Το κοινωνικό πορτραίτο της Αθήνας στα χρόνια της κρίσης

Την τελευταία πενταετία, από τότε, δηλαδή, που χτύπησε τη χώρα μας η οικονομική κρίση, το κοινωνικό προφίλ της Αθήνας άλλαξε: Νέες κοινωνικές ομάδες έκαναν την εμφάνισή τους, ο αριθμός των αστέγων στους δρόμους της πόλης αυξήθηκε δραματικά ενώ η ανεργία των κατοίκων της κατέγραψε αρνητική πρωτιά.

«Το Κοινωνικό Πορτραίτο της Αθήνας αλλάζει και η δημοτική κοινωνική πολιτική γίνεται πιο σύνθετη, αναζητά νέους τρόπους στήριξης όσων έχουν ανάγκη, βελτιωνόμαστε και προχωράμε, παραμένοντας πάντα δίπλα στον δημότη» υπογράμμισε ο δήμαρχος Αθηναίων, Γιώργος Καμίνης.

Όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η  Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Πρόνοιας και Ισότητας του δήμου Αθηναίων, Μαρία Στρατηγάκη, η οικονομική και κοινωνική κρίση αλλοίωσε το κοινωνικό προφίλ του Δήμου Αθηναίων, έφερε στο προσκήνιο ανισότητες, μεγάλες ομάδες “νεόπτωχων” νοικοκυριών και ατόμων, διόγκωσε τις  ουσιοεξαρτήσεις, και αύξησε τους αστέγους και τους ανασφάλιστους κατοίκους της Αθήνας. «Οι νέες αυτές συνθήκες απαιτούν νέες απαντήσεις και νέες μεθόδους άσκησης κοινωνικής πολιτικής από τον Δήμο. Οι κοινωνικές υπηρεσίες μας,  τα Δημοτικά Ιατρεία μας και οι Λέσχες Φιλίας καλούνται να παίξουν νέο ρόλο στην πόλη. Το κοινωνικό προφίλ του Δήμου θα είναι ικανοποιητικό μόνον αν μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε  στέγη, φαγητό και ιατρικές υπηρεσίες σε όλους του δημότες και τους κατοίκους της Αθήνας, χωρίς διακρίσεις και χωρίς αποκλεισμούς».

Η Αττική από τον περασμένο Νοέμβριο κατέχει ένα αρνητικό ρεκόρ: Το ποσοστό ανεργίας στην περιφέρεια έφτασε το 26,8% και για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια η περιφέρεια Αττικής βρίσκεται στην κορυφή της ανεργίας.

Από το 2010 και μετά, αυτό που φάνηκε έντονα να αλλάζει – προς το χειρότερο – είναι ο αριθμός των συνανθρώπων μας που έψαχναν κάποιο προστατευόμενο σημείο στο δρόμο για να «στήσουν» το σπίτι τους.

Όπως επεσήμανε η ερευνήτρια του ΕΚΚΕ, Όλγα Παπαλιού, οι άστεγοι αποτελούν μια ορατή και συνεχώς διευρυνόμενη εικόνα στην Αθήνα. «Το φαινόμενο πρωτοπαρουσιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Πλέον, όμως, εκτός από αυτούς που θα τους αποκαλούσαμε παραδοσιακά άστεγους, υπάρχουν και οι αθέατοι άστεγοι, αυτοί που φιλοξενούνται αναγκαστικά σε συγγενείς και φίλους, επειδή έχουν χάσει τα σπίτια τους».

Όπως τόνιζε η κ Παπαλιού, την τελευταία πενταετία τρεις κατηγορίες αστέγων θα συναντήσει κανείς στους δρόμους της πόλης. «Είναι οι παραδοσιακοί άστεγοι, εκείνοι που λόγω εξαιρετικά χαμηλού ή και ανύπαρκτου εισοδήματος, τζόγου, ανεργίας, εξαρτησιογόνων ουσιών έμειναν άστεγοι. Σε μεγάλο ποσοστό είναι Έλληνες ενώ παραμένουν συνήθως στο δρόμο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η κρίση, όμως, δημιούργησε και μία νέα κατηγορία, αυτή των νέο-αστέγων, οι οποίοι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης έμειναν χωρίς στέγη. Πρόκειται για Έλληνες σε παραγωγικές ηλικίες, με μέτριο ή και υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Τέλος, στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι μετανάστες – αιτούντες άσυλο που ζουν για λίγο στο δρόμο αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ακατάλληλες συνθήκες».

Σύμφωνα με έρευνα που είχε κάνει η ΜΚΟ Κλίμακα το 2012 οι άστεγοι υπολογίζονταν σε περίπου 20.000 πανελλαδικά, εκ των οποίων οι 9.000 βρίσκονται στην Αθήνα. Μάλιστα, 8 στους 10 είναι άνδρες, οι περισσότεροι, δε, ηλικίας μεταξύ 41 και 55 ετών. «Σε αυτή την έρευνα το εντυπωσιακό ήταν ότι όταν ρωτήθηκαν οι άστεγοι για πόσο χρονικό διάστημα βρίσκονται στους δρόμους, απάντησαν λιγότερο από δύο χρόνια, δηλαδή από το 2010 και μετά που σημαίνει ότι η οικονομική κρίση ήταν η βασική αιτία της κατάστασής τους», υπογράμμισε η κ Παπαλιού.

Σε μελέτες που πραγματοποίησε το Κέντρο Υποδοχής και Αλληλεγγύης του δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ), το 2013 και το 2014 κατά τη διάρκεια του προγράμματος street work, κατέγραψαν τις ηλικίες των αστέγων. Πιο συγκεκριμένα, το 2013 οι περισσότεροι άστεγοι ήταν ηλικίας 26 – 35 ετών (27%) ενώ ένα χρόνο αργότερα αυτό το ποιοτικό δεδομένο άλλαξε και πλέον στο δρόμο βρέθηκαν άνθρωποι ηλικίας 46 – 55 ετών (31%). Η έλλειψη χρημάτων ήταν και τις δύο χρονιές της έρευνας ο βασικός λόγος που τα άτομα έμειναν χωρίς στέγη. Είναι ενδεικτικό ότι περισσότεροι από 8 στους 10 έχουν συγγενικό περιβάλλον, ωστόσο το 39,6% δεν είχαν σχέσεις με τις οικογένειές τους. Πάντως, το 80% των αστέγων πιστεύει ότι η κατάστασή τους μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο.