μπορεί να πετύχει τον στόχο του πληθωρισμού (2%) εδώ και 32 μήνες. Αξιωματούχοι της λένε ότι καθώς η ανεργία συνεχίζει να υποχωρεί, ο πληθωρισμός θα πρέπει να αρχίσει να πλησιάζει τον στόχο αυτόν.

Στη Σουηδία ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Στέφαν Ινγκβες επέμενε κι αυτός να πιστεύει ότι οι τιμές σύντομα θα συνεχίσουν να αυξάνονται – κάτι που όμως δεν έγινε. Ο Ινγκβες φοβόταν μεταξύ άλλων τη δημιουργία φούσκας στην αγορά ακινήτων. Τα πρακτικά της Fed από τη συνάντηση του Ιανουαρίου δείχνουν ότι υπήρξε έντονη συζήτηση για την πορεία του πληθωρισμού στις ΗΠΑ και τους κινδύνους που υπάρχουν να αυξηθούν τα επιτόκια του δολαρίου πιο νωρίς απ’ ό,τι θα έπρεπε. «Μια αύξηση των επιτοκίων νωρίς θα μεγάλωνε την πιθανότητα να υπάρχουν αρνητικά αποτελέσματα για την οικονομία» ανέφεραν μεταξύ άλλων τα πρακτικά. Κανένας κεντρικός τραπεζίτης δεν θα αυξήσει τα επιτόκια πριν να εξετάσει το παράδειγμα της Σουηδίας.

© Bloomberg News