Μια «Φρουτοπία» για τη γενιά της ταμπλέτας

υτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο Κωνσταντίνος Ρήγος σκηνοθετεί τη «Φρουτοπία» του Ευγένιου Τριβιζά. Πριν από δέκα χρόνια είχε αναλάβει να σκηνοθετήσει το έργο για λογαριασμό του Νέου Θεάτρου Θεσσαλονίκης. Η πρεμιέρα μάλιστα είχε δοθεί πριν από το 2005, στο Ζωγράφειο Λύκειο της Κωνσταντινούπολης, παρουσία του Ευγένιου Τριβιζά. «Οταν το Θέατρο μου ζήτησε να το σκηνοθετήσω, ήρθα αντιμέτωπος με αυτό το έργο που είναι φανταστικό – με την έννοια ότι είναι πολύ έξυπνο, πολύ δημιουργικό» λέει ο Κ. Ρήγος. «Ο Τριβιζάς έχει φτιάξει αυτήν τη φανταστική πόλη, τη Φρουτοπία, όπου τα φρούτα διώχνουν τους ανθρώπους, αλλά δημιουργούν καινούργιες δομές. Δημιουργούν ένα καινούργιο σύστημα, το οποίο προσπαθούν να κρατήσουν πιο καθαρό. Νομίζω ότι το έργο είναι πολιτικό ουσιαστικά, παρότι είναι παιδικό. Και αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον: το ότι, δηλαδή, μπορούν να το αντιμετωπίσουν με τον ίδιο “παιδικό” τρόπο και οι μεγάλοι. Αυτό οφείλεται στο ιδιοφυές χιούμορ του Τριβιζά. Το πιο σημαντικό στο θέατρο που απευθύνεται σε παιδιά είναι να καταφέρεις να τους κρατήσεις το ενδιαφέρον με την ιστορία κυρίως, επειδή μόνο η αφήγηση μπορεί να κρατήσει τον θεατή».

Ειδικές οδηγίες προς ναυτιλλομένους δεν υπάρχουν. Αρκεί ίσως μία για τους μη μυημένους θεατές: ο πρωταγωνιστής της «Φρουτοπίας» δεν είναι άλλος από τον δαιμόνιο δημοσιογράφο Πίκο Απίκο – ο σκηνοθέτης τον χαρακτηρίζει «πιτερσελερικό» -, ο οποίος αναλαμβάνει να εξιχνιάσει το μυστήριο της εξαφάνισης του Μανόλη του μανάβη. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος παρακολουθεί όλες τις παραστάσεις από τότε που ξεκίνησαν, δείχνοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ηλικιακή διαστρωμάτωση του κοινού. Θεωρεί μάλιστα ευτυχές το γεγονός ότι στην παράσταση έρχονται θεατές ενήλικοι χωρίς παιδιά ή έξι ενήλικοι και ένα παιδί. «Οι ενήλικοι θέλουν να δουν τη “Φρουτοπία” που αγαπούν. Βλέπω τους μπαμπάδες που κρατάνε τα παιδιά τους και λένε: “Να η Μάτα η ντομάτα, ο Βλάσης το βλίτο”. Είναι οι ήρωες trademark. Πιστεύω ότι όλα τα πρόσωπα είναι τόσο χαρακτηριστικά, που σχεδόν φοβάσαι πώς θα τα αντιμετωπίσεις και ποια θα είναι η εντύπωση σε αυτούς που έχουν μεγαλώσει με αυτά. Και επειδή έχω μιλήσει με αρκετούς γονείς και παιδιά, κυρίως για να ακούσω τι λένε, χαίρομαι επειδή πραγματικά το αντιμετώπισαν με αυτή την αίσθηση της χαράς, σαν να βρίσκεις ένα χαμένο δώρο. Τα παιδιά το ανακαλύπτουν ξανά και οι γονείς το βλέπουν με άλλη ματιά μεν, χωρίς ωστόσο να αλλάζει η εικόνα που είχαν. Το αντιμετωπίζουν γλυκά και τρυφερά, θα έλεγα, όπως αξίζει σε αυτό το έργο» συνεχίζει ο κ. Ρήγος.

ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ. Η γλώσσα του Ευγένιου Τριβιζά δεν είναι για παιδιά, παρ’ όλα τα παιχνιδίσματα (από τον Βλάση το βλίτο μέχρι το «είμαι ένα πεπόνι πονεμένο πεπονοχτυπημένο», για όσους θυμούνται τη «Φρουτοπία» της πάλαι ποτέ κρατικής τηλεόρασης). Πιάνουν πάντοτε το χιούμορ του δημιουργού τα παιδιά; Δεν μπορεί παρά η ακόλουθη φράση να προκαλεί έναν προβληματισμό: «Θάνο κολοκυθάκι, καταδικάζεσαι γιατί έριξες στον υπόνομο τον Μανόλη τον μανάβη». Το λογοπαίγνιο υπόνομος – υπονόμευση περνάει στην πλατεία; «Αυτό είναι ένα χιούμορ φυσικά που ένα παιδί δεν μπορεί να το πιάσει. Παρ’ όλ’ αυτά, γελάει και μπαίνει στο μυαλό του. Δεν μπορεί να αντιληφθεί 100% το παιχνίδι που κάνει ο κ. Τριβιζάς με τις λέξεις, αλλά εκεί είναι και το κέρδος της παράστασης. Εκεί είναι που σε κάποια σημεία γελάνε πολύ οι μεγάλοι και σε άλλα γελάνε πολύ τα παιδιά. Είναι μια παράσταση μοιρασμένη και ο καθένας αντιλαμβάνεται αυτό που πρέπει να αντιληφθεί. Η ίδια η παράσταση, πάντως, δεν κάνει χάρη σε κανέναν. Διατηρεί μάλιστα μια  εμφανή οξυδέρκεια σε όλη τη διάρκειά της. Και εδώ εννοώ το ίδιο το έργο, δεν μιλάω για τη δική μου τη σκηνοθεσία, η οποία μπορεί να είναι καλή ή κακή ανάλογα με το γούστο του καθενός».

Διατήρησε ο σκηνοθέτης αναφορές στη λεγόμενη «γενιά της αφής»; Στην εποχή κατά την οποία οι εικόνες εναλλάσσονται με διαστημικές ταχύτητες και τα παιδιά κάνουν σκρολ στις οθόνες ως μέρος μιας τυπικής καθημερινότητας; «Στην παράσταση έχουμε μια τηλεόραση όπου γίνεται η αναμετάδοση ενός αγώνα, μια πορτοκαλί της δεκαετίας του 1980 με το σεμεδάκι της και το βαζάκι της από πάνω» λέει ο σκηνοθέτης. «Κάποια στιγμή στις πρόβες συνειδητοποίησα ότι αυτό δεν θα το καταλαβαίνουν τα παιδιά, επειδή δεν ξέρουν πια την εικόνα της τηλεόρασης, όπως δεν ξέρουν την κασέτα και άλλα πράγματα. Ζουν σε μια άλλη εποχή, αλλά νομίζω ότι αυτό το έργο λειτουργεί σαν γέφυρα για να μη νομίσουν ότι όλα είναι ψηφιακά. Για να καταλάβουν δηλαδή ότι εάν χαθούν στην εποχή μας το χειροποίητο, το χειροπιαστό και η απλότητα των πραγμάτων, θα καταλήξει μια βάναυση εποχή για όλους. Και νομίζω ότι αυτό το διδάσκει το ίδιο το έργο. Οδηγεί τα παιδιά στο να το παρακολουθήσουν βλέποντας κάτι που είναι πολύ πραγματικό». Η ευχή του για το 2015 είναι «να ξανασκεφτούμε τα πάντα. Για την ίδια τη ζωή, για το τι ακούει ο καθένας, τι βλέπει και τι συμβαίνει γύρω του».

INFO: «Φρουτοπία»: Θέατρο Rex, Πανεπιστημίου 48, κάθε Σάββατο στις 15.00 και Κυριακή στις 11.30. Στο ρόλο του Πίκου Απίκου ο Λεωνίδας Καλφαγιάννης. Σκηνοθεσία – χορογραφία – σκηνογραφία: Κωνσταντίνος Ρήγος (με τη συνεργασία της Ξένιας Αηδονοπούλου). Μουσική: Δήμος Αναστασιάδης. Ενδυματολόγος: Νατάσα Δημητρίου. Συνεργάτης σκηνογράφος: Μαίρη Τσαγκάρη. Φωνητική διδασκαλία: Γιάννα Βασιλείου. Σχεδιασμός ήχου: Γιάννης Βενιός. Φωτισμοί: Γιώργος Φωκιανός. Βοηθός σκηνοθέτη – οργάνωση παραγωγής: Αγγελος Παναγόπουλος. Βοηθός χορογράφου: Μαρκέλα Μανωλιάδη.