Μίμησις πάθους

Η δημοσιογραφική προ-προβολή των «Πενήντα αποχρώσεων του γκρι» έγινε το πρωί της περασμένης Τρίτης υπό συνθήκες πιο κινηματογραφικές κι από την ίδια την ταινία. Οι προσκεκλημένοι από την εταιρεία διανομής υποχρεώθηκαν όχι απλώς να παραδώσουν τα κινητά τους στην είσοδο, αλλά να υπογράψουν και ένα έγγραφο με το οποίο δεσμεύονταν πως δεν θα τους ξεφύγει λέξη σχετικά με τις «Πενήντα αποχρώσεις» – σε έντυπο, σε blog, στο facebook ή το twitter – μέχρι τις 12 Φεβρουαρίου. «Απαγορεύεται ακόμα και να πούμε ότι είδαμε την ταινία;» ρώτησα την ευγενέστατη οικοδέσποινά μας. «Απαγορεύεται ακόμα και να πείτε ότι είδατε την ταινία» μου επιβεβαίωσε φλεγματικά.

Αντιλαμβάνεσθε πως μπαίνοντας στην αίθουσα ήμουν προετοιμασμένος να παρακολουθήσω κάτι το συγκλονιστικό. Συγκλονιστικά διεγερτικό, όπως μου είχαν πει κάποιες φίλες μου, αναγνώστριες του βιβλίου, οι οποίες δεν δίσταζαν να παραδεχθούν ότι σε κάθε δεύτερη σελίδα του ερεθίζονταν σεξουαλικά; Συγκλονιστικά βαρετό εάν πίστευα έναν οξυδερκή – πλην αρσενικό – αρθογράφο, που ισχυριζόταν ότι οι οδηγίες χρήσης ενός απορρυπαντικού παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τις «Πενήντα αποχρώσεις»; Συγκλονιστικά αντιδραστικό, σύμφωνα με την «αριστερή» άποψη, με τον ήρωα να είναι ένας στυγνός πλουτοκράτης και την ηρωίδα μια αγνή κόρη, η οποία διαφθείρεται από τον φαλλό του καπιταλισμού;

Το μόνο που δεν περίμενα να δω ήταν ένα παραμύθι για μεγάλους. Και όμως, περί αυτού ακριβώς πρόκειται. «Οι πενήντα αποχρώσεις του γκρι» διαθέτουν όλα τα στερεότυπα – ή τα κλισέ αν προτιμάτε – των κλασικών παραμυθιών: της Χιονάτης, της Κοκκινοσκουφίτσας, της Ωραίας ακόμα περισσότερο, η οποία πέφτει στον έρωτα του Τέρατος. Οι χαρακτήρες, η δομή, το ήθος ακόμα ακόμα της ταινίας σε κάνουν να αναρωτιέσαι γιατί δεν την παρήγαγε η Disney. Σε κάνουν να στοιχηματίζεις ότι αργά ή γρήγορα θα κυκλοφορήσει η εκδοχή της σε κινούμενα σχέδια.

Η τελειόφοιτη Φιλολογίας Αναστάζια Στιλ – κορίτσι της μεσαίας τάξης, που εργάζεται σε μαγαζί με είδη κιγκαλερίας για το χαρτζιλίκι ή για τα δίδακτρά της – παίρνει, τυχαία σχεδόν, συνέντευξη από τον Κρίστιαν Γκρέι για το περιοδικό του πανεπιστημίου της. Ο εικοσιεπτάχρονος κύριος Γκρέι είναι ένας αυτοδημιούργητος μεγιστάνας. Κυβερνά με σιδηρά πυγμή μια οικονομική αυτοκρατορία. Είναι επιπλέον πανέμορφος, υπέρκομψος, καλλιεργημένος, «και του σαλονιού και του λιμανιού» και αφοπλιστικά γαλαντόμος. Η Αναστάζια τα χάνει μόλις τον αντικρίζει. Σε μια από τις επόμενες σκηνές θα λιποθυμήσει στην αγκαλιά του.

Ο κύριος Γκρέι κεραυνοβολείται επίσης. Την πολιορκεί κατά τον κλασικότερο ανδρικό τρόπο: Εμφανίζεται μπροστά της εκεί που δεν τον περιμένει, της κάνει εντυπωσιακά δώρα – από σπάνια βιβλία μέχρι ένα αυτοκίνητο -, τη φιλάει μέσα στο ασανσέρ. Κάτι ωστόσο τον εμποδίζει από το να συνάψει με την Αναστάζια μια κανονική σχέση. Σύντομα της το ομολογεί: Δεν είναι άνθρωπος των ειδυλλίων. Δεν μοιράζεται τον ύπνο του με καμία γυναίκα. Δεν κάνει έρωτα αλλά «γαμάει σαν κτήνος».  Η δεσποινίς Στιλ τρομάζει – δεδομένου ότι παραμένει, στα είκοσί της, παρθένα – μα η καρδιά της δεν της επιτρέπει να ξεκόψει από τον σκοτεινό καβαλάρη.

Ούτε καν όταν ο Γκρέι περνάει στο παρασύνθημα και της δηλώνει πως την προορίζει για υποτακτική του, «σκλάβα» παραδομένη στις ορέξεις του. Ούτε καν όταν την ξεναγεί στην «αίθουσα παιχνιδιών» και την καλεί να θαυμάσει τη συλλογή του από μαστίγια και χειροπέδες. Η Αναστάζια παραμένει απέναντί του εφεκτική και συγκινείται, ως οφείλει, μόλις ο Γκρέι της αποκαλύπτει πως είναι ένα κακοποιημένο παιδί, που είχε για βιολογική μάνα μια τοξικομανή πόρνη και υιοθετήθηκε στα τέσσερά του – με ανεξίτηλα ήδη σημάδια στην ψυχή και στο κορμί του – από κάτι καλούς ανθρώπους.

Ζουν για λίγο τον έρωτά τους, ώσπου η Αναστάζια φρικάρει με τα βίτσια του Κρίστιαν και τον εγκαταλείπει. Η τελευταία σκηνή των «Πενήντα αποχρώσεων» προετοιμάζει εξόφθαλμα τον θεατή για τη συνέχειά τους, η οποία απορώ πώς δεν έχει αρχίσει κιόλας να γυρίζεται. Στη συνέχεια αυτή η Ωραία θα εξημερώσει – σίγουρα – το Τέρας. Εκτός αν υπάρξει και τρίτη ταινία.

Το πιο χαριτωμένο με τις «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι» είναι η απλοϊκότητά τους. Ο σκηνοθέτης δεν παρουσιάζει τον κόσμο του χρήματος, πόσω δε μάλλον τον κόσμο της διαστροφής. Εικονογραφεί απλώς τις φαντασιώσεις ενός άνδρα και μιας εφήβου.

Οι μεγιστάνες – υποτίθεται – γονείς του κυρίου Γκρέι δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τους μικρομεσαίους γεννήτορες των περισσοτέρων μας (η μαμά του ιδίως συμπεριφέρεται σαν κλασική μικροαστή.) Οι σαδομαζοχιστικές σκηνές είναι τόσο στυλιζαρισμένες ώστε παραπέμπουν περισσότερο σε διαφήμιση παρά σε πορνό. Οι δεύτεροι ρόλοι της ταινίας – η συγκάτοικος της Αναστάζια, ο αδελφός του Κρίστιαν – έχουν, λες, βγει από τα τηλεοπτικά «Φιλαράκια». Η δεσποινίς Στιλ και ο κύριος Γκρέι δεν βιώνουν – απομιμούνται ένα βρώμικο, απαγορευμένο πάθος. Παίζουν τους κολασμένους όπως τα αγοράκια παίζουν τους πειρατές και τα κοριτσάκια τις πριγκίπισσες.

Τι μένει τελικά; Μια δροσερή – πιστεύω – αίσθηση. Η ανάμνηση δύο πανέμορφων νεανικών σωμάτων που στροβιλίζονται σε ένα εντυπωσιακό, πλην κατασκευασμένο σκηνικό. «Πολύ κακό για το τίποτα!» θα γκρίνιαζε ο στρυφνός θεατής. «Ετσι κάνουν όλες» θα το φιλοσοφούσε ο καλόπιστος.