Καμπανάκια για τη ρευστότητα των τραπεζών

Το πρόβλημα της ρευστότητας δείχνει τα δόντια του καθώς πλησιάζουμε στην ημερομηνία των εκλογών, με το Δημόσιο να ανησυχεί για τη χρηματοδότηση των αναγκών του και τις τράπεζες να ζητούν να ξανανοίξουν οι πόρτες του μηχανισμού έκτακτης παροχής ρευστότητας (ELA), ώστε να είναι καλυμμένες αν τα πράγματα πάνε χειρότερα.

Την Πέμπτη δύο συστημικές τράπεζες, η Alpha Bank και η Eurobank, και μια μικρότερη υπέβαλαν αίτημα στην Τράπεζα της Ελλάδος για προσφυγή στον ELA, ενώ σύμφωνα με τραπεζικές πηγές αναμένεται ότι σύντομα θα ακολουθήσουν και άλλες τις επόμενες ημέρες.

Η Τράπεζα της Ελλάδος ζήτησε την προβλεπόμενη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Διοικητικό Συμβούλιο της οποίας συνεδριάζει την ερχόμενη Πέμπτη.

Η κίνηση ήταν αναμενόμενη παρότι ήρθε μάλλον λίγο νωρίτερα από τις προσδοκίες, καθώς οι πιέσεις στη ρευστότητα και οι ανησυχίες εντείνονται. Η απόφαση για δανεισμό από τον ELA συνεπάγεται υψηλότερο κόστος, κατά 1,5%, σε σύγκριση με τον δανεισμό από την ΕΚΤ και επομένως δεν λαμβάνεται αν δεν συντρέχει λόγος.

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Οι δύο τράπεζες διαμήνυαν, πάντως, χθες ότι το αίτημά τους έχει προληπτικό χαρακτήρα. «Προς το παρόν έχουμε ρευστότητα» έλεγε πηγή της Alpha Bank. «Θέλουμε όμως να είμαστε ασφαλείς, σε περίπτωση που υπάρξει κάποιο πρόβλημα λόγω των εκλογών». Εκπρόσωπος της Eurobank διευκρίνιζε ότι η τράπεζα «δεν παίρνει λεφτά από τον ΕLA και δεν προβλέπει ότι το επόμενο διάστημα θα χρειαστεί να το κάνει» καθώς διαθέτει ακόμη αρκετές εγγυήσεις για να αντλεί ρευστότητα από την ΕΚΤ, αλλά για προληπτικούς λόγους έκανε αίτηση για να της εγκριθεί πιστωτική γραμμή από τον ELA.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το ποσό για το οποίο ζήτησαν οι δύο τράπεζες ρευστότητα φτάνει περίπου τα 5 δισ. ευρώ.

Η ρευστότητα των τραπεζών πιέζεται έντονα το τελευταίο διάστημα για τρεις λόγους. Πρώτον, εξαιτίας της διαρροής καταθέσεων, που τον Δεκέμβριο έφτασε τα 3 δισ. ευρώ σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη και συνεχίζεται. Φαινόμενο που μπορεί να αναστραφεί την επομένη των εκλογών αν ομαλοποιηθεί η κατάσταση.

Δεύτερον, εξαιτίας της μη συμμετοχής πλέον των ξένων τραπεζών στις εκδόσεις εντόκων γραμματίων του Δημοσίου λόγω πολιτικής αβεβαιότητας. Οι ελληνικές τράπεζες κλήθηκαν να καλύψουν το κενό που προκλήθηκε, αυξάνοντας τη συμμετοχή τους στις εκδόσεις κατά 3,5 δισ. ευρώ μέχρι στιγμής.

Τρίτον, οι ξένοι επενδυτές δεν ανανεώνουν ούτε τα repos των ελληνικών τραπεζών, με τα οποία οι τελευταίες ενίσχυαν τη ρευστότητά τους.

ΤΑ ΟΜΟΛΟΓΑ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ. Στην πίεση αυτή θα προστεθεί τον Μάρτιο η ανάγκη αντικατάστασης των «ομολόγων Αλογοσκούφη» ως ενέχυρων για την άντληση ρευστότητας από την ΕΚΤ. Πρόκειται για περίπου 20 δισ. ευρώ, τα οποία η Τράπεζα έχει δηλώσει ότι δεν θα γίνονται εφεξής δεκτά, παρότι έχει δεσμευθεί ότι θα βρει τρόπο να καλύψει τις ελληνικές τράπεζες.

Με αυτά τα δεδομένα, δεν απέμενε παρά ο καταλύτης για την προσφυγή στον ELA, που αποτέλεσε η εξέλιξη προχθές με το ελβετικό φράγκο. Οι τράπεζες ήταν υποχρεωμένες να εξασφαλίσουν μαξιλάρι ρευστότητας.

Ο ELA δεν αποτελεί καταστροφή, αλλά είναι ασφαλώς ένα δεκανίκι και συνιστά οπισθοδρόμηση για τις ελληνικές τράπεζες, που τον είχαν εγκαταλείψει από τον Μάιο του 2014. Πρόκειται για δανεισμό μέσω των εθνικών κεντρικών τραπεζών (στην περίπτωσή μας μέσω της Τραπέζης της Ελλάδος), με επιτόκιο περίπου 1,55% έναντι 0,05% του δανεισμού μέσω της ΕΚΤ. Στο παρελθόν οι ελληνικές τράπεζες δανείζονταν από αυτόν ποσά που είχαν ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ, ενώ για μεγάλο διάστημα κυμαίνονταν στα 80 δισ. ευρώ.

ΟΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ. Ο δανεισμός από τον ELA είναι αναπόφευκτος, εφόσον οι τράπεζες εξαντλήσουν τις εγγυήσεις τους που γίνονται δεκτές για δανεισμό από την ΕΚΤ. Η ΕΚΤ δέχεται ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του ελληνικού Δημοσίου (με γενναίο κούρεμα), αλλά λόγω χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας απαιτεί την ύπαρξη προγράμματος. Αντίθετα, για δανεισμό από τον ΕLA γίνονται δεκτές και άλλες εγγυήσεις χαμηλότερης ποιότητας, ενώ δεν απαιτείται ύπαρξη προγράμματος.

Ωστόσο, απαιτείται έγκριση από την ΕΚΤ. Οπως αναφέρει το Καταστατικό της, εφόσον το ποσό ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ, η εθνική κεντρική τράπεζα πρέπει να ενημερώσει το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας εκ των προτέρων, παρέχοντας όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες. Η ΕΚΤ εξετάζει κατά πόσον τίθενται σε κίνδυνο οι στόχοι του Ευρωσυστήματος και μπορεί να αποφασίσει να επιβάλει όριο στις πράξεις έκτακτης ενίσχυσης σε ρευστότητα.

Παράλληλα με τις τράπεζες, οι ανησυχίες για τη ρευστότητα αφορούν βεβαίως το Δημόσιο. Την Τετάρτη λίγο έλειψε να κηρυχθεί άγονη η έκδοση των εντόκων γραμματίων του Δημοσίου λόγω της αποχής μιας τράπεζας και διασώθηκε χάρη στην παρέμβαση της Τραπέζης της Ελλάδος, μέσω του κοινού κεφαλαίου.

Για τον Ιανουάριο δεν προβλέπονται άλλες εκδόσεις εντόκων γραμματίων, ενώ κρίσιμη θεωρείται η επόμενη έκδοση στις 6 Φεβρουαρίου.

Οι ανάγκες του Δημοσίου έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω της υστέρησης των φορολογικών εσόδων. Η τρύπα των εσόδων του 2014 ήταν 4 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 2 δισ. ευρώ είναι φόροι. Αλλα 7,5 δισ. ευρώ λείπουν από το σύστημα λόγω της μη είσπραξης των δόσεων από ΔΝΤ και ευρωζώνη.

Κρίσιμος μήνας για το Δημόσιο παραμένει ο Μάρτιος, σύμφωνα με τις τραπεζικές πηγές.

Ούτε έξοδος ούτε κούρεμα
Οι προθέσεις των δανειστών έγιναν σαφείς για άλλη μια φορά χθες με νέες δηλώσεις. «Δεν υπάρχει θέμα εξόδου από το ευρώ» δήλωσε ο Μπενουά Κερέ, μέλος του συμβουλίου της ΕΚΤ, ενώ ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Βάλντις Ντομπρόφσκις ξεκαθάριζε: «Δεν εξετάζουμε το ενδεχόμενο διαγραφής χρέους».