[Επισκέπτης] Το περίπλοκο μεταναστευτικό

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει οξεία οικονομική κρίση, με την ανεργία να έχει τριπλασιαστεί και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών να έχει καταβαραθρωθεί. Επίσης, για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση, υπάρχει άνοδος ενός ακροδεξιού κόμματος και πρωτοφανής έξαρση βίας (οργανωμένο έγκλημα, ρατσιστική βία) που αποδεικνύουν μια ευάλωτη κοινωνία.

Στο πλαίσιο αυτό, το κράτος καλείται να αντιμετωπίσει δύο ειδών κρίσεις: μια κοινωνική που αφορά τα πιο ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού, και μια ανθρωπιστική λόγω της άφιξης μεταναστών και προσφύγων στην Ελλάδα.

n Η κοινωνική κρίση πλήττει τόσο τους ημεδαπούς όσο και τις οικογένειες μεταναστών που κατοικούν μόνιμα στην Ελλάδα. Οπως καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ, ενώ η ανεργία των ημεδαπών αυξήθηκε από το 10% στο 26%, εκείνη των μεταναστών αυξήθηκε από το 6% στο 40% μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.

n Η ανθρωπιστική κρίση αφορά τα σύνορα της  χώρας. Οι πιέσεις μετανάστευσης και ασύλου στα σύνορα της Ελλάδας και στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ είναι έντονα επηρεασμένες από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή μας (Αραβική Ανοιξη του 2011, κατάρρευση του καθεστώτος της Λιβύης, συνολική αστάθεια Μέσης Ανατολής, Συρία). Πέραν λοιπόν της οικονομικής κρίσης, η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει και τις μεικτές μεταναστευτικές ροές, που περιλαμβάνουν όχι μόνο οικονομικούς μετανάστες αλλά και πρόσφυγες από πολλά μέρη του κόσμου.

Οι δύο αυτές κρίσεις συνθέτουν μια περίπλοκη πρόκληση. Αφενός, γιατί οι λύσεις δεν εξαρτώνται μόνο από τη χώρα αλλά και από εξωτερικούς παράγοντες (τη διεθνή και ευρωπαϊκή οικονομία, τις φυλετικές – θρησκευτικές συγκρούσεις σε Αφρική και Ασία). Αφετέρου, επειδή σε περίοδο οικονομικής στενότητας ένας από τους τομείς που υποφέρουν περισσότερο είναι αυτός της κοινωνικής πρόνοιας.

Σε μια τέτοια δύσκολη συγκυρία, ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών και των ΜΚΟ είναι εξαιρετικά σημαντικός. Η οργάνωση Solidarity Now είναι ένα δίκτυο ανθρώπων και οργανώσεων που συνεργάζονται για να βοηθήσουν αυτούς που πλήττονται από την κρίση, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών που δυσκολεύονται να βρουν στήριξη από τις εγχώριες κοινωνικές δομές. Ο οργανισμός δημιουργεί Κέντρα Αλληλεγγύης – χώρους που προσφέρουν δωρεάν ιατρική και νομική συμβουλευτική υποστήριξη σε όσους έχουν ανάγκη, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Τον τελευταίο χρόνο που λειτουργεί το Κέντρο Αλληλεγγύης στη Θεσσαλονίκη, έχουν εξυπηρετηθεί συνολικά περίπου 700 μετανάστες (στοιχεία Σεπτεμβρίου), ενώ τον Σεπτέμβριο υποδέχτηκε πάνω από 150 σύρους πρόσφυγες προσφέροντάς τους εξειδικευμένη βοήθεια. Πολύ σύντομα, ανάλογο Κέντρο θα ανοίξει και στην Αθήνα, μέσω του οποίου οι μετανάστες που ζουν στην πρωτεύουσα θα μπορούν να βρουν τη στήριξη που χρειάζονται για μια ομαλότερη κοινωνική ενσωμάτωση.

Επιπλέον, ο οργανισμός θα στηρίξει τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα για την υλοποίηση ενός έκτακτου προγράμματος απευθυνόμενου στις ανάγκες των μεταναστών/προσφύγων που φτάνουν στα νησιά του Αιγαίου. Το πρόγραμμα εκτιμάται ότι θα εξυπηρετήσει 2.000 νέες αφίξεις.

Μόνο μέσω τέτοιων πρωτοβουλιών που προωθούν την αλληλεγγύη μεταξύ Ελλήνων και ξένων πολιτών, η ελληνική κοινωνία θα ξεπεράσει και τα δύο είδη κρίσεων και θα κρατήσει την κοινωνική συνοχή της εξοστρακίζοντας ακραίες αντιδράσεις.

Η Αννα Τριανταφυλλίδου είναι καθηγήτρια στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΛΙΑΜΕΠ και της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Solidarity Now