Ραντεβού με τον μεγάλο Ρώσο σε δέκα παραστάσεις

Αν η περυσινή θεατρική χρονιά είχε, έστω και άτυπα, τη σφραγίδα του Μπέρτολτ Μπρεχτ («Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» από την Κατερίνα Ευαγγελάτου στη Στέγη, «Η Εβραία» στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, «Η πτωτική άνοδος του Αρτούρο Ουί» στο ΚΘΒΕ, εκτός των άλλων), η φετινή χαρακτηρίζεται από πολυσυλλεκτικότητα και πολύ Τσέχοφ, από τον θάνατο του οποίου συμπληρώθηκαν 110 χρόνια. Οι θεατρικές παραγωγές όμως που επιλέγουν να ζωντανέψουν επί σκηνής το έργο του, συνολικά δέκα, στήνουν ένα άτυπο Φεστιβάλ Τσέχοφ με επίκεντρο – τι άλλο; – ήρωες που ζουν ανεκπλήρωτους έρωτες, απογοητεύσεις και συγκρούσεις.

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΕΡΤΗΣ. Ως «Θείος Βάνιας» στη σκηνή του θεάτρου Δημήτρης Χορν, σε μια παράσταση που έκανε πρεμιέρα μόλις στα μέσα Δεκεμβρίου και έκτοτε είναι συνεχώς sold out, ο Γιάννης Φέρτης κυνηγά την ευτυχία και ζει με την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Απογοητευμένος από τον γέρο καθηγητή Σερεμπριάκοφ, που θαύμαζε και εκτιμούσε, καταλαβαίνει πως χαράμισε 25 χρόνια από τη ζωή του προκειμένου να περιποιηθεί το κτήμα του μαζί με την ανιψιά του, Σόνια. Οταν το αντιλαμβάνεται προσπαθεί να ξεχάσει το παρελθόν του και να ζήσει τα χρόνια που απομένουν αλλιώτικα. «Ετσι είναι οι ήρωες του Τσέχοφ. Ζουν με την ελπίδα πως ίσως καταφέρουν να αλλάξουν τη μίζερη ζωή τους» εξηγεί ο Γιάννης Φέρτης, που φέτος «γιορτάζει» 41 χρόνια πρωταγωνιστικών ρόλων, μεταξύ άλλων και στα τέσσερα από τα πιο γνωστά έργα του ρώσου συγγραφέα: στον «Γλάρο», στον «Βυσσινόκηπο», στις «Τρεις αδελφές» και τώρα στον «Θείο Βάνια». «Ο Τσέχοφ είναι ένας πολύ σημαντικός συγγραφέας. Ακόμη όμως και αν δεν είχε γράψει τα συγκεκριμένα θεατρικά έργα θα ήταν και πάλι σπουδαίος, χάρη στα διηγήματά και στα μονόπρακτά του».

Η ΟΜΑΔΑ BLITZ. Μια δική της εκδοχή του «Θείου Βάνια», περισσότερο πειραματική, με τον τίτλο «Vanya – δέκα χρόνια μετά» παρουσιάζει στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν η θεατρική ομάδα Blitz (Γιώργος Βαλαής, Αγγελική Παπούλια, Χρήστος Πασσαλής). Το τελικό κείμενο αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό  από αποσπάσματα του ομότιτλου έργου, παρεμβαίνει ωστόσο η προσθήκη του «East Coker», του ενός από τα Τέσσερα Κουαρτέτα του Ελιοτ.

«Η παράσταση αφηγείται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο το πέρασμα του χρόνου. Είναι μια παράσταση που βασική της πρόθεση είναι η χρήση του χρόνου ως μέσου αφήγησης, η διαστολή του θεατρικού χρόνου και η χρήση των παύσεων, αν θέλουμε να μιλήσουμε μουσικά, προκειμένου να περιγραφεί η ζωή των ηρώων και η δική μας ζωή» εξηγεί η ομάδα Blitz που, όπως παραδέχεται, δεν οδηγήθηκε τυχαία φέτος στα θεατρικά μονοπάτια του Αντον Τσέχοφ.

«Μας ενδιέφερε το αδιέξοδο των ηρώων και η μουσική των γεγονότων μέσα στο έργο. Ξέραμε ότι αυτό που θα κάνουμε θα είναι διαφορετικό από μια απλή αναπαράσταση των οδηγιών του συγγραφέα, αλλά μας ενδιέφερε ο πυρήνας του έργου, πώς βλέπουν οι ήρωες τη ζωή τους να περνάει “σαν τυφλοπόντικας χωρίς να κουνάει καν το χορτάρι”, για να θυμηθούμε και έναν στίχο του Εζρα Πάουντ. Τα έργα του είναι γραμμένα με μια ιδιαίτερη μουσική, και αυτή η μουσικότητα ήταν για μας οδηγός και ζητούμενο. Ο Τσέχοφ έχει τη μοναδική ιδιότητα να γράφει έργα (ειδικά στην περίπτωση του “Βάνια”) μη σημαίνοντα. Είχε κατηγορηθεί κιόλας, για το γεγονός ότι στα έργα του “δεν συμβαίνει τίποτα”. Αυτή η αντιθεατρική λογική μας εξυπηρετεί σε σχέση με αυτό που αναζητούμε αυτή την εποχή καλλιτεχνικά και αισθητικά».

«ΒΥΣΣΙΝΟΚΗΠΟΣ» ΚΑΙ «ΓΛΑΡΟΣ». Στις υπόλοιπες θεατρικές σκηνές της Αθήνας την τιμητική του έχει ο «Βυσσινόκηπος». Υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Νίκου Καραθάνου θα ανέβει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών από τις 22 Απριλίου του ερχόμενου έτους (με πρωταγωνιστές τους Εμιλυ Κολιανδρή, Χρήστο Λούλη, Λυδία Φωτοπούλου, Αγγελο Τριανταφύλλου, Θανάση Αλευρά, Λένα Κιτσοπούλου κ.ά.), ενώ από τον ερχόμενο Ιανουάριο η Κατερίνα Μπαρδέκα και η ομάδα Me We θα ανεβάσουν στο Θησείον το έργο «Βυσσινόκηπος στα παρασκήνια». Στο ίδιο θέατρο ο Κώστας Φιλίππογλου σκηνοθετεί τον «Γλάρο» (με τη Ναταλία Τσαλίκη, τον Αλέξανδρο Λογοθέτη, τον Γιάννης Στεφόπουλο, τη Σοφία Γεωργοβασίλη, την Ιριδα Μάρα και τον Γιάννη Καραούλη), ένα έργο που θα σκηνοθετήσει και ο Γιάννης Βούρος τον ερχόμενο Μάρτιο στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

Ο ΕΝΚΕ ΦΕΖΟΛΑΡΙ. Ο νεαρός σκηνοθέτης Ενκε Φεζολάρι επέλεξε να παρουσιάσει στον Τεχνοχώρο Cartel τον «Πλατόνοφ», ένα από τα πρώτα θεατρικά έργα του Τσέχοφ που το έγραψε όταν ακόμη ήταν φοιτητής αλλά δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σχεδόν δύο δεκαετίες μετά το θάνατό του. Στο θέατρο Ελεύθερη Εκφραση, σε σκηνοθεσία της Μαίρης Ιγγλέση, παρουσιάζεται το «Κουαρτέτο Τσέχοφ», μια συλλογή κωμικών μονόπρακτων, ενώ η ομάδα Πλάνη ανεβάζει στη θεατρική σκηνή Μικρή Πλάνη «Το στοίχημα» για λίγες παραστάσεις. Ο Νίκος Διαμαντής, με την παράσταση «Αρκούδα» που ολοκλήρωσε πρόσφατα τον κύκλο της στο θέατρο Σημείο, παρουσίασε Τσέχοφ σε μια μουσική εκδοχή βασισμένη στην ομότιτλη όπερα του Βρετανού Γουίλιαμ Γουόλτον.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι μάλλον εύλογο: γιατί άραγε τόσος Τσέχοφ τη φετινή χρονιά; Είναι ένας άτυπος φόρος τιμής σε έναν αγαπητό συγγραφέα ή μια απλή σύμπτωση; «Καθαρή σύμπτωση» απαντά η ομάδα Blitz του Θεάτρου Τέχνης, που φαίνεται πως βρίσκει σύμμαχο και τον Γιάννη Φέρτη. «Αν συμπληρώνονταν φέτος 100 χρόνια από τον θάνατό του θα μπορούσα να το δικαιολογήσω. Νομίζω πως είναι τυχαίο γεγονός, αν και τα έργα του είναι πάντα μια κλασική επιλογή και για το κοινό και για τους ανθρώπους του θεάτρου. Από την άλλη βέβαια είναι πολύ δύσκολα έργα. Στις πρόβες ήταν πολλές οι φορές που είπαμε “πάμε για καταστροφή” ή “πώς θα τα καταφέρουμε;”. Και η προσωπική μου ανασφάλεια με έκανε συχνά να αναρωτηθώ πώς θα ανταποκριθώ σε αυτόν τον ρόλο. Με άλλα λόγια, την παράσταση τη δουλέψαμε με το άγχος και την αγωνία ότι μπορεί να πάει άπατη. Ευτυχώς δεν πήγε».