[Απλά μαθήματα αριθμητικής] Πού κρύβεται ο διάβολος

Δύο μεγάλες πληγές δεν αφήνουν την ελληνική οικονομία να ορθοποδήσει. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των Ελλήνων προς το Δημόσιο φθάνουν τα 76 δισ. ευρώ, ενώ τα χρέη τους προς τις τράπεζες από στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά κόκκινα δάνεια ανέρχονται σε 73 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για ένα βουνό ιδιωτικών χρεών ύψους 150 δισ. ευρώ, λίγο μικρότερο από το εισόδημα (180 δισ. ευρώ) που παράγει κάθε χρόνο η ελληνική οικονομία. Το ποσό αυτό λείπει απ’ τα ταμεία των τραπεζών, οι οποίες, για να καλύψουν τη χασούρα των απλήρωτων δανείων, δεσμεύουν με τη μορφή προβλέψεων αντίστοιχα ποσά ρευστών διαθεσίμων. Αυτά, σε διαφορετική περίπτωση, θα κατευθύνονταν ως δάνεια στην αγορά. Λείπει όμως και από το ταμείο του Δημοσίου, το οποίο αναπληρώνει τους απλήρωτους φόρους είτε με περικοπές δαπανών είτε με άλλους φόρους που πέφτουν στις πλάτες των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Κάπως έτσι η μαύρη τρύπα του ιδιωτικού χρέους προς τις τράπεζες και το Δημόσιο στερεί ενεργό ζήτηση από την αγορά και γονατίζει την οικονομία.

Ορθώς η κυβέρνηση έχει εντοπίσει το πρόβλημα και επιχειρεί με τις πρωτοβουλίες της για τη ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και τη ρύθμιση για τη εξόφληση των κόκκινων δανείων να το αντιμετωπίσει. Στις λεπτομέρειες όμως κρύβεται ο διάβολος. Η καθ’ όλα θεμιτή ρύθμιση για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, με τις γενναίες μειώσεις χρέους ακόμη και για μεγάλους οφειλέτες, κινδυνεύει να ακυρώσει την προσπάθεια που έκαναν όλο το προηγούμενο διάστημα οι συνεπείς φορολογούμενοι. Αυτοί τώρα νιώθουν να είναι αδικημένοι. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι, στην αγωνιώδη προσπάθεια να μαζέψουμε έσοδα τώρα, να δημιουργηθεί συνείδηση ασυνέπειας σε όλους τους φορολογούμενους, κάτι που θα αποβεί εις βάρος των δημοσίων εσόδων αύριο. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τα κόκκινα δάνεια. Οπως λένε τραπεζικοί παράγοντες, μια ιδιαίτερα γενναιόδωρη ρύθμιση ακόμη και για εισοδήματα που μπορούν (χωρίς να το κάνουν) να πληρώσουν θα έδινε το κακό παράδειγμα σε όλους τους οφειλέτες, οδηγώντας μακροπρόθεσμα τις τράπεζες σε κατάρρευση.

Από την άλλη, όπως εκτιμούν στελέχη της αγοράς, όσο δεσμευτικές και αν είναι για την κυβέρνηση οι προεκλογικές της υποσχέσεις, στην πράξη, αν οι τελικές ρυθμίσεις αποτελούν εστία συγκρούσεων με τους ευρωπαίους εταίρους, το Δημόσιο και η ελληνική οικονομία κινδυνεύουν ό,τι κερδίζουν από τη μία πλευρά να το χάνουν από την άλλη. Αυτό είναι ένα κρίσιμο στοίχημα των πρώτων ημερών της κυβέρνησης.