Ο «κατά συνθήκην ψεύτης»

Κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο του Eurogroup. Προσπαθεί να συμβιβάσει τις απόψεις των κρατών-μελών όταν συγκρούονται και λειτουργεί άλλοτε ως κήρυκας της δημοσιονομικής ορθοδοξίας και άλλοτε ως κυματοθραύστης των επερχόμενων συγκρούσεων. Κατά βάση όμως λέει off the record αυτά που ο πρόεδρος του Eurogroup διστάζει να πει on the record
Ο δρ Τόμας Βίζερ δικαιούται ασφαλώς όταν ομιλεί να έχει το ύφος της αυθεντίας. Προΐσταται μιας ομάδας τεχνοκρατών, των οποίων τα πορίσματα βαρύνουν στις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις και καθορίζουν το οικονομικό παρόν και το μέλλον εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων. Πρόκειται για την ομάδα των οικονομικών εγκεφάλων των κρατών-μελών της ΕΕ που συνεδριάζουν εν κρυπτώ και παραβύστω και προετοιμάζουν τις τελικές αποφάσεις για τα οικονομικά ζητήματα είτε των υπουργών είτε των πρωθυπουργών. Οποτε συνεδριάζουν στο επίπεδο των κρατών-μελών της ΕΕ φορούν το καπέλο της διαβόητης, εδώ και μισό αιώνα, Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής (EFC), ενώ τα τελευταία χρόνια που συνεδριάζουν και στο επίπεδο των κρατών της ζώνης του ευρώ φορούν το καπέλο της Ομάδας Εργασίας του Eurogroup (EWG). Σε εξαιρετικά κρίσιμες περιστάσεις (όπως για παράδειγμα όταν αποφασίστηκε η ισοτιμία ένταξης της δραχμής στο ευρώ), οι συνεδριάσεις τους γίνονται με απόλυτη μυστικότητα, πράγμα που σημαίνει ότι μόνο αυτοί γνωρίζουν πότε συνεδριάζουν, πού συνεδριάζουν και πώς θα φθάσουν στον τόπο της συνεδρίασης.

Συνήθως οι χώρες-μέλη στέλνουν στις επιτροπές αυτές κρατικά στελέχη ανωτάτου επιπέδου τα οποία παραμένουν για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Πράγμα λογικό, αφού ακόμη και οι πλέον εξειδικευμένοι οικονομολόγοι χρειάζονται περίπου έναν χρόνο για να αντιληφθούν τους κώδικες λειτουργίας αυτών των επιτροπών. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, αλλάζει εκπρόσωπο σχεδόν κάθε χρόνο. Ενίοτε δε έπειτα από σχετική παραίνεση του Τόμας Βίζερ, ο οποίος ορίστηκε το 2012 – και για πέντε χρόνια – πρόεδρος αποκλειστικής απασχόλησης τόσο της EFC όσο και του EWG.

Η πορεία του. Ο Τόμας Βίζερ είναι Αυστριακός, γεννήθηκε το 1954 στις ΗΠΑ και σπούδασε οικονομικές επιστήμες στο Ινσμπουργκ και στο Κολοράντο. Προτού διοριστεί στο υπουργείο Οικονομικών της Αυστρίας και αποσταλεί στις Βρυξέλλες, είχε ήδη εργαστεί στον τραπεζικό τομέα και σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ.

Το 2009 διαδέχθηκε τον Ξαβιέ Μουσκά στην προεδρία της EFC, μια θέση στην οποία αμέσως μετά τη δημιουργία του ευρώ είχε τοποθετηθεί ο νυν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι. Το 2011 αντικαταστάθηκε για λίγους μήνες από έναν επιφανή ιταλό οικονομολόγο, τον Βιτόριο Γκρίλι.

Από το 2012 και μετά το βασικό μέλημά του είναι να προετοιμάζει τις αποφάσεις του ECOFIN και του Eurogroup. Ητοι να αναζητεί συμβιβασμούς και συναινέσεις σε τομείς στους οποίους τα κράτη-μέλη συχνά έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα και διακυβεύονται δισεκατομμύρια ευρώ. Κάτι που ασφαλώς συνέβη και στην περίπτωση του ελληνικού ζητήματος, όπου ο ρόλος του υπήρξε καταλυτικός και έναν βαθμό, όπως αναφέρουν κατά καιρούς έλληνες συνομιλητές του, θετικός. Οπως αναφέρουν γνώστες των συνεδριάσεων της τελευταίας τριετίας, δεν ήταν λίγες οι φορές που λειτούργησε ως κυματοθραύστης, κάτι στο οποίο τον βοήθησε, όπως λένε, το «πρακτικό πνεύμα» και η «αμερικανική νοοτροπία».

Μια νοοτροπία που ωστόσο συνεπάγεται μεταξύ άλλων και απόλυτη αφοσίωση στην αποστολή που του έχει ανατεθεί και τμήμα της οποίας είναι η υπεράσπιση τόσο των αποφάσεων όσο και των αντιλήψεων που κυριαρχούν στο Eurogroup. Ετσι, δεν αποτελεί έκπληξη για κανέναν στις Βρυξέλλες το γεγονός ότι ο Τόμας Βίζερ λέει πάντα, έστω και με διαφορετικά λόγια, τα ίδια πράγματα που λέει ο πολιτικός προϊστάμενός του, δηλαδή ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ. Ακόμα χειρότερα δε, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο Τόμας Βίζερ είναι αυτός που υπερασπίζεται τις ειλημμένες αποφάσεις των πολιτικών προϊσταμένων του, ακόμη και όταν γνωρίζει πως είναι θέμα λίγου χρόνου η αναθεώρησή τους. Κατά κάποιον τρόπο είναι ένας «κατά συνθήκην ψεύτης» της ευρωζώνης, ο οποίος επί παραδείγματι τις τελευταίες εβδομάδες ενώ γνώριζε ότι θα δοθεί στην Ελλάδα κάποια παράταση για να ανταποκριθεί στους όρους του Μνημονίου διεμήνυε προς πάσα κατεύθυνση ότι αυτό που προέχει είναι να γίνουν σεβαστά χρονοδιαγράμματα και ημερομηνίες – ορόσημα που επί της ουσίας είχαν στην πράξη ακυρωθεί.

Κανόνες uber alles. Ως προς τα μελλούμενα, η αγαπημένη φράση του Τόμας Βίζερ σε σχέση με την οικονομική διακυβέρνηση στην ευρωζώνη είναι ότι «οι κανόνες δεν αλλάζουν». Τη χρησιμοποιεί δε κυρίως όταν τον ερωτούν τι θα γίνει στην περίπτωση που μία ή περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διεκδικήσουν στο εγγύς μέλλον κάποιου είδους χαλάρωση των πολιτικών λιτότητας που έχουν επιβάλει οι Βρυξέλλες.

Η βεβαιότητα του Τόμας Βίζερ ότι οι κανόνες δεν αλλάζουν δεν πηγάζει ασφαλώς αποκλειστικά και μόνο από τις δικές του πεποιθήσεις. Πηγάζει κυρίως από τα μηνύματα που λαμβάνει από το Βερολίνο και τα οποία ως γερμανόφωνος συνήθως τα αντιλαμβάνεται καλύτερα από άλλους. Με βάση τα μηνύματα αυτά αν μια χώρα δεν θέλει να τηρήσει τις δεσμεύσεις ενός Μνημονίου που έχει υπογράψει, μόνο ένας τρόπος υπάρχει. Να συνάψει νέο Μνημόνιο, όπου πάλι θα πρέπει να ρυθμιστούν οι εκκρεμότητες με τους δανειστές της. Με άλλα λόγια, εκτός από τα Μνημόνια Συνεννόησης, υπάρχουν και τα Μνημόνια μη Συνεννόησης που επίσης συνεπάγονται ρυθμίσεις και μέτρα, όποια και να είναι αυτά.

Το κλίμα αυτό ο Τόμας Βίζερ το μεταφέρει σε όλους τους συνομιλητές του, πρωτίστως δε σε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ με τα οποία, όπως βεβαιώνουν καλά πληροφορημένοι κύκλοι των Βρυξελλών, έχει αποκαταστήσει διαύλους επικοινωνίας. Πρόκειται για ένα κλίμα αμφιβολίας ως προς τις εξελίξεις στην Ελλάδα, η οποία στα μάτια του Eurogroup έχει αναλάβει την υποχρέωση να εκπληρώσει ώς το τέλος του ερχόμενου Φεβρουαρίου σχεδόν το σύνολο των δεσμεύσεων και των όρων που περιέχονται στο κείμενο του Μνημονίου. Οι δεσμεύσεις αυτές δεν είναι λίγες. Οπως άλλωστε δεν είναι λίγοι και αυτοί που εκτιμούν ότι αν η Ελλάδα εισέλθει σε προεκλογική περίοδο και συγκροτήσει τη νέα της κυβέρνηση εντός του Φεβρουαρίου δύσκολα θα καταφέρει ώς το τέλος του μήνα να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που υπέχει. Πόσο μάλιστα αν η νέα κυβέρνηση των Αθηνών διαμηνύσει στις Βρυξέλλες ότι οι παλαιότερες δεσμεύσεις του ελληνικού κράτους δεν τη δεσμεύουν. Στην περίπτωση αυτή είναι βέβαιο ότι ο δρ Τόμας Βίζερ όχι μόνο θα περιορίσει και φέτος τις μεταβάσεις του για σκι στις Αυστριακές Αλπεις, αλλά και ότι θα απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης με τις δηλώσεις και τις παρεμβάσεις του.