Ξανασκέφτονται το Rethink Athens

Με νέα υποβολή των φακέλων για το Rethink Athens μεταθέτουν τα αρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Υποδομών τη στρατηγική διαχείρισης του έργου μετά το φρένο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ζήτησε την απένταξή του από τα προγράμματα ΕΣΠΑ, σύμφωνα με το «Βήμα της Κυριακής». Οι αξιωματούχοι της Κομισιόν έκριναν ως έργα «διακοσμητικά» την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου στο κέντρο, την επέκταση του τραμ (ώς την Πλατεία Αιγύπτου) και την ανάπλαση του Φαληρικού Ορμου. Η κατάσταση μάλιστα περιπλέκεται καθώς, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, δεν υπάρχει plan b από την ελληνική πλευρά . «Μια τυπική έγκριση μάς έλειπε από το υπουργείο Ανάπτυξης προκειμένου να πάμε στον διαγωνισμό», έλεγαν χθες πηγές από την Αττικό Μετρό που είχε αναλάβει την υλοποίηση του έργου. «Εμείς θεωρούσαμε δεδομένο ότι το έργο – που ήταν 100% ώριμο – θα πραγματοποιούνταν», συμπλήρωναν. Σημειώνεται ότι τον περασμένο Ιούλιο ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς είχε δώσει εντολή για επίσπευση των έργων στον Φαληρικό Ορμο.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Την έκπληξή του εξέφρασε και το Ιδρυμα Ωνάση που είχε αναλάβει την εκπόνηση μελετών για τα έργα στην Πανεπιστημίου. Μάλιστα, όπως έλεγαν χθες καλά ενημερωμένες πηγές, σε όλη την Ευρώπη γίνονται κατά κόρον έργα – από τους ευρωπαϊκούς δομικούς πόρους – για την αστική αναζωογόνηση. Βερολίνο, Δουβλίνο, Βαρκελώνη, Ρώμη, Τορίνο, Κοπεγχάγη, Παρίσι, Μπορντό και Βιέννη είναι ορισμένες μόνο από τις πόλεις όπου γίνονται μεγάλες πολεοδομικές παρεμβάσεις. Στην ανακοίνωσή του, το Ιδρυμα Ωνάση ανέφερε χθες: «Το 2010 το Ιδρυμα αποδέχθηκε να συμβάλει στο αναπτυξιακό έργο ανάπλασης του κέντρου της Αθήνας αναγνωρίζοντας τον αναπτυξιακό χαρακτήρα του. Σημειώνουμε μάλιστα ότι οι 33 συνολικά μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν από το Ιδρυμα Ωνάση πιστοποίησαν την αναπτυξιακή διάσταση της παρέμβασης. Εχοντας ήδη διανύσει μία μακρά περίοδο κατά την οποία η εικόνα του κέντρου της πόλης μας είναι ταυτισμένη με την απαξίωση και την εξαθλίωση, την ερημοποίηση και την εγκατάλειψη, αναρωτιόμαστε ποιος θα πάρει άραγε την ευθύνη για την περαιτέρω επιδείνωση που συνεπάγεται η ενδεχόμενη ακύρωση του Rethink Athens;».

Από το υπουργείο Περιβάλλοντος δεν μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί το έργο μπλόκαρε από τις Βρυξέλλες. «Οι περιβαλλοντικές μελέτες ήταν έτοιμες και ήμασταν ένα βήμα πριν από τον διαγωνισμό», λένε. «Μας κάνει εντύπωση ότι μας μπλόκαραν και τα δυο έργα». Την ίδια στιγμή, πηγές από το υπουργείο Υποδομών άφηναν να εννοηθεί ότι ενδεχομένως να τρέξαμε πολύ γρήγορα χωρίς προηγουμένως να έχουμε εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση των δυο έργων.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. Σύμφωνα με τις μελέτες, το Rethink προβλέπει τον ανασχεδιασμό της Λεωφόρου Αμαλίας, ολόκληρης της ζώνης της  Πανεπιστημίου ανάμεσα στην Ακαδημίας και τη Σταδίου, της Πλατείας Ομονοίας καθώς και της Πατησίων μέχρι το Αρχαιολογικό Μουσείο. Οπως είχε αναφερθεί τον περασμένο Φεβρουάριο κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των 33 μελετών που χρηματοδοτήθηκαν από το Ιδρυμα Ωνάση στο πλαίσιο του προγράμματος Rethink Athens, με τη νέα κυκλοφοριακή μελέτη το κέντρο της Αθήνας θα μετατρεπόταν από χώρο διέλευσης αυτοκινήτων σε τόπο προορισμού για όλους τους πολίτες. Στον συνολικό σχεδιασμό δεν υπάρχει η έννοια του πεζοδρόμου αλλά η μεικτή χρήση της Πανεπιστημίου, από τραμ, ειδικές διαδρομές ταξί, λεωφορείων, ποδηλάτων και οχημάτων εφοδιασμού.

Ο ΦΑΛΗΡΙΚΟΣ ΟΡΜΟΣ. Το πρόγραμμα ολοκληρωμένης ανάπλασης του Φαληρικού Ορμου, ζωτικής σημασίας για το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, αφορά τις περιοχές Παλαιού Φαλήρου, Καλλιθέας και Μοσχάτου γύρω από το Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Προβλέπει τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου 1.000 στρεμμάτων (ανάμεσα στις εκβολές του Κηφισού και του Ιλισού) και την έγκριση της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Οι σχετικές μελέτες για το ενιαίο μάστερ πλαν που θα συνέδεε τα έργα του Κέντρου Πολιτισμού με το ανοιχτό θαλάσσιο μέτωπο εκπονήθηκαν με δαπάνες του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και με την επίβλεψη του ιταλού αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο. Με βάση τα σχέδια του τελευταίου, στην ευρύτερη περιοχή του όρμου προβλέπεται υπογειοποίηση και μετατόπιση της Λεωφόρου Ποσειδώνος, αντιπλημμυρική προστασία της Καλλιθέας και του Μοσχάτου, μετασκευή του κλειστού γυμναστηρίου Ταε Κβον Ντο σε μητροπολιτικό συνεδριακό κέντρο, ολοκλήρωση των ολυμπιακών έργων και εγκαταστάσεων, καθώς και διαμόρφωση της περιοχής σε αστικό πάρκο. Το αρχικό κόστος του έργου ήταν 330 εκατ. ευρώ και μειώθηκε στα περίπου 250 εκατ. Είναι η ενδεχόμενη ακύρωση της ανάπλασης που βάζει στη γενική εικόνα και το ΚΠΣΝ: το ζήτημα πλέον είναι πως η νέα Λυρική Σκηνή και η Εθνική Βιβλιοθήκη θα περιβάλλονται από έναν αδιαμόρφωτο χώρο.

Ελλιπής η μελέτη;
Κύκλοι του Ιδρύματος Ωνάση απορούν για το «άδειασμα των έργων». Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον χαρακτηρισμό των Βρυξελλών για έργα «διακοσμητικά». Επισημαίνουν μάλιστα ότι ενδεχομένως η ελληνική πλευρά παρουσίασε στις Βρυξέλλες ελλιπή μελέτη σκοπιμότητας για την αναγκαιότητα υλοποίησης των έργων (αφορά τα περιβαλλοντικά, αναπτυξιακά, κοινωνικά και οικονομικά τεκμήρια που δικαιολογούν τη χρηματοδότηση). Οι ίδιοι κύκλοι προσθέτουν ότι οι μελέτες σε ό,τι αφορά τη δική τους ευθύνη ήταν ολοκληρωμένες.