Νταβούτογλου στα «ΝΕΑ»: «Καμία συμφωνία ΑΟΖ στην Αν. Μεσόγειο χωρίς την Τουρκία»

Ρόλο συγκυριάρχων στο νησί ακόμη και πριν από τη λύση του Κυπριακού διεκδικεί για λογαριασμό των Τουρκοκυπρίων η Τουρκία με όχημα το φυσικό αέριο. Το παραδέχεται στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Αχμέτ Νταβούτογλου υπογραμμίζοντας ότι οι δύο κοινότητες είναι ισότιμες και πρέπει από κοινού να πάρουν τις αποφάσεις (και τα έσοδα) από την ενέργεια.

Ο τούρκος πρωθυπουργός διαμηνύει ακόμη ότι καμία συμφωνία ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να ευοδωθεί χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.  Εμφανίζεται, ωστόσο, αισιόδοξος ότι μετά την επίσκεψή του στην Αθήνα οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε μια φόρμουλα που θα επιτρέψει την αποχώρηση του «Μπαρμπαρός» και την επανέναρξη των διακοινοτικών συνομιλιών.

«Δεν ξυπνήσαμε ένα πρωί και αποφασίσαμε να στείλουμε το “Μπαρμπαρός”»… Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, καθισμένος στην κεφαλή του τραπεζιού της σουίτας του στο Χίλτον (την επέλεξε με θέα την Ακρόπολη, εξομολογείται) εξηγεί στα «ΝΕΑ» (και σε τρία άλλα μέσα) το σκεπτικό της Τουρκίας πίσω από την απόφασή της να στείλει το «Μπαρμπαρός» για έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ. Και αυτό δεν είναι άλλο από το να επιβάλει συναπόφαση (ή συνδιαχείριση) για το θέμα της ενέργειας από τις δύο κοινότητες ακόμη και πριν από την επίλυση του Κυπριακού.

Οπως το θέτει: «Είτε πρέπει να επιταχύνουμε τη διαπραγματευτική διαδικασία και την επίλυση και στη συνέχεια το νέο κράτος να εξερευνήσει τους φυσικούς πόρους που ανήκουν σε όλους τους Κυπρίους. Είτε να επιταχύνουμε τη διαπραγμάτευση και στη συνέχεια να γίνουν έρευνες, ή να σχηματιστεί μια κοινή επιτροπή που θα συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο για τις έρευνες ώστε να συνεχιστούν με βάση αυτό το πλαίσιο».

Ο τούρκος πρωθυπουργός επαναλαμβάνει τη ρητορική της Αγκυρας περί «μονομερών ενεργειών» της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίες… ανάγκασαν την Τουρκία να επέμβει: «Οταν όλες οι προτάσεις μας για να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων δεν εισακούστηκαν, αποφασίσαμε να κάνουμε τις σεισμικές έρευνες».

Ο ίδιος δηλώνει ότι με τη μεσολάβηση της Αθήνας και της Αγκυρας οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά στη συμφωνία μιας φόρμουλας που θα επιτρέψει την αποκλιμάκωση της κρίσης. Ομως οι προϋποθέσεις που θέτει δεν προκαλούν αισιοδοξία ούτε στη Λευκωσία ούτε στην Αγκυρα: «Το “Μπαρμπαρός” μπορεί να αποσυρθεί, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να υπάρξει ένα συμφωνημένο πλαίσιο για την εξερεύνηση των φυσικών πόρων, με τη συναίνεση και των δύο μερών». Προειδοποιεί μάλιστα ότι εφόσον οι Ελληνοκύπριοι συνεχίζουν να ενεργούν «μονομερώς», όχι μόνο το «Μπαρμπαρός» δεν θα διακόψει τις εργασίες του αλλά «θα γίνουν και άλλες ενέργειες με στόχο να ανοίξει ο δρόμος για διμερή διακοινοτική συνεργασία».

Ερωτηθείς σχετικά, επιχειρεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις ότι η Αγκυρα χρησιμοποιεί το «Μπαρμπαρός» προκειμένου να διεκδικήσει ρόλο συγκυριάρχου στο νησί. Για τον Νταβούτογλου η κάθε κοινότητα έχει τη δική της εσωτερική κυριαρχία και άρα και οι πολίτες της. «Το κράτος είναι κυρίαρχο βασισμένο στην έννοια των πολιτών. Οι Τουρκοκύπριοι είναι μέρος του νησιού, αλλά δεν υπάρχουν πουθενά. Ποιος αποδίδει τα κυρίαρχα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στο νησί;».

Ούτε οι φυσικοί πόροι ούτε τα έσοδα από την εκμετάλλευσή τους είναι η ουσία της διαφοράς, συνεχίζει: «Είναι η ισότητα. Κανένας δεν είναι κυρίαρχος και το άλλο μέρος είναι ασήμαντο, δηλαδή αντικείμενο και χωρίς κανένα ρόλο στη λήψη των αποφάσεων. Αυτό είναι το πρόβλημα: οι Ελληνοκύπριοι λένε, εμείς έχουμε το κράτος και οι άλλοι είναι μια ανωμαλία.

Οι Τουρκοκύπριοι θέλουν να είναι μέρος της διαπραγμάτευσης και της διαδικασίας. Γιατί είπαν “όχι” το 2004; Γιατί καθυστερούν τη διαδικασία; Εμείς λέμε ελάτε, επανενωθείτε και αν δεν θέλετε να το κάνετε σήμερα, αν θέλετε να προχωρήσετε στις έρευνες, αυτό πρέπει να είναι μέρος μιας συνεργασίας ή μιας διαβούλευσης για τη διαδικασία. Ολοι οι πολίτες του νησιού είναι ιδιοκτήτες των φυσικών πόρων».

Γι’ αυτό, καταλήγει, όποια φόρμουλα κι αν βρεθεί, το κλειδί είναι να γίνουν όλα «από κοινού». Και αυτό, υπογραμμίζει με νόημα, αφορά μόνο τις δύο κοινότητες του νησιού. Δεν αφορά τρίτες χώρες, εκτός από την Ελλάδα και την Τουρκία. «Αλλες τριμερείς διαδικασίες δεν θα βοηθήσουν. Είναι θέμα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Σε αυτή τη διαδικασία η Τουρκία και η Ελλάδα έχουν περισσότερο δικαίωμα από οποιαδήποτε άλλη χώρα επειδή είναι εγγυήτριες χώρες. Το αέριο είναι θέμα των δύο κοινοτήτων, κανενός τρίτου, τέταρτου ή πέμπτου μέρους».

Παρότι υποστηρίζει με ένταση ότι η Τουρκία δεν νιώθει να απειλείται από τα τριμερή σχήματα συνεργασίας που διαμορφώνουν η Ελλάδα και η Κύπρος με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, η ενόχληση είναι προφανής. «Ολες οι διευθετήσεις για την ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να γίνουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με όλους.

Αν δύο ή τρία μέρη ανακηρύξουν ΑΟΖ χωρίς να διαβουλευθούν με άλλα εμπλεκόμενα μέρη, αυτό παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, γιατί και το άλλο μέρος έχει δικαιώματα. Στο Αιγαίο δεν υπάρχει τρίτο μέρος, είναι θέμα Ελλάδας και Τουρκίας. Αλλά στην Ανατολική Μεσόγειο δεν υπάρχει καμία συμφωνία ΑΟΖ (σ.σ.: προφανώς δεν αναγνωρίζει τη συμφωνία της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Αίγυπτο).

Αν η Ελλάδα δεν λύσει μαζί μας τις διαφορές και υπογράψει συμφωνία με την Αίγυπτο και αυτό επηρεάσει ή περιορίσει τη δική μας ΑΟΖ, δεν θα δεχτούμε τη συμφωνία» επισημαίνει. Και συμπεραίνει ότι η καλύτερη επιλογή είναι να λυθούν πρώτα οι ελληνοτουρκικές διαφορές στην περιοχή. Μετά «μπορούμε να μιλήσουμε με τα τρίτα μέρη μαζί, με βάση τη συμφωνία μας».

Αφήνει μάλιστα την αιχμή ότι «ο οπορτουνισμός δεν είναι καλός για κανέναν», ενώ τονίζει ότι «η Ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο είναι διαφορετικές περιπτώσεις». Ομως «αν λυθεί το Κυπριακό, το θέμα της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να λυθεί».

Συμφωνία
«Το Μπαρμπαρός μπορεί να αποσυρθεί, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να υπάρξει ένα συμφωνημένο πλαίσιο για την εξερεύνηση των φυσικών πόρων με τη συναίνεση και των δύο μερών»

Οι δύο χώρες
«Σε αυτή τη διαδικασία η Τουρκία και η Ελλάδα έχουν περισσότερο δικαίωμα απ’ οποιαδήποτε άλλη χώρα επειδή είναι εγγυήτριες χώρες. Το αέριο είναι θέμα των δύο κοινοτήτων, κανενός τρίτου, τέταρτου ή πέμπτου μέρους»