[Θεωρείο] Με τις ευχές όλων μας

Οι «Θέσεις της Λυών» είναι ένα πολιτικό κείμενο που επεξεργάστηκε ο Αντόνιο Γκράμσι και παρουσίασε στο Γ’ Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας (PCI), το οποίο πραγματοποιήθηκε κρυφά στη Λυών της Γαλλίας τον Ιανουάριο του 1926. Στο ιστορικό συνέδριο δεν συμμετείχαν παρά εβδομήντα στελέχη του PCI. Εκεί άκουσαν τον Γκράμσι να αναφέρεται σε όλα τα μεγάλα θέματα της εποχής: στο εργατικό κίνημα και τη δομή της ιταλικής κοινωνίας, τις προοπτικές μιας κομμουνιστικής επανάστασης και, ασφαλώς, τον φασισμό. Ο φασισμός, εξήγησε, «αντικαθιστά τη μέθοδο των συμβιβασμών με το σχέδιο της επίτευξης μιας οργανικής ενότητας όλων των δυνάμεων της αστικής τάξης σε έναν μοναδικό πολιτικό οργανισμό, κάτω από τον έλεγχο ενός μοναδικού κέντρου, που θα διευθύνει ταυτόχρονα το κόμμα, την κυβέρνηση και το κράτος».

Αν και μελετητής του Γκράμσι, είναι προφανές ότι ο πρωθυπουργός δεν είχε τίποτε απ’ όλα αυτά στο μυαλό του όταν διαπίστωνε στη χθεσινή του ομιλία στην ΚΟ του κόμματός του ότι υπάρχει «πρωτοφανής, στη σύγχρονη πολιτική Ιστορία, οργανική ενότητα του λαού με την κυβέρνησή του». Δεν παύει, όμως, να πρόκειται για μια ταύτιση που δεν είναι και πολύ φιλική – αν όχι ασύμβατη – με την κουλτούρα της σύγχρονης δημοκρατίας. Σε μια δημοκρατία ο λαός δεν μπορεί να ενωθεί οργανικά με την εξουσία, ούτε μπορεί να θεωρηθεί οργανική ενότητα το 80% της αποδοχής που έχει η κυβέρνηση στις δημοσκοπήσεις, όπως δεν σημαίνει ότι εάν το 80% γίνει 40% ή 30% θα πρόκειται για οργανική διάλυση.

Η κυβέρνηση επέλεξε την οδό μιας δύσκολης διαπραγμάτευσης στο εξωτερικό. Οι επιδόσεις της, όμως, δεν εξαρτώνται από «την ωριμότητα, την αξιοπρέπεια και τον πατριωτισμό» των πολιτών, δηλαδή από μεγέθη που είναι αδύνατον να μετρηθούν. Η κυβέρνηση διαπραγματεύεται στο εξωτερικό με τις ευχές όλων μας. Αλλά οι πολίτες δεν συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, όπως είπε ο Πρωθυπουργός – είτε κατεβαίνουν στους δρόμους είτε παρακολουθούν τις εξελίξεις από τον καναπέ τους. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση και ο λαός κάνουν διαφορετική δουλειά. Και βρίσκονται μεταξύ τους σε μια συνεχή διαπραγμάτευση, το ταμείο της οποίας δεν γίνεται παρά μόνο στις εκλογές.