Ο μεγάλος πόλεμος των οικονομολόγων

Ο γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί είναι ο σταρ της εποχής. Φυσικά και στη Γερμανία, όπου το βιβλίο του «Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» είναι σε περίοπτη θέση στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Ο σύμβουλος της Σεγκολέν Ρουαγιάλ στις εκλογές του 2007 συνδέει την έρευνα για την ανισομερή κατανομή του πλούτου παγκοσμίως με την κριτική στον καπιταλισμό και αυτό αγγίζει τις αναζητήσεις που υπάρχουν στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Οι γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες όμως χτίζουν τον δικό τους σταρ-οικονομολόγο, τον πρόεδρο του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομίας (DIW) του Βερολίνου, Μαρσέλ Φράτσερ. Ο πρόεδρος του SPD Ζίγκμαρ Γκάμπριελ παρουσίασε πρόσφατα το τελευταίο βιβλίο του Φράτσερ «Η γερμανική ψευδαίσθηση», στο οποίο αναλύει γιατί οι Γερμανοί υπερεκτιμούν τις δυνατότητες της γερμανικής οικονομίας, η οποία κατά τον συγγραφέα έχει ζωτική ανάγκη την Ευρώπη.  

Στον αντίποδα αυτών των προβληματισμών βρίσκεται ο Χανς Βέρνερ Ζιν, διευθυντής του ινστιτούτου του Μονάχου Ifo και πάπας της νεοφιλελεύθερης σκέψης στη Γερμανία, που απαντά ευθέως: «Οχι, δεν πρόκειται για το τέλος του καπιταλισμού». Ο Ζιν με το πληθωρικό συγγραφικό του έργο επιχειρηματολογεί χρόνια για τα προβλήματα της ευρωζώνης και τον «εγκλωβισμό» στο κοινό νόμισμα των αδύναμων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου. «Η κρίση στην Ευρώπη δεν είναι κεϊνσιανή κρίση για να λυθεί με κεφάλαια και αύξηση του κρατικού χρέους» είναι η άποψη του Ζιν που υποστήριξε και στην Ενωση ξένων ανταποκριτών (VAP) στο Βερολίνο. «Εχουμε μια κρίση χρέους στη Νότια Ευρώπη, γι’ αυτό και η κεϊνσιανή συνταγή της δημιουργίας νέων χρεών είναι αναποτελεσματική και λανθασμένη» τονίζει.

 Από αυτήν την αφετηρία ο Ζιν επικρίνει την καγκελάριο Μέρκελ γιατί, όπως λέει, έχει επιλέξει την οδό της «Ενωσης μεταφοράς πόρων» από τον Βορρά στον Νότο. Επικρίνει και την ΕΚΤ για την αγορά κρατικών ομολόγων – και ελληνικών -, κάτι που δεν έκανε η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ με τη χρεοκοπημένη Καλιφόρνια που το περασμένο καλοκαίρι πλήρωσε τους δασκάλους της με χρεόγραφα του Δημοσίου.

Ο Ζιν είναι πολέμιος μιας τέτοιας Ενωσης στην Ευρώπη. Προτείνει το μοντέλο της Ελβετίας για τη συμβίωση διαφορετικών χωρών, γλωσσών, πολιτισμών αλλά χωρίς «κοινοτικοποίηση χρεών».

οι προτασεισ. Από την αρχή της κρίσης ήταν ο θεωρητικός της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Χρύσωνε το χάπι με την προοπτική να επανέλθει όταν θα ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της. Σήμερα θεωρεί ότι η μεταφορά πόρων δεν μπορεί να διατηρηθεί, γιατί ο Βορράς πρέπει να συντηρεί το 40% των κατοίκων της ευρωζώνης όπου θα «τσιμεντοποιηθούν» οι μισθοί σε υψηλά επίπεδα. Ο αποπληθωρισμός του Νότου και ο πληθωρισμός του Βορρά σημαίνουν ότι η Γερμανία πρέπει να έχει ετήσιο πληθωρισμό 5,5% για δέκα χρόνια φτάνοντας το 70%. «Με μικρά βήματα δεν προχωράμε» λέει, η τεχνητή μεταφορά κεφαλαίων στον ευρωπαϊκό Νότο ανέκοψε την άνοδο που εμφάνισε η αγορά ακινήτων στη Γερμανία στα μέσα της κρίσης.

Ο Ζιν προτείνει δραστικές λύσεις. Κατ’ αρχήν κούρεμα του δημόσιου αλλά και ιδιωτικού χρέους που έχει συσσωρευτεί. «Οι πιστωτές πρέπει να δουν κατάματα την αλήθεια, να αναγνωρίσουν ότι θα χάσουν ένα μέρος των χρημάτων τους και έτσι να τερματιστεί η πολιτική των μηδενικών επιτοκίων». Θα πρότεινε στην καγκελάριο κούρεμα του ελληνικού χρέους; ρώτησαν «ΤΑ ΝΕΑ». «Ναι» απαντά ευθέως ο Ζιν. «Ωστόσο θα το συνέδεα με αλλαγή στη συμμετοχή στο ευρώ. Δηλαδή να δούμε ταυτόχρονα εάν κάποιες χώρες θα ήταν καλύτερα για κάποιο διάστημα εκτός του ευρώ, με το δικό τους νόμισμα, να υποτιμηθούν και αργότερα να επιστρέψουν. Θεωρώ σημαντική τη ρήτρα επανόδου αλλά και τη συνέχιση της νομικής συμμετοχής τους στο ευρωσύστημα». Αυτή είναι η πρόταση του Ζιν για την «ανοιχτή Νομισματική Ενωση», που αναγνωρίζει ωστόσο ότι πολιτικά δεν έχει πολλές πιθανότητες υλοποίησης.

 Η πλειονότητα των γερμανών οικονομολόγων πάντως κινείται ανάμεσα στους κεϊνσιανιστές και στους νεοφιλελεύθερους.