Αγροτικές επενδύσεις: Εννέα υπάλληλοι για… 8.000 φακέλους

Εννέα υπάλληλοι για… 8.000 φακέλους ή 1.000 φάκελοι ανά υπάλληλο, όταν κάποτε με το αντικείμενο απασχολούνταν άνω των 20. Υπερτιμολογημένες αιτήσεις από αγρότες και μελετητές με συνέπεια πολλές να κοπούν. Δύσκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και έλλειψη ρευστότητας. Και όλα αυτά μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν δημιουργεί διάθεση για επιχειρηματικά «ανοίγματα».

Κάπως έτσι εξηγείται γιατί στα χρόνια του μνημονίου η πολυδιαφημισμένη αγροτική ανάπτυξη παραμένει ακόμη εγκλωβισμένη στις παιδικές της ασθένειες, οι μόνοι που επενδύουν είναι οι «λίγοι και τολμηροί», ο στόλος των τρακτέρ παλιώνει, και η απορρόφηση σημαντικών κοινοτικών προγραμμάτων του υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης είναι μειωμένη.

Τέσσερα χρόνια μετά την προκήρυξη των σχεδίων βελτίωσης (2011), του μακράν δημοφιλέστερου επιδοτούμενου από την ΕΕ προγράμματος για αγροτικές επενδύσεις στην ύπαιθρο, δεν έχει ολοκληρωθεί παρά μόνο 1 από τα… 7 από τα έργα που αρχικά εγκρίθηκαν.

Χρειάστηκαν δύο ολόκληρα χρόνια (2011-2013) για να ολοκληρωθεί η διαδικασία ελέγχου και αξιολόγησης των 8.000 αρχικά φακέλων, και από τους 6.371 που τελικά εγκρίθηκαν με προϋπολογισμό 900 εκατ. ευρώ, σήμερα δεν έχουν ολοκληρωθεί παρά 910 έργα, ύψους μόλις 84 εκατ. ευρώ!

Δηλαδή μόνο το 14%, που σε κόστος αντιπροσωπεύει μόλις το 9% του συνολικού προϋπολογισμού. Διότι αυτά που ολοκληρώθηκαν ήταν μόνο μικρότερα σχέδια, αφού στα μεγαλύτερα οι αγρότες είναι διστακτικοί στο να τα βάλουν μπροστά. Το 62% των εγκεκριμένων έργων δεν φαίνεται να έχει ξεκινήσει ακόμη, ενώ το 24% είναι ακόμη ημιτελή.

Σύμφωνα με τους καθ’ ύλην αρμόδιους, δηλαδή τα στελέχη του υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης, εκτιμάται πως ένα 40%-50% των εγκεκριμένων φακέλων δεν πρόκειται τελικά να γίνει ποτέ.

Η εκτίμηση ανήκει στον Θύμιο Τσιατούρα προϊστάμενο της ειδικής υπηρεσίας εφαρμογής του προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης, στη διάρκεια ημερίδας που διοργάνωσε το Σάββατο στη Θεσσαλονίκη ο Σύνδεσμος Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Μηχανημάτων.

Το ενδιαφέρον των εισαγωγέων αγροτικών μηχανημάτων είναι εύλογο, αφού η ανάπτυξη ή η ύφεση της αγροτικής οικονομίας επηρεάζει και τον δικό του κλάδο.

Τα σχέδια βελτίωσης επιδοτούν σε μεγάλο βαθμό την εκμηχάνιση της ελληνικής γεωργίας, δηλαδή τρακτέρ, παρελκόμενα, εξοπλισμός. Σήμερα ο ελληνικός στόλος τρακτέρ έχει μέση ηλικία 25 έτη, έναντι 15 ετών στις ανταγωνίστριες χώρες, όπως Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, όπως είπε ο επικεφαλής του συνδέσμου εισαγωγέων Σάββας Μπουλουκτσής.

Από τα 184.000 μάλιστα τρακτέρ της χώρας, το 50% είναι ηλικίας 26-40 ετών. Ωστόσο, επί ενός συνόλου 5.000 νέων τρακτέρ που περιελάμβαναν οι αρχικά εγκεκριμένοι φάκελοι των σχεδίων βελτίωσης, μέχρι σήμερα δεν έχουν αγορασθεί παρά 1.700 (ένα στα τρία).

Ποιές είναι λοιπόν οι κύριες αιτίες που κρατούν εγκλωβισμένη την αγροτική οικονομία; Ενας λόγος είναι η έλλειψη ρευστότητας. Ενας άλλος είναι ότι πολλοί από τους 500 μελετητές που ενεπλάκησαν εξαρχής στην υπόθεση υπετιμολόγησαν κατά 10%-20% με τη σύμφωνη γνώμη των αγροτών τους φακέλους τους.

Θυμίζουμε ότι το πρόγραμμα αφορά επιδότηση 50% από το επιχειρησιακό πρόγραμμα του υπουργείου Ανάπτυξης, με το υπόλοιπο 50% της επένδυσης να είναι στο χέρι του ίδιου του αγρότη αν θα το καλύψει με δάνειο ή με ίδια συμμετοχή.

Η αποτυχία του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας

Ενας άλλος ωστόσο λόγος για τις χαμηλές επιδόσεις των αγροτικών επενδύσεων είναι η παταγώδης αποτυχία του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας (ΤΑΕ). Οταν συστάθηκε το Νοέμβριο του 2013, με κουμπαρά 253 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 118 εκατ. ευρώ έβαλε η Τράπεζα Πειραιώς και τα 135 εκ. ευρώ το επιχειρησιακό πρόγραμμα του υπουργείου, είχε σαν αποκλειστικό του στόχο την παροχή χαμηλότοκων δανείων στους 6.500 αγρότες με εγκεκριμένα σχέδια βελτίωσης και στις 160 μεταποιητικές επιχειρήσεις με επίσης εγκεκριμένα σχέδια μεταποίησης.

«Στόχος του ήταν να μπορούν οι παραπάνω να προσέρχονται στα γκισέ της Τράπεζας Πειραιώς για να λάβουν δάνεια με χαμηλό επιτόκιο. Επικοινωνήσαμε λοιπόν με 4.000 απ’ αυτούς, τηλεφωνικά και με επιστολές, με πολύ κακά αποτελέσματα. Πάνω από το 50% μας είπε πως δεν ενδιαφέρεται. Ενα 20% απάντησε είπε πως θα χρηματοδοτήσει την επένδυση του με άλλον τρόπο (όχι δάνειο), ένα 10% ότι θα το ξανασκεφτεί, και μόνο ένα 20% εκδήλωσε ενδιαφέρον. Εντύπωση μας προκάλεσε ότι από τις μεταποιητικές επιχειρήσεις που είναι εταιρείες με σαφώς μεγαλύτερα οικονομικά μεγέθη των αγροτών, έχουμε ως τώρα δεχθεί μόνο έξι αιτήματα», όπως ανέφερε στη διάρκεια της ημερίδας ο Δημήτρης Βερελής διευθυντής της Τράπεζας Πειραιώς για τη Περιβαλλοντική Πολιτική και τα Αναπτυξιακά Προγράμματα.

Ανασφάλεια
Ανασφάλεια, κακό κλίμα, όπου και να βρίσκεται η αιτία, ο ίδιος προέβλεψε ότι το Ταμείο δεν πρόκειται στην καλύτερη περίπτωση να δώσει πάνω από 40 εκατ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2015. Προκειμένου να μην «ναυαγήσει» εντελώς το Ταμείο, τράπεζα και υπουργείο συζητούν πως θα καταστεί εφικτό να διευρυνθούν οι δικαιούχοι.

Αντί δηλαδή να χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά δικαιούχους επιδοτούμενων ευρωπαϊκών προγραμμάτων, να μπορεί να δίνει δάνεια όπως κεφάλαια κίνησης σε μεμονωμένους παραγωγούς, κάτι που σήμερα δεν μπορεί, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται η χορήγηση καλλιεργητικών δανείων.

Σε όλα τα παραπάνω, προσθέστε και την Κομισιόν, «που αντί να προσαρμόζει τον κοινοτικό κανονισμό στην πραγματικότητα, κάνεις συνήθως το αντίθετο», για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του κ. Τσιατούρα. Τα τελευταία χρόνια, η κοινοτική νομοθεσία απαιτεί ότι για να επιδοτηθεί μια δαπάνη (π.χ. αγορά μηχανήματος), θα πρέπει πρώτα αυτή να έχει εξοφληθεί.

Αυτό δεν αποτελούσε πρόβλημα όσο υπήρχε ρευστότητα από τις τράπεζες, διότι η υποχρέωση αυτή καλύπτονταν με ένα δάνειο. Αλλά την τελευταία 5ετία, όταν η στρόφιγγα των τραπεζικών δανείων έκλεισε, και η ρευστότητα των αγροτών στέρεψε, έπαψε να υπάρχει τρόπος κάλυψης της δαπάνης. Με αποτέλεσμα πολλά έργα να βρίσκονται σήμερα στον αέρα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η «επόμενη ημέρα» στις αγροτικές επενδύσεις είναι δύσκολη. Η τύχη τους εξαρτάται από τις οικονομικές αντοχές των παραγωγών, την ευελιξία των τραπεζών, και τα αντανακλαστικά του υπουργείου Α. Ανάπτυξης που πρέπει να βελτιωθούν. Το στοίχημα είναι πολύπλοκο και η έκβασή του αβέβαιη.