Ο χρόνιος πόνος είναι ασθένεια

Ο χρόνιος πόνος δεν αποτελεί απλώς ένα σύμπτωμα. Είναι μια νόσος, που πλήττει το 19% του πληθυσμού της Ευρώπης, σύμφωνα με πρόσφατη επιδημιολογική μελέτη.

Χρόνιος χαρακτηρίζεται ο πόνος που διαρκεί περισσότερο από 2 ώς 6 μήνες. Μπορεί να προέρχεται από νεοπλασματικές (καρκινικός) ή άλλες νόσους όπως AIDS, οστεοαρθρίτιδα, μυοσκελετικές παθήσεις, μεθερπητική νευραλγία, σκλήρυνση κατά πλάκας, διαβητική νευροπάθεια, νεφροπάθεια, εγκεφαλικό επεισόδιο (καλοήθης, μη καρκινικός). Μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από τραυματισμό ή χειρουργικές επεμβάσεις.

Ο πόνος διακρίνεται σε:

* Αλγαισθητικό (προκαλείται επειδή υπάρχει καταστροφή ιστών του σώματος εξαιτίας διαφόρων παραγόντων όπως ο τραυματισμός, η φλεγμονή, το χειρουργείο).

* Νευροπαθητικό (προκύπτει από άμεση βλάβη ή νόσο του νευρικού συστήματος. Αιτίες βλάβης μπορεί να είναι τραυματισμός των νεύρων, μεταβολική δυσλειτουργία π.χ. στον σακχαρώδη διαβήτη, κατάχρηση ουσιών π.χ. αλκοόλ, λοιμώξεις από ιούς π.χ. έρπητα ζωστήρα, ή φλεγμονή).

* Μεικτό (έχει στοιχεία αλγαισθητικού και νευροπαθητικού πόνου όπως οσφυαλγία, οστεοαρθρίτιδα, καρκινικός πόνος κ.λπ.).

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι το λιγότερο γνωστό είδος πόνου στην ιατρική κοινότητα και τους επαγγελματίες υγείας γενικά. Είναι ο «δύσκολος πόνος» – όπως λέμε χαρακτηριστικά – και στη διάγνωσή του αλλά και στην αντιμετώπιση. Είναι σύμφωνα με τον τελευταίο ορισμό «ο πόνος που προκαλείται από βλάβη ή νόσο του σωματοαισθητικού συστήματος».

Η νόσος έχει σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή του ασθενούς, καθώς υποφέρει, οδηγείται σε κοινωνική απόσυρση και αδυνατεί να εργαστεί. Συχνά, μαζί με τον ασθενή πάσχει και το περιβάλλον του.

Ευρωπαϊκή έρευνα σε περισσότερους από 46.000 ασθενείς δείχνει ότι ο χρόνιος πόνος επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα ζωής του 78% των πασχόντων. Περισσότεροι από 40% δηλώνουν ότι ο πόνος δεν τους επιτρέπει να σκεφτούν φυσιολογικά και ένας στους έξι ότι θα προτιμούσε να πεθάνει.

Σήμερα, ο χρόνιος πόνος μπορεί να αντιμετωπιστεί. Με τη συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων και λειτουργών υγείας, ο ασθενής αλλά και το περιβάλλον του μπορεί να αποκτήσουν ξανά ποιότητα στη ζωή τους.

Η Αθηνά Βαδαλούκα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Αναισθησιολογίας, Θεραπείας Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Αρεταίειο Νοσοκομείο και πρόεδρος του Μεσογειακού Τμήματος του Παγκόσμιου Ινστιτούτου Πόνου