Επίθεση στο μαλακό υπογάστριο της Δύσης

Τον Δεκέμβριο του 2004, ενώ κρυβόταν στο Πακιστάν, πριν συλληφθεί από τα αμερικανικά στρατεύματα, παραδοθεί στο καθεστώς Ασαντ και εξαφανιστεί, ο γεννημένος στη Συρία και πολιτογραφημένος ισπανός διανοητής Μουσταφά Σετμάριαν Νάσαρ, πρώην σύμβουλος επικοινωνίας του Οσάμα μπιν Λάντεν, διέγνωσε ως πεπερασμένη τη στρατηγική της Αλ Κάιντα, προφήτεψε την πτώση της και ανέπτυξε, γραπτώς, ένα νέο μοντέλο για τη σύγχρονη τζιχάντ. Βασικός στόχος δεν θα ήταν πια η Αμερική αλλά η Ευρώπη, το θεωρούμενο ως μαλακό υπογάστριο της Δύσης, και οι δράστες δεν θα ήταν πια διεθνείς τρομοκράτες σταλμένοι με συγκεκριμένες οδηγίες για «θεαματικές» επιθέσεις – αλλά περιθωριοποιημένοι νεαροί μεσανατολικής ή βορειοαφρικανικής καταγωγής, μεγαλωμένοι στην Ευρώπη, που θα επιχειρούσαν, με την κατάλληλη κατήχηση μεν αλλά αυτόνομα, στην ίδια τους την πατρίδα.

Λίγοι είχαν δώσει τότε σημασία στο δόγμα που διατύπωσε ο Νάσαρ. Οπως θυμίζει όμως ο γάλλος ισλαμολόγος Ζιλ Κεπέλ στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», έντεκα χρόνια αργότερα, και εν μέσω του χάους που προέκυψε από την Αραβική Ανοιξη, η Ευρώπη βιώνει πλέον ξεκάθαρα την εφαρμογή του. Μετανάστες δεύτερης γενιάς, προσηλυτισμένοι στον τζιχαντισμό, επιτέθηκαν τον Ιανουάριο στο Παρίσι και το περασμένο Σαββατοκύριακο στην Κοπεγχάγη ακολουθώντας την ίδια διαδρομή: πρώτα μια επίθεση σε ένα σύμβολο της ελευθερίας της έκφρασης, κατόπιν μια επίθεση στην εβραϊκή κοινότητα, τέλος μια μοιραία για αυτούς συμπλοκή με αστυνομικούς. Είναι η τρίτη γενιά τζιχαντιστών, έπειτα από εκείνη που αναδύθηκε στο Αφγανιστάν το ’80 και εκείνη της Αλ Κάιντα. Και είναι η μεγάλη πρόκληση για μια Ευρώπη που αναρωτιέται σήμερα σοκαρισμένη: μετά το Παρίσι, μετά την Κοπεγχάγη, τι;

Περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι διαδήλωσαν στις 11 Ιανουαρίου στο Παρίσι φωνάζοντας «Είμαι Charlie!». Την ίδια ώρα, εντούτοις, στα σχολεία των μπανλιέ, πολλοί καθηγητές ήρθαν αντιμέτωποι με μαθητές που εξέφραζαν στήριξη στους τρομοκράτες. Κάπου 30.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στις 16 Φεβρουαρίου, πιο ήσυχα, όπως ταιριάζει στους Δανούς, στην Κοπεγχάγη. Ταυτόχρονα όμως μουσουλμάνοι κάτοικοι της συνοικίας Νόρεμπρο άφηναν λουλούδια και κεριά εκεί όπου έπεσε νεκρός από αστυνομικά πυρά ο 22χρονος Ομάρ ελ Χουσεΐν, αποκαλώντας αντ’ αυτού «τρομοκράτες» τους σκιτσογράφους που δημοσιεύουν γελοιογραφίες του Μωάμεθ ή/και «τη Δανία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ!».

Στο Παρίσι, στην Κοπεγχάγη και αλλού η τρομοκρατία έχει τις ίδιες ρίζες: μια σθεναρή υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, μια ανεπαρκή μάχη εναντίον των διακρίσεων και της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας. Τουλάχιστον 3.000 κάτοχοι ευρωπαϊκών διαβατηρίων, οι 1.400 από αυτούς Γάλλοι, οι 19 Δανοί (ένας πολύ υψηλός αριθμός αναλογικά με τον πληθυσμό), έχουν ταξιδέψει στο Ιράκ ή στη Συρία ώστε να πολεμήσουν στο πλευρό του ISIS. Τα μέτρα ασφαλείας και καταστολής – σε αυτό συμφωνούν σχεδόν όλοι οι αναλυτές – δεν αρκούν: μόνο η πρόληψη, με όλα όσα σημαίνει αυτή η λέξη, μπορεί να προστατεύσει την Ευρώπη και τις αξίες της.

Η παραίτηση και η μάχη
«Οποιοι και αν είναι οι κίνδυνοι, το δίλημμα δεν είναι ανάμεσα στην παραμονή ή τη φυγή αλλά ανάμεσα στην παραίτηση και τη μάχη, και η επιλογή γίνεται γρήγορα»: η απάντηση του Αλέν Ζακιμποβίτς, προέδρου της Διεθνούς Λίγκας εναντίον του Ρατσισμού και του Αντισημιτισμού, στις επανειλημμένες εκκλήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου προς τους Εβραίους της Ευρώπης να μεταναστεύσουν στο Ισραήλ.